Nelson Mandela Bay’de şirketler elektriğe yüzde 76 fazla ödüyor

Daily Maverick'in Moneyweb'e dayandırdığı 12 Kasım tarihli haberine göre, Nelson Mandela Bay'deki işletmeler 2025/26 mali yılında elektriğe belediyenin tedarik maliyetinden yüzde 76 daha fazla ödedi.

Habere göre bu anlaşmazlık, işsizliğin önceki çeyrekteki yüzde 33,1 seviyesinden 2026'nın ikinci çeyreğinde yüzde 32,2'ye gerilediği bir üretim merkezi için kritik önem taşıyor.

Büyük sanayi elektriği tüketicileri, düzenleyici kurumun hukuka aykırı şekilde onaylandığını kabul ettiği belediye elektrik tarifeleri nedeniyle Pretoria'daki Gauteng Yüksek Mahkemesi'nde National Energy Regulator of South Africa'ya itiraz ediyor.

Daily Maverick'in aktardığı mahkeme belgelerine göre, Nersa'nın Nelson Mandela Bay, Johannesburg, Ekurhuleni, Emfuleni ve Madibeng için verdiği onaylar "incelenebilir, hukuka aykırı ve geçersiz olup iptal edilmelidir". Daily Maverick, düzenleyici kurumun rakamları yeterince denetlemeden önemli hatalar içeren belediye tarife başvurularını onayladığını itiraf ettiğini bildirdi.

Nelson Mandela Bay merkezli Coega Steels'in de aralarında bulunduğu davacılar, tarifelerin iptal edilmesini istiyor. Başvuru sahipleri, geri ödemenin gecikmesi durumunda faiziyle birlikte elektrik hesaplarına geriye dönük alacak kaydı yapılmasını ya da Nersa ücretleri yeniden hesaplarken geçici ikame tarifeler uygulanmasını talep ediyor.

Nelson Mandela Bay Business Chamber İcra Kurulu Başkanı Denise van Huyssteen, odanın davanın tarafı olmadığını belirtti ancak elektrik maliyetlerinin halihazırda zorlu koşullarda faaliyet gösteren şirketleri baskı altına aldığı konusunda uyardı.

Van Huyssteen, "Kentteki birçok üreticinin mali tablolarını incelerseniz, elektriğin artık her şeyden; lojistikten, ücret ve maaşlardan daha büyük bir gider kalemi haline geldiğini görürsünüz. Bu, işletmelerin sürdürülebilirliğini etkileyen büyük bir tehlike işaretidir," dedi.

Riskler yalnızca münferit elektrik faturalarıyla sınırlı değil. Nelson Mandela Bay önemli bir otomotiv ve imalat merkezi konumunda; oda ise fabrikalar üzerindeki baskının sektöre bağlı işçileri, tedarikçileri, hizmet sağlayıcıları ve haneleri etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Van Huyssteen, Nelson Mandela Bay'in önceki mali yılda vandalizm, elektrik hırsızlığı ve faturalandırma hataları nedeniyle 1,7 milyar rand kaybettiğini söyledi. Bu rakamın mevcut mali yılda 1,9 milyar randa çıkmasını bekliyor.

Daily Maverick ayrıca, Isuzu Motors South Africa'nın Gqeberha'daki Struandale ve Deal Party sanayi bölgelerinde 8 Ekim'de yaşanan 15 saatlik plansız elektrik kesintisi sırasında tesisini çalışır durumda tutmak için bir günde yaklaşık 400.000 rand değerinde dizel harcadığına dair daha önceki bir habere de atıfta bulundu.

Van Huyssteen, "Güney Afrika'da elektriğimiz eskiden bir rekabet avantajıydı," dedi. "Dünyanın en ucuz elektriklerinden birine sahiptik ancak son birkaç yılda yaşanan her şeyle birlikte elektriğimiz kademeli olarak çok pahalı hale geldi."

Haberde, Nersa ve Nelson Mandela Bay Belediyesi'nin yayına kadar Daily Maverick'in sorularına yanıt vermediği belirtildi. Yargı süreci, ihtilaflı tarifelerin iptal edilip edilmeyeceğini, alacak olarak iade edilip edilmeyeceğini ya da yeni hesaplamalar yapılırken geçici tarifelerle değiştirilip değiştirilmeyeceğini belirleyecek.