Zelenskiy, ABD’nin NATO pazarlığını ifşa etti

Zelenskiy, ABD'nin Donbas'tan çekilme karşılığında NATO üyeliğini sorduğunu söyledi; bu soru kesin bir üyelik taahhüdü anlamına gelmiyor.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'nin açıklamasında belirleyici konu, toprakla ilgili bir kararın karşılığında sağlanacak korumanın niteliği. Zelenskiy, Batılı ortakların güvence vermesi durumunda olası anlaşmayı toplumun değerlendirmesine sunacağını, böyle bir kararı kendi başına alamayacağını belirtti.

Cuma günü gazetecilerle yaptığı, cumartesi yayımlanan konuşmada Zelenskiy, Washington'ın NATO'ya katılım ile Donbas'tan ayrılma ihtimalini ilk defa aynı soruyla ilişkilendirdiğini anlattı. ABD tarafının bu bağlantıyı hangi koşullarla gündeme getirdiğine ilişkin açıklama, Zelenskiy'nin aktarımına dayanıyor; kesinleşmiş bir üyelik kararı olarak sunulmuyor.

NATO üyeliği ile güvence ayrımı

Zelenskiy'nin hafta başında aktardığı görüşmelerde ise doğrudan üyelik yerine NATO'nun sağladığı korumaya benzeyen düzenlemelerden bahsediliyordu. Ukrayna lideri, Donbas konusunda kendisinden net bir tutum bekleniyorsa karşılığında önerilen korumanın kapsamının da açıkça ortaya konulmasını istediğini söyledi.

Bu iki anlatım, Kiev'in önüne gelen soruyla sunulacak güvencenin aynı şey olmadığını gösteriyor. Zelenskiy'nin açıklamaları, üyelik ihtimalinin konuşulmasına rağmen korumanın hangi biçimde sağlanacağı konusunda kesin bir çerçeve ortaya koymuyor; toprakla ilgili talep ile güvenlik düzenlemesi arasındaki bağlantı müzakerelerin konusu olmayı sürdürüyor.

Ukrayna lideri, NATO ve Avrupa Birliği ile güvence düzenlemelerini görüştüklerini belirtti. Batılı ülkelerin bunları doğrulaması halinde halka anlaşmayı kabul edip etmediğini soracağını söyledi, ancak toplumun görüşünün hangi yöntemle alınacağını açıklamadı; sözleri bu nedenle belirlenmiş bir referandum takvimi anlamına gelmiyor.

Zelenskiy, Dublin'deki çarşamba günkü açıklamasında Washington'ın Donbas konusunu tekrar tekrar açtığını da söylemişti. ABD'nin çatışmaları durdurmak için Ukrayna'nın topraklarından ayrılması gerektiğini düşündüğünü ileri süren Zelenskiy, bağımsızlığı ilgilendiren bu yaklaşımı kabul edemeyeceklerini belirtmiş; çekilmenin Putin tarafından kalıcı barışla karşılanacağına güvenmediğini ifade etmişti.

Avrupa'nın müzakere masasındaki yeri

Diplomatik temaslar, yalnızca Kiev ile Washington arasındaki görüşmelerden oluşmuyor. Ukrayna ve Rusya heyetleri, ABD aracılığıyla Abu Dabi'de buluşmuş; ABD Başkanı'nın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner de Moskova'daki temaslarının ardından Dublin'de Zelenskiy ile görüşmüştü.

Ukrayna Cumhurbaşkanlığına göre Dublin buluşmasında, Avrupa temsilcilerinin görüşmelerdeki rolünün artırılması ve farklı tarafları bir araya getirecek toplantıların hazırlanması konuşuldu. Zelenskiy ayrıca Avrupa Birliği liderleriyle temaslarında, Avrupa güvenliği ve Ukrayna için üstlenilecek yükümlülükler ele alınırken Avrupa ülkelerinin doğrudan temsil edilmesini istedi.

Zelenskiy, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Avrupa'daki güvenlik düzenine yönelik taleplerini tehlikeli bulduğunu söyledi. Bu tür taleplerin çatışma veya gerilim artışına yol açabileceğini savunurken, kıtanın güvenliği açısından AB ve NATO'yu esas aldığını belirtti; bu değerlendirme Ukrayna liderinin tutumunu yansıtıyor.

Kış stratejisi ve Kongre çağrısı

Zelenskiy, Rusya'nın savaş planlarında kış dönemine ağırlık verdiğini ileri sürerek Putin üzerindeki baskının artırılmasını istedi. ABD'den askeri yardım talep eden Ukrayna lideri, Kongrenin yaptırım ve silah desteğini birlikte içeren bir düzenlemeyi kabul etmesinin gerilimin azaltılmasına katkı sağlayabileceğini savundu.

Bu çağrı, kabul edilmiş bir düzenlemenin veya Rusya'nın tutumunda gerçekleşmiş bir değişikliğin duyurusu değil. Zelenskiy'nin değerlendirmesi, Washington'ın ilave baskı uygulaması halinde Putin'in çatışmaların yoğunluğunu azaltmaya yönelebileceği görüşüne dayanıyor; böyle bir sonucun gerçekleşeceği kesinleşmiş değil.

Güvence görüşmeleri somut bir anlaşmaya dönüşür ve Batılı ülkeler bunu teyit ederse, Zelenskiy'nin açıkladığı sonraki adım toplumun görüşünü almak olacak. Korumanın kapsamı netleşmezse, Donbas'a ilişkin talep ile gelecekteki saldırılara karşı sağlanacak güvenlik arasındaki açık kalacak; Ukrayna liderinin açıklamalarında çözüm bekleyen temel mesele bu ayrım.