Atina’dan Türkiye-Libya anlaşmasına tepki: Egemenliğimizi koruyacağız

Libya Meclisinin 2019 tarihli deniz yetki mutabakatını onayladığı bildirildi; Yunanistan, egemenlik haklarını koruyacağını açıkladı.

Aktarılan bilgilere göre Libya Temsilciler Meclisindeki oylamada karşı oy çıkmadı. Türkiye ile Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanan metne ilişkin bu adımın ardından, Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis ile Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty telefonla görüştü.

Diplomatik gündemin merkezinde, Akdeniz’de Türkiye ve Libya için deniz yetki alanlarını belirlemeyi amaçlayan mutabakat bulunuyor. Meclis onayı haberiyle birlikte Yunanistan ve Avrupa Birliği tarafının hukuki itirazları da gündeme geldi; Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter ise kararı desteklediğini açıkladı.

Atina egemenlik haklarına vurgu yapıyor

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, kararın duyulmasının ardından yaptığı açıklamada, “Egemenlik haklarının korunması adına uygun görülen her türlü eyleme başvurulacağı” ifadesini kullandı. Bakanlığın bu açıklaması belirli bir yaptırım ya da uygulama takvimi içermiyor; egemenlik haklarını koruma taahhüdünü dile getiriyor.

Gerapetritis ile Abdelatty arasındaki telefon görüşmesinde, mutabakatın bölgesel güvenliğe ve Doğu Akdeniz’de istikrara etkilerinin değerlendirildiği aktarıldı. Mısır’ın metne 2019 yılında da itiraz etmiş olması, iki bakan arasındaki temasın diplomatik geçmişini oluşturuyor.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile AB Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın da onay kararına karşı çıktığı bildirildi. İki isme atfedilen açıklamada karar “hukuken geçersiz ve hükümsüz” olarak nitelendirildi ve Yunanistan ile GKRY’ye destek verildi.

Bu hukuki niteleme, Avrupa Birliği yöneticilerinin aktarılan tutumunu ifade ediyor; bir mahkeme hükmü olarak sunulmuyor. Dolayısıyla meclisteki oylamaya ilişkin haber ile mutabakatın geçerliliği hakkındaki taraf açıklamalarını birbirinden ayırmak gerekiyor.

Hafter ekonomik hakları öne çıkarıyor

Saddam Hafter, meclisin tutumunu olumlu karşıladığını belirterek mutabakatı Libya’nın denizdeki hakları ve ekonomik menfaatleri üzerinden savundu. Hafter’e göre metin, bu çıkarların korunmasına katkı sağlayacak ve Türkiye ile yatırım ilişkilerinin geliştirilmesine olanak verecek.

Yatırım olanaklarının genişleyeceği yönündeki değerlendirme Hafter’e ait bir beklenti niteliğinde. Açıklama, belirli bir projenin hayata geçtiği, yeni bir yatırım sözleşmesinin imzalandığı veya ekonomik getirinin hesaplandığı anlamına gelmiyor.

Hafter’in ekonomik fayda vurgusu ile Yunanistan’ın egemenlik haklarına yaptığı vurgu, aktörlerin metne farklı önceliklerle yaklaştığını gösteriyor. Bir taraf Türkiye ile işbirliği imkanlarını öne çıkarırken diğer taraf kendi haklarını korumak için adım atacağını söylüyor.

Kalın Trablus’ta birleşme gündemini görüşüyor

Güvenlik kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Trablus’ta Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ile buluştu. Görüşmede ülkenin doğusunda ve batısında bulunan yönetimlerle askeri yapıların ortak bir otoritede toplanması ele alındı.

Aynı kaynakların aktarımına göre taraflar, siyasi ve askeri uzlaşının kalıcı hale getirilmesini ve ülkenin bölünmeden korunmasını görüştü. Kalın, birleşme çabalarına Türkiye’nin destek vermeye hazır olduğunu belirtti; Libyalı tarafların ülkenin geleceğine öncelik vermesi gerektiğini söyledi.

Dibeybe’nin ise Türkiye’nin güvenlik alanındaki katkıları için teşekkür ettiği ve ülkenin bütünlüğü konusunda Ankara ile çalışmayı sürdürmeye hazır olduğunu dile getirdiği aktarıldı. Böylece Trablus’taki temasların gündemi, deniz yetki mutabakatının ötesinde Libya içindeki siyasi ve askeri düzenlemeleri de kapsadı.

Güvenlik kaynaklarına göre Kalın, meclisin onayı dolayısıyla Dibeybe’ye, Temsilciler Meclisi Başkanı Salihin Abdunnebi’ye ve Saddam Hafter’e teşekkürlerini iletti. Yunanistan’ın açıkladığı tutumu hangi somut adımlarla uygulayacağı ve Türkiye ile Libya arasındaki işbirliği hedeflerinin hangi düzenlemelere dönüşeceği, tarafların bundan sonraki açıklamalarında izlenecek iki başlık olacak.