Uçaklar yere indi, pilotlar Afrika'ya gönderiliyor

Katar Airways, A330 yolcu filosunu yüzde 7 paydan sıfıra indirerek yakıt maliyeti yüksek eski uçaklardan çıkışı hızlandırdı.

Karar, İran savaşı sonrası Körfez havacılığında maliyet hesabının değiştiği bir dönemde geldi. Konuya yakın iki kişiye ve incelenen uçuş verilerine göre şirket, geçen yıl Oman Air'den kiraladığı dört Airbus A330 geniş gövdeli yolcu uçağını 2026 boyunca kullanmayı planlıyordu.

Bu uçaklar planlanan ticari hizmete başlamadı. Aynı kişilere göre Katar Airways artık A330 yolcu filosunun tamamını emekliye ayırmış durumda; şirket ise filo yenilemesinin düzenli işleyişin parçası olduğunu belirtiyor.

A330 payı martta yüzde 7 idi

Şirket verilerine göre Katar Airways filosunda 239 yolcu uçağı ve 30 kargo uçağı bulunuyor. A330 tipi uçaklar mart ayı itibarıyla yolcu filosunun yüzde 7'sini oluşturuyordu; bu pay, son emeklilik kararıyla yolcu operasyonlarında sıfıra indi.

Katar Airways sözcüsü, şirketin daha eski uçakları filodan çıkarırken teslim aldığı daha yeni ve verimli uçakları eklediğini söyledi. Sözcü, şirketin gelecek beş yılda 138 yeni uçak teslim almasının beklendiğini de belirtti.

A330'lar, COVID-19 sonrası toparlanan seyahat talebi ve üreticilerdeki teslimat gecikmeleri nedeniyle birçok havayolunda beklenenden uzun süre tutuldu. Analistlere göre petrol ve jet yakıtı maliyetlerinin yükselmesi, özellikle eski geniş gövdeli uçakların ekonomisini zayıflatıyor.

Oman Air uçakları yerde kaldı

Uçuş takip verilerine göre Oman Air'den kiralanan uçakların bir bölümü İspanya'nın Teruel kentinde veya Doha'da park halinde bulunuyor. İran savaşının uzamasıyla bu uçaklar son aylarda da ticari hatta dönmedi.

Sektör analistleri, yakıt verimliliği daha düşük A330'ları yerde tutmanın mevcut petrol fiyatları altında uçurmaktan daha ucuz olabileceğini değerlendiriyor. Bu değerlendirme, savaşın başlamasından bu yana jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıktığı bilgisinin havayolları üzerinde yarattığı baskıyla birlikte okunuyor.

Savaşın etkisi özellikle Dubai ve Doha gibi Orta Doğu aktarma merkezlerinde hissedildi. 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırıların ardından bölgesel uçuş düzeni zorlandı; buna rağmen uçuş hacimleri daha sonra savaş öncesi seviyelere yakın bir noktaya döndü.

RwandAir hattı yeniden açıldı

Filodan çıkan uçaklardan biri bu yılın başlarında Ruanda'nın bayrak taşıyıcı havayolu RwandAir tarafından satın alındı. Katar Airways'in RwandAir ile uzun süredir devam eden ticari ilişkileri bulunuyor.

Konuya yakın kişiler, savaşın başlamasından bu yana bazı Katar Airways A330 pilotlarının RwandAir'e geçici olarak yönlendirildiğini söyledi. Katar Airways sözcüsü de “Bir grup Katar Airways A330 pilotuna RwandAir'de gönüllülük esasına dayalı kısa süreli geçici görevlendirme imkanı sunuluyor” dedi.

Bu adım, şirketin A330 filosundan çıkarken pilot kapasitesini tamamen atıl bırakmama seçeneğini kullandığını gösteriyor. Aynı zamanda RwandAir için geniş gövdeli uçak işletme kapasitesinin insan kaynağı tarafında desteklenmesi anlamına geliyor.

Küresel A330 kullanımı azalıyor

Küresel filo hareketlerini izleyen Cirium Ascend'in yedi günlük ortalamalarına göre A330-200 ve A330-300 modellerinin dünya genelindeki uçuş operasyonları Eylül 2025'e kıyasla yaklaşık %12 geriledi. Bu düşüş, eski geniş gövdeli uçakların geçici kapasite çözümü olmaktan yeniden maliyet kalemine dönmeye başladığını gösteren sayılı veri noktalarından biri.

Eğer yakıt fiyatları yüksek kalırsa, küresel makro etkisi havayolu maliyetleri üzerinden bilet fiyatları ve kargo ücretlerinde görülebilir; Katar Airways için odak yeni teslimatların filoya giriş hızına kayar. Sektör genelinde ise benzer A330 ve eski nesil geniş gövdeli uçakların ikinci el değeri ve kiralama talebi baskı altında kalabilir.

Eğer petrol fiyatları düşer ve üreticiler teslimat gecikmelerini sürdürürse, eski uçakların bir bölümü başka havayolları için geçici kapasite aracı olmaya devam edebilir. Katar Airways açısından ana açık soru, 138 yeni uçağın beş yıllık takvime ne kadar yakın teslim edileceği ve pilot planlamasının bu geçişe nasıl uyarlanacağıdır.