Lübnan’da aileler 700 dolarlık otizm bakım masrafıyla karşı karşıya

Al Jazeera'nin 21 Ekim tarihli haberine göre, Ekim 2023'ten bu yana süren savaş otizmli ve DEHB'li hastalara verilen desteği sekteye uğratırken Lübnan Otizm Farkındalık Derneği (AAA), haftada beş günlük bakım için ayda 700 dolar talep ediyor.

Haberde, nüfusun %80'inin yoksulluk içinde yaşadığı ve enflasyonun bu yıl %17'ye ulaşabileceği ülkede söz konusu maliyetin, Lübnan'ın aylık 40 dolarlık Ulusal Engellilik Ödeneği'nin 17 katından fazla olduğu belirtildi.

Birçoğunun öngörülebilir rutinlere, düzenli bir okul hayatına ve düşük duyusal uyaranlı ortamlara bağımlı olması sebebiyle baskı en çok otizmli ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) bulunan bireyleri etkiliyor. Al Jazeera, bu desteklerin bombardıman, yerinden edilme ve Lübnan'ın genel ekonomik krizi nedeniyle kesintiye uğradığını bildirdi.

“Rütindeki ani bir değişiklik, yüksek sesler, korku veya belirsizlik kaygılarını artırabiliyor ve kendilerini güvensiz hissetmelerine yol açabiliyor” diyen 20 yaşındaki otizmli ve konuşamayan kızı Vana'nın annesi Lena Kouyoumjian, durumu Al Jazeera'ye anlattı.

Kouyoumjian, ulaşım koşulları ve ailenin maddi durumunun Vana'nın AAA derslerine düzenli katılımını zorlaştırdığını belirtti. Kouyoumjian, “Bazen gitmesi imkansız hale geldi, bu yüzden evde kalmak zorunda kaldı” diye konuştu.

Beyrut dışındaki Antelias'ta faaliyet gösteren kâr amacı gütmeyen AAA, 2015 yılında Ghada Hayek Makhoul ve otizmli çocuk sahibi diğer ebeveynler tarafından ortaklaşa kuruldu. Makhoul Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, kurumun otizmli gençler için alternatif bir okul görevi gördüğünü ve Lübnan'da otizm anlayışını yaygınlaştırmaya çalıştığını söyledi.

Haberde duyusal stres temel bir sorun olarak nitelendirildi. Makhoul, 27 yaşındaki otizmli ve konuşamayan oğlu Anthony'nin sıkıntıya düştüğünde kulaklarını kapattığını ve savaş kaynaklı gürültüden giderek daha fazla etkilendiğini aktardı.

Makhoul, “Sürekli uçan insansız hava araçlarını [otizmli bireyler için], bombaları ve bombaların titreşimini hayal edin... Duyduğumuz tüm bu şeyler elbette onu çok etkiledi” dedi.

Maddi sıkıntılar sadece AAA ile sınırlı değil. Al Jazeera, sivil toplum kuruluşlarının bazı ücretsiz terapiler sağlamasına rağmen özel ruh sağlığı danışmanlığının 50 dakikalık bir seans için 100 dolardan fazlaya mal olabildiğini bildirdi. Enmaeya'da halk sağlığı araştırmacısı olan Nour Toukan, kuruma yaptığı açıklamada otizm ve DEHB bakımının “büyük ölçüde cepten yapılan bir harcama” olduğunu ifade etti.

Habere göre Lübnan'ın sunduğu devlet desteği sınırlı kalıyor. Avrupa Birliği ve UNICEF fonlarıyla 2023 yılında başlatılan Ulusal Engellilik Ödeneği ayda 40 dolar sağlıyor. Al Jazeera, otizmli kişilerin Sosyal İşler Bakanlığı'ndan engelli kartı başvurusunda bulunabildiğini ancak DEHB'li bireylerin bu kapsamda uygun görülmediğini aktardı.

Haberde, savaştan etkilenen nöroçeşitli bireylerin ülke genelindeki sayısı ya da özel hizmetlere yönelik savaş öncesi karşılaştırılabilir katılım verileri yer almadı. Haberde, aksayan bakımın ve duyusal stresin otizmli ve DEHB'li bireyleri nasıl etkilediğini aktarmak için ailelerin, hizmet sağlayıcıların ve halk sağlığı uzmanlarının ifadelerine dayanıldı.

Lübnan Ulusal Ruh Sağlığı Programı'nın kurucusu ve direktörü Dr Rabih El Chammay, Al Jazeera'ye çocuklara ve gençlere yönelik ulusal bir ruh sağlığı stratejisinin tamamlanma aşamasında olduğunu söyledi. Chammay, “Savaş, insanların bağımlı olduğu hizmetleri aksatırken destek ihtiyaçlarını artırabildiği için bu çalışmaları daha da zorlaştırıyor” dedi.