ABD havacılığında olağanüstü hal: Uçuşlar durduruldu

FAA, 13 Kasım’da ABD genelindeki kalkışları güvenlik gerekçesiyle durdurdu; aktarılan duyuruya göre uçuşların yeniden başlama saati kesinleşmedi.

Federal Aviation Administration bünyesindeki Air Traffic Control System Command Center duyurusuna göre kısıtlama, ABD Merkez saatiyle 14.54’te başladı. Karar, yeni bir bildirim yapılıncaya kadar ülke çapındaki havalimanlarından uçakların kalkışına izin verilmemesini öngörüyor.

Duyuruda tahmini bitiş için 22.00 belirtilirken, uygulamanın geçerlilik aralığı 22.30’a kadar uzanıyor. Ancak bu saatler uçuşların yeniden başlayacağına ilişkin bir taahhüt değil; FAA, kalkışlara hangi saatte izin verileceğini henüz doğrulamadı.

Kalkış yasağında güvenlik gerekçesi öne çıkıyor

FAA, kararın gerekçesini olağan dışı koşullar ve uçuş güvenliği olarak açıklıyor. Duyuruda teknik sorunun niteliği, hangi altyapıyı etkilediği veya ülke çapındaki kısıtlamayı gerektiren olayın ayrıntıları yer almıyor.

Havacılık izleme hesaplarında, hava trafik kontrolündeki telsiz haberleşmesinin aksadığı yönünde iddialar bulunuyor. Bu aktarımların bir bölümünde Kansas City Air Route Traffic Control Center adı geçse de FAA duyurusu, iletişim arızasını veya bu merkezle bağlantıyı doğrulamıyor.

Dolayısıyla bildirilen haberleşme sorunları ile kalkışları durdurma kararı arasında doğrulanmış bir neden-sonuç ilişkisi bulunmuyor. Kurumun güvenlik gerekçesiyle aldığı önlem ile sosyal medya hesaplarının teknik açıklamalarını birbirinden ayırmak gerekiyor.

ABD’ye yurt dışından gelen uçuşlar ise ayrı ayrı değerlendirilecek. Bu yaklaşım, kalkış yasağının bütün uluslararası varışların otomatik olarak iptal edildiği anlamına gelmediğini gösteriyor; duyuru bu uçuşlar için genel bir kabul veya ret kararı vermiyor.

Oklahoma City yolcuları da bekliyor

Ülke çapındaki karar, Oklahoma City’deki Will Rogers International Airport çıkışlı seferleri de kapsıyor. Buradan yolculuğa başlayacak veya başka bir havalimanında aktarma yapacak kişilerin seyahatleri, havayollarının kısıtlamaya göre düzenleyeceği uçuş programlarına bağlı olacak.

Will Rogers International Airport’ta kaç seferin etkilendiği henüz açıklanmadı. ABD genelinde de etkilenen uçuş ve yolcu sayısı bilinmediğinden, olayın operasyonel boyutunu veya havayollarına maliyetini sayısal olarak değerlendirmek mümkün değil.

Kısıtlama devam ederse havayolları kalkış programlarını yeniden düzenlemek zorunda kalabilir; bu durumda gecikmelerin aktarmalı seyahatleri aksatması ve bazı seferlerin iptal edilmesi olası. Bunlar henüz açıklanmış ülke çapındaki iptal verileri değil, kalkışların durmasının yolcular açısından yaratabileceği koşullu sonuçlar.

Yolcuların havalimanına gitmeden önce kendi havayollarından sefer durumunu kontrol etmeleri öneriliyor. Oklahoma City’den uçacaklar Will Rogers International Airport uçuş bilgi sayfasına, ülke çapındaki kısıtlamalar için ise FAA’nın National Airspace System Status sitesine başvurabilir.

2023 kesintisi farklı bir nedene dayanıyordu

ABD’de 11 Ocak 2023’te de ülke çapında kalkışlar durdurulmuştu; o olayda sorun, Notice to Air Missions adlı güvenlik bildirim sistemindeki arızaydı. NOTAM olarak bilinen sistem, pilotlara ve uçuş ekiplerine pist kapanmaları, ekipman arızaları ve diğer tehlikeler hakkında bilgi sağlıyor.

2023’te iç hat kalkışlarına verilen ara yaklaşık 90 dakika sürmüştü; bu kez duyurudaki tahmini süre akşam saatlerine uzanıyor. Bununla birlikte, önceki kesintinin bilgisayar sistemiyle bağlantısı belirlenmişken 13 Kasım’daki kararın teknik nedeni açıklanmış değil.

İki olay arasındaki bu fark, geçmişteki arızanın mevcut kesintinin açıklaması olarak kullanılamayacağı anlamına geliyor. Ayrıca bu kez kesinleşmiş bir bitiş saati bulunmadığı için duyurudaki zaman aralığı, gerçekleşmiş kesinti süresi olarak okunmamalı.

FAA kısıtlamayı erken kaldırırsa kalkışlara duyurudaki tahmini saatten önce izin verilebilir; önlem uzatılırsa bekleme süresi de artacaktır. Uçuşların ne zaman başlayacağını belirleyecek unsur, tahmini bitiş saatinin gelmesi değil, kurumun kalkışlara yeniden izin veren kararı olacak.