WSJ iddiası: Elon Musk Ukrayna’da Starlink hızının düşürülmesi talimatını verdi

Ukrayna yönetimi, Starlink hız kısıtlamalarının askeri kullanımı etkilediğini bildirirken, Elon Musk'ın talimat verdiği iddiası gündeme geldi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, bağlantının bütünüyle kesilmediğini, ancak getirilen sınırların askeri faaliyetlerin yanı sıra insani kullanımı da daralttığını açıkladı. Musk'a yönelik iddia ise karar sürecinden haberdar olduğu belirtilen, isimleri açıklanmayan kişilerin anlatımlarına dayanıyor; talimatın kimden geldiği konusunda tarafların açıklamaları farklılaşıyor.

Starlink kısıtlaması sahadaki görevleri etkiliyor

Zelenski, Brüksel'deki AB Liderleri Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada, Beyaz Saray'dan bağlantının eski kapsamına döndürülmesi yönünde işaretler aldığını söyledi. Ancak aktarılan açıklamada, bu beklentinin hangi tarihte karşılanacağına veya kısıtlamaların hangi yöntemle kaldırılacağına ilişkin bir takvim bulunmuyor.

Zelenski'nin savunma teknolojilerinin geliştirilmesinden sorumlu danışmanı Sergiy Beskrestnov da ordunun yararlandığı askeri internet paketine hız sınırı uygulandığını bildirdi. Beskrestnov, söz konusu sınırlamanın StarShield hizmeti kapsamında olduğunu belirterek sahadaki görevlerde yaşanan aksamaları bu uygulamayla ilişkilendirdi.

Beskrestnov, Ukrayna birliklerinin önceden haberdar edilmediğini ve uygulamanın siyasi nedenleri bulunduğunu savundu: "Savunma güçlerimize bu sınır hakkında bilgi verilmedi ve bu durum, bir dizi görevin aksamasına neden oldu. Bu gelişme açıkça bir tesadüf değildir ve mevcut siyasi durumla ilgilidir". Siyasi bağlantıya ilişkin değerlendirme Beskrestnov'a ait; bunu doğrulayan bağımsız bir bulgu aktarılmıyor.

Karar hakkında bilgi sahibi olduğu belirtilen kişiler ise Ukrayna üretimi cihazların uydu ağına bağlı kalabildiği hızlara sınır getirildiğini ileri sürdü. Bu kişilerin anlatımına göre uygulama, saldırı ve önleme görevlerinde kullanılan bazı dronların işlevini büyük ölçüde azalttı; etkilenen araç sayısı belirtilmedi.

Musk ve Trump açıklamaları ayrışıyor

İsmi açıklanmayan kaynaklar, SpaceX bünyesindeki Starlink için kısıtlama talimatının Musk'tan geldiğini iddia ediyor. Ancak bu anlatım, kamuya açıklanmış bir talimat belgesiyle desteklenmiyor; Musk'ın hangi teknik hizmete, hangi yetkiyle müdahale ettiği de aktarılan bilgilerde netleşmiyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna ordusunun Starlink bağlantısını kesme veya yavaşlatma yönünde talimat verdiği haberlerini daha önce reddetmişti. Musk ise Starlink'in askeri sürümü olarak tanımladığı StarShield üzerindeki kontrolün tümüyle ABD hükümetinde olduğunu, kullanım ve hız sınırlarında son kararın ABD Başkanı'na ait bulunduğunu söyledi.

Bu açıklamalar, kararın sorumluluğunu aynı biçimde tarif etmiyor. Trump kendisine atfedilen talimatı reddederken Musk, StarShield üzerindeki nihai yetkiyi ABD yönetimine bağlıyor; Ukraynalı yetkililer ise açıklamalarında esas olarak uygulamanın sahadaki sonuçlarına odaklanıyor.

Dolayısıyla Starlink ağına ilişkin genel iddialarla StarShield paketine yönelik açıklamaların birbirinden ayrılması gerekiyor. Aktarılan bilgiler, sınırlamanın teknik kapsamını veya iki hizmet açısından aynı kararın uygulanıp uygulanmadığını ortaya koymuyor; bu nedenle açıklamalar tek başına sorumluluk zincirini kesinleştirmiyor.

Telefon görüşmelerinin zamanlaması netleşmiyor

Kaynaklardan ikisi, yavaşlama kamuoyuna yansıdıktan sonra Musk ile Trump arasında konuyla ilgili telefon görüşmesi yapıldığını ileri sürdü. Bir diğer kaynak ise ikilinin uygulama başlamadan önce de meseleyi ele aldığını söyledi; görüşmelerin tarihleri ve içeriklerine ilişkin kayıt aktarılmadı.

Aynı kaynak anlatımlarında, SpaceX temsilcilerinin Beyaz Saray yetkilileriyle temas kurduğu da öne sürülüyor. Kaynaklara göre bu temaslarda, uygulama öncesinde şirket ile yönetim arasında eşgüdüm bulunduğu yönünde ortak bir mesaj oluşturulmaya çalışıldı; bu amaç ve ön koordinasyon iddiası tarafların ortak açıklamasıyla doğrulanmış değil.

Ukrayna açısından somut beklenti, Zelenski'nin aktardığı bağlantının yeniden sağlanması yönündeki işaretlerin uygulamaya dönüşmesi. Kısıtlamalar kaldırılırsa askeri ve insani kullanımdaki sınırların giderilmesi mümkün olabilir; sürerse Ukraynalı yetkililerin bildirdiği görev aksamalarının devam etmesi riski bulunuyor. Hizmetin hangi kapsamda ve ne zaman yeniden sağlanacağı henüz açıklığa kavuşmuş değil.