NIH tarafından finanse edilen araştırmacılar bazal ganglionları tek hücre çözünürlüğünde haritalandırdı

NIH basın açıklamasına göre, NIH tarafından finanse edilen araştırmacılar 12 Kasım'da insan ve hayvan beyin dokularındaki milyonlarca hücreyi haritalandıran bazal ganglionların 27 makalelik tek hücreli atlasını yayımladı.

Bu çalışma temel ve dönüştürülebilir bir araştırmadır, klinik bir test değildir. Bilim insanlarına belirli beyin hücrelerinin nörolojik, psikiyatrik ve madde kullanım bozukluklarına nasıl katkıda bulunabileceğini incelemek için ortak bir referans sunuyor.

Atlas, NIH BRAIN İnisiyatifi ve onun BRAIN İnisiyatifi Hücre Atlası Ağı aracılığıyla üretildi. Bazal ganglionlar; bilinçli hareket, öğrenme ve dikkat süreçlerinde yer alan bir beyin yapıları grubudur.

“Beyni bu detay seviyesinde temsil etmek, temel beyin işlevini ve yıkıcı nörolojik, nöropsikiyatrik ve madde kullanımı bozukluklarının hücresel temellerini daha iyi anlamak için pek çok fırsat sunuyor,” NIH BRAIN İnisiyatifi direktörü John Ngai basın açıklamasında böyle söyledi.

Araştırmacılar, ölüm sonrası bağışlanan insan beyni dokusunda tekil hücrelerdeki genetik aktiviteyi okuyan bir yöntem olan tek hücre sekanslamasını kullandılar. Daha sonra bu hücre özelliklerini bazal ganglion içindeki üç boyutlu konumlarla ilişkilendirdiler.

Koleksiyon, olgun ve gelişmekte olan insan beyni dokusunun yanı sıra insan dışı primat, marmoset ve fare beyni verilerini de içeriyor. NIH, çoklu tür tasarımının insan biyolojisini klinik öncesi modellerle birleştiren çalışmaları desteklemeyi amaçladığını belirtti.

NIH'ye göre, otizmle ilgili bir makale otizmli bireylerden elde edilen sekanslama verilerini organize etmek için atlası kullandı. Bu çalışma, bazal ganglionların ana girdi bölgesi olan striatumdaki hücre popülasyonlarında olası bozulmalara işaret etti ve kortikal mekanizmaların yanı sıra daha derin beyin devrelerinin de işin içinde olabileceğini düşündürdü.

Ulusal Nörolojik Bozukluklar ve İnme Enstitüsü direktör vekili Amy Bany Adams açıklamada, “Bu çok tür atlaslar, beynin tek hücre düzeyinde nasıl geliştiği ve işlediği konusunda önemli yeni bulguların kapısını açtı,” dedi.

Koleksiyon ayrıca fare modeli üzerinde yapılmış bir Parkinson hastalığı makalesini de içeriyor. NIH, bilim insanlarının striatum hücrelerindeki bir dopamin öncülünü artırmak için genetik bir kontrol elemanı olan bir artırıcı (enhancer) kullandıklarını ve farelerde yaygın yan etkilerin şiddetini azaltırken semptomları hafiflettiklerini söyledi.

Çalışma, atlasın otizmi teşhis edebileceğini, bireylerdeki otizm nedenlerini açıklayabileceğini veya insanlarda Parkinson hastalığını tedavi edebileceğini gösteremez. Parkinson bulgusu fare modellerinden elde edilmiştir ve otizm bulgusu NIH tarafından olası bir hücre popülasyonu bozulması olarak çerçevelenmiştir.

Altyapı da en az atlasın kendisi kadar önemli olabilir. NIH, BICAN tarafından finanse edilen bilim insanlarının, bağışlanan insan örneklerini ortak bir 3B beyin referansıyla hizalamak için ön işleme yazılımı, bazal ganglion verilerini keşfetmeye yönelik bir web platformu ve Nöroanatomiye Bağlı Bilgi Yönetim Platformu (NIMP) dahil olmak üzere açık kaynaklı araçlar oluşturduğunu bildirdi.

Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü direktör vekili Andrea Beckel-Mitchener açıklamada, “Bu çalışmalarda sunulan bulgular kendi içlerinde bilimsel açıdan son derece derindir. Ancak belki de aynı derecede dikkate değer olan husus, bu araştırmacıların nörobilimin geleceğini desteklemek ve şekillendirmek için ne kadar çok hesaplama altyapısı oluşturduğudur,” dedi.

NIH'ye göre 27 makale Cell, Cell Reports Medicine, Cell Systems, Cell Genomics ve Neuron dergilerinde yer alıyor. Kurum, çalışmayı Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü ile Ulusal Nörolojik Bozukluklar ve İnme Enstitüsü tarafından ortaklaşa yürütülen BRAIN İnisiyatifi aracılığıyla desteklediğini açıkladı.

Kaynak: NIH basın açıklaması, 12 Kasım 2026.

Atlas360 sağlık araştırmalarını haberleştirir ve tıbbi tavsiye vermez.