Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol: Dizel piyasasını yakından izliyoruz, gerekirse adım atacağız

IEA, dizel ve petrol ürünleri piyasalarını yakından izlediğini bildirdi; AB, kış arzı riski nedeniyle metan ithalat kurallarını ertelemeyi tartıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, AB enerji bakanları toplantısı öncesinde Dublin’de yaptığı açıklamada üye hükümetlerle temas seçeneğini açık tuttu. Birol’un mesajı, petrol ürünleri arzına ilişkin siyasi kararların Avrupa’nın kış yakıt planlamasıyla aynı döneme denk geldiğini gösteriyor.

Birol’dan dizel piyasası mesajı

Birol, gazetecilere yaptığı açıklamada “Piyasaları, özellikle de dizel ve diğer petrol ürünleri piyasalarını çok yakından takip ediyoruz. İhtiyaç olması halinde elbette üye hükümetlerimizle gerekli adımların atılması konusunda görüşeceğiz” dedi.

Açıklama, IEA’nın doğrudan bir müdahale duyurduğu anlamına gelmiyor. Ajansın verdiği mesaj, izleme sürecinin sürdüğü ve ihtiyaç görülürse üyeler arasında politika istişaresi yapılabileceği yönünde.

Birol’a, ABD Başkanı Donald Trump’ın desteklediğini söylediği dizel ihracatına yönelik yasağın uygulanmaması konusunda ABD’ye tavsiye verilip verilmediği de soruldu. Birol, IEA’nın tüm üyelerine “ülkelerin kendileri için olduğu kadar dünyanın dört bir yanındaki müttefikleri ve ortakları için de iyi olacak” konularda öneriler sunduğunu söyledi.

AB’de metan ertelemesi masada

Enerji gündeminin ikinci başlığı, AB’nin petrol ve doğalgaz ithalatına yönelik metan emisyon kurallarında olası erteleme oldu. AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, ithalatla ilgili bölüm için takvimin yeniden incelenmesini istediğini açıkladı.

Jorgensen, “İdari birimlere ithalatla ilgili kısmın ertelenmesi olasılıklarını araştırmaları talimatını verdim” dedi. Bu ifade, mevzuatın bütünüyle kaldırılmasından çok uygulama zamanlamasının gözden geçirildiğine işaret ediyor.

Metan, karbondioksitin ardından iklim değişikliğinin en büyük ikinci nedeni olarak görülüyor. Bu nedenle AB’nin ithalat kuralları, enerji güvenliği kadar iklim politikası açısından da izlenen bir düzenleme başlığı haline geldi.

Kış sevkiyatları hesapları değiştiriyor

Avrupa hükümetlerinin temel endişesi, mevzuatı ihlal eden tedarikçilere uygulanabilecek cezaların bu kış yakıt sevkiyatlarını caydırması. Bu kaygı, petrol ve gaz arzının İran savaşı nedeniyle sekteye uğradığı bir dönemde daha görünür hale geldi.

Kurallar zamanında yürürlüğe girerse, AB ithalatçıları tedarikçilerden daha fazla emisyon uyumu talep etmek zorunda kalabilir. Bu yol, iklim düzenlemelerinin kredibilitesini korur; ancak kısa vadede yakıt akışında sözleşme ve uyum maliyeti baskısı yaratabilir.

Erteleme seçeneği öne çıkarsa, hükümetler kış aylarında arz güvenliği için daha geniş bir manevra alanı kazanabilir. Bunun karşılığı, metan denetimlerinin gecikmesi ve AB’nin enerji ithalatında çevresel standartları ne kadar hızlı uygulayacağına ilişkin belirsizliğin uzaması olur.

IEA açısından ana eşik, dizel ve diğer petrol ürünleri piyasalarında arz kesintisinin üye ülkeler arasında koordinasyon gerektirecek düzeye ulaşıp ulaşmaması. AB açısından ise açık soru, metan kurallarının ithalat ayağında olası bir ertelemenin hangi süreyle ve hangi koşullarla sınırlanacağıdır.

Küresel ölçekte ilk senaryo, arz baskısının sınırlı kalması ve IEA’nın izleme ile yetinmesi. Bu durumda AB’nin düzenleme takvimi daha dar bir düzeltmeyle ilerleyebilir; enerji şirketleri de tedarik zincirlerini kış öncesinde büyük bir yön değişikliği olmadan yönetebilir.

İkinci senaryoda petrol ürünleri piyasalarındaki gerilim artar ve hükümetler daha koordineli adımlar arar. Böyle bir durumda IEA’nın üye ülkelerle görüşmeleri yoğunlaşabilir, AB ise metan kurallarında geçici esneklik sağlayarak yakıt tedarikçileri üzerindeki uyum baskısını azaltmayı tercih edebilir.