7 meslek grubu için yeşil pasaport teklifinde detaylar belli oldu

Yeşil pasaport için TBMM'ye sunulduğu bildirilen teklif, yedi meslek grubuna beş ile 15 yıl arasında değişen kıdem koşulları getiriyor.

Teklife ilişkin aktarılan bilgilere göre kapsamda pilotlar, mühendisler, mimarlar, hekimler, diş hekimleri, veteriner hekimler ve eczacılar bulunuyor. Düzenleme, bütün bu meslekler için ortak bir süre belirlemek yerine, mesleğe göre farklı deneyim ve üyelik ölçütleri öngörüyor.

İlk görüşmenin TBMM İçişleri Komisyonunda yapılacağı belirtiliyor. Meclis'e sunulan metin bir yasa teklifi niteliğinde; dolayısıyla belirtilen koşullar, bu mesleklerde çalışanların bugün kazanmış olduğu yeni bir pasaport hakkı olarak değerlendirilmemeli.

Pilotlara uçuş, teknik mesleklere üyelik şartı

Aktarılan düzenlemede pilotlar için eşik, lisans edinilmesinin ardından fiilen uçuş yapılarak kazanılan en az beş yıllık deneyim. Bu koşul, yalnızca lisans sahibi olarak geçirilen süreyi değil, lisans sonrasındaki uçuş tecrübesini esas alması bakımından diğer meslekler için sıralanan ölçütlerden ayrılıyor.

Mühendisler ve mimarlar açısından ise iki koşul birlikte aranıyor: TMMOB üyeliği ve meslekte en az 10 yıl kıdem. Böylece bu iki meslek için öngörülen süre, pilotlara ilişkin beş yıllık deneyim eşiğinin üzerinde yer alıyor.

Bu ayrım, önerilen kapsamın yalnızca meslek unvanlarına dayanmadığını gösteriyor. Aktarılan koşullara göre bir mühendis veya mimarın mesleki kıdemi tek başına yeterli olmayacak; üyelik koşulunu da karşılaması gerekecek.

Sağlık mesleklerinde 15 yıllık eşik

Hekimler, diş hekimleri, veteriner hekimler ve eczacılar için belirtilen süre en az 15 yıl. Bu dört gruba ilişkin koşullarda çalışma alanı kamu ile sınırlandırılmıyor; özel sektörde geçirilen mesleki süreler de düzenlemenin tarif ettiği kapsamda bulunuyor.

Aktarılan ayrıntılarda hekimler ve diş hekimleri için fiilen meslek icra edilen dönemler, eczacılar için de fiili çalışma süresi vurgulanıyor. Veteriner hekimler bakımından ise kamu veya özel sektörde edinilen mesleki deneyim esas alınıyor.

Süreler birlikte değerlendirildiğinde, sağlıkla ilgili bu dört mesleğe uygulanan eşik, mühendislik ve mimarlık için belirtilen 10 yıllık kıdemden daha uzun. Pilotlar için öngörülen beş yıllık uçuş deneyimi ise teklif kapsamında aktarılan sürelerin en kısası.

Ancak sürelerin uzunluğu, tek başına hangi grubun düzenlemeden daha fazla yararlanacağını göstermiyor. Kaç kişinin üyelik, deneyim veya fiili çalışma koşullarını karşılayacağına ilişkin bir sayı açıklanmıyor; bu nedenle teklifin kapsayabileceği toplam kişi sayısı henüz belirsiz.

Komisyon görüşmesi hakkın kapsamını belirleyecek

Kamuoyunda yeşil pasaport adıyla anılan hususi damgalı pasaport, çeşitli ülkelere vize almadan seyahat olanağı sağlamasıyla biliniyor. Bu nedenle teklifin ilgili meslekler açısından temel konusu, mesleki yeterliliğin tanınmasından ziyade, belirtilen koşulları karşılayanların bu seyahat imkanına erişmesi.

Teklif mevcut haliyle yasalaşırsa, yararlanma koşulları her meslek için ayrı değerlendirilecek. Örneğin teknik mesleklerde kıdem ile üyelik birlikte önem taşırken, pilotlarda lisans sonrasındaki fiili uçuş deneyimi belirleyici olacak; sağlık mesleklerinde ise daha uzun çalışma süresi aranacak.

Bununla birlikte, kıdemin hangi belgelerle kanıtlanacağı, çalışma dönemlerinin nasıl hesaplanacağı ve başvuruların hangi tarihte başlayabileceği henüz netleşmiş değil. Bu ayrıntılar, koşulları karşıladığını düşünen kişiler bakımından teklifin genel kapsamı kadar önemli uygulama başlıkları oluşturuyor.

Bir sonraki aşama olarak belirtilen İçişleri Komisyonu görüşmesi için tarih aktarılmıyor. Meslek mensupları açısından belirleyici olan, önerilen süre ve üyelik koşullarının yasama sürecinde korunup korunmayacağı ve düzenlemenin bir başvuru hakkına dönüşüp dönüşmeyeceği olacak.