Çin, F-35 savaş uçağının teknolojisini ele geçirdi

F-35 parçalarının Hong Kong'a yönlendirilerek Çin'in eline geçmesinde, bir UPS çalışanının e-posta uyarısını atladığı öne sürülüyor.

Sevkiyat hakkında bilgisi bulunan kaynaklar, Avustralya çıkışlı ve ABD varışlı iki parçanın hâlâ Çin'de bulunduğunu belirtiyor. Parçaların radar görünürlüğünü azaltmaya yarayan kaplamalar taşıdığı aktarılırken, Çin'in bunlardan hangi teknik bilgilere erişmiş olabileceği açıklığa kavuşmuş değil.

İddialar, taşıma güzergâhının nasıl değiştirildiğinin yanı sıra hassas askeri yükler için gönderilen kısıtlama bilgilerinin nasıl işlendiğine odaklanıyor. ABD Kongresi'ndeki inceleme açısından, sevkiyatın planlanan rotadan ayrılmasına hangi karar ve iletişim adımlarının yol açtığı temel belirsizliklerden biri.

Transit uyarısı ile değişen güzergâh

Olayı bilen bir kişinin anlatımına göre, DSV A/S tarafından iletilen uyarıda yükün Hong Kong güzergâhına sokulmaması gerektiği belirtiliyordu. Aynı kişi, UPS bünyesindeki bir çalışanın bu mesajı fark etmediğini ileri sürüyor; bu anlatım, şirketlerce doğrulanmış bir soruşturma sonucu olarak sunulmuyor.

Aktarılan ilk taşıma planı, Güney Kore ve Tayvan güzergâhını izleyerek San Francisco'ya ulaşılmasını öngörüyordu. Kamuya konuşma yetkisi olmadığı gerekçesiyle kimliğinin gizlenmesini isteyen, sevkiyat hakkında bilgi sahibi kişi, Avustralya'daki çıkış gecikmesinin ardından teslimatı öne çekmek için Hong Kong aktarmasına yanlışlıkla geçildiğini söylüyor.

Kaynaklar, Lockheed Martin adına hizmet veren DSV'nin kargo için ABD'nin Uluslararası Silah Ticareti Düzenlemeleri kapsamındaki sınıflandırmayı bildirdiğini aktarıyor. ITAR adıyla anılan bu kuralların amaçlarından biri, hassas Amerikan savunma teknolojisinin rakip ülkelerin erişimine açılmasını engellemek.

E-postanın UPS personelinin kullandığı sistemden farklı bir bilişim altyapısıyla gönderilmiş olabileceği de kaynakların aktardığı ihtimaller arasında. Ancak mevcut bilgiler, mesajın teknik olarak ulaşıp ulaşmadığını, kim tarafından görüldüğünü veya güzergâh değişikliğinin hangi onayla yapıldığını ortaya koymuyor.

Radar kaplamalı iki parçanın akıbeti

Sevkiyat, kokpiti örten bir kanopi ile silah bölmesine ait bir kapaktan oluşuyordu. Konuyu bilen kişilere göre her iki bileşenin üzerinde de radar dalgalarını soğuran ve uçağın düşük görünürlüğüne katkı sağlayan malzeme bulunuyordu.

Parçalar, onarım ihtiyacının değerlendirilmesi ya da imha edilmeleri amacıyla mayıs sonuna doğru ABD'ye yollanmıştı. Bu nedenle konu yalnızca yeni üretilen askeri donanımın teslimatını değil, bakım veya elden çıkarma için taşınan bileşenlerin kontrolünü de kapsıyor.

Kaplamanın varlığı, sevkiyatın teknik hassasiyetini açıklayan unsurlardan biri; ancak parçaların Çin'de incelendiği veya kullanılabilir bilgi sağladığı doğrulanmış değil. Eldeki anlatım, yükün akıbetine ilişkin kaynak beyanları içeriyor fakat erişimin kapsamına dair bir teknik değerlendirme sunmuyor.

Lockheed Martin ve Kongre denetimi

Lockheed Martin, ABD dahil 20 ülkenin F-35 kullanımını destekleyen ortak yedek parça stokunun önemli bölümünü yönetiyor. Şirket, olayla ilgili açıklamasında “lojistik kararlarımız tek taraflı alınmıyor” dedi ve taşıyıcı seçiminde kamu düzenlemelerine uyumu gözettiğini belirtti.

Şirket, sevkiyata katılan lojistik ortağını açıklamadı. Bununla birlikte, denetimi birlikte güçlendirmek ve benzer hataların önüne geçecek tedbirleri hazırlayıp uygulamak üzere ilgili ortakla çalıştığını bildirdi.

Olayı bilen kişilerin aktardığına göre Pentagon yetkilileri, 29 Eylül'de Temsilciler Meclisi'nin dış ilişkiler ve silahlı hizmetler komitelerindeki personele ayrıntıları anlattı. Yaklaşık bir saat süren görüşmede, daha önce kamuya duyurulmamış sevkiyat bilgileri paylaşıldı.

İstihbarat Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Senatör Mark Warner Pentagon'dan bilgilendirme isterken, komitenin başındaki Senatör Tom Cotton tedarik zincirinin incelenmesi çağrısı yaptı. Cumhuriyetçi Senatör Kevin Cramer'ın başkanlığını yürüttüğü Silahlı Hizmetler Komitesi alt komitesi de olayı soruşturuyor.

İncelemede mesajın gözden kaçırıldığı doğrulanırsa, uyarının gönderilmesi ile taşıma kararına uygulanması arasındaki kontrol süreci önem kazanacak. Farklı bilişim sistemlerinin rol oynadığı saptanırsa, Lockheed Martin ve lojistik ortaklarının açıkladığı önleyici çalışmalar bakımından şirketler arası bilgi aktarımı da denetimin konusu olacak.