Asrın Hukuk Bürosu’ndan Öcalan için AİHM hamlesi

Asrın Hukuk Bürosu, Öcalan hakkındaki AİHM kararının 12 yıldır uygulanmadığını savunarak Bakanlar Komitesi'nden yeni adımlar istedi.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'ne iletilen bildirim, PKK lideri Abdullah Öcalan hakkında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) 2014 tarihli ihlal kararının uygulanmasına odaklanıyor. Büro, Türkiye'nin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarını belirli bir süre geçtikten sonra yeniden değerlendirmeye açacak hukuki mekanizmayı kurmadığını ileri sürüyor.

Başvurudaki temel talep, yalnızca dosyanın yeniden görüşülmesi değil, kararın uygulanmasına ilişkin denetimin sıklaştırılması. Büro, Türkiye'den yasal çözüm konusunda somut adımlar beklenmesinin açıkça ifade edilmesini ve bu adımlara ilişkin geri dönüş istenmesini talep ediyor.

Haziran süresi ile ekim planı

Büronun bildiriminde aktardığı takvime göre Komite, 17 Eylül 2025'te aldığı ara kararla Gurban Grubu dosyalarında ilerlemeye ilişkin bilgilerin Haziran 2026 bitmeden iletilmesini istedi. Öcalan hakkındaki karar da bu dava grubu içinde ele alınıyor.

Asrın Hukuk Bürosu, belirtilen süre dolana kadar ne cezanın gözden geçirilmesini mümkün kılan bir mekanizma kurulduğunu ne de eylem planı iletildiğini savunuyor. Bildirimde daha sonra sunulan planın tarihi ise 5 Ekim 2026 olarak veriliyor; böylece haziran sonuna ilişkin itiraz ile ekimdeki belge birbirinden ayrılıyor.

Türkiye'nin planı, dosya grubunun 1–3 Aralık 2026 için planlanan 1577. toplantıya dahil edilmesinden sonra sunduğu belirtiliyor. Büro, bu zamanlamaya dikkat çekerken belgenin Öcalan kararını uygulamaya yönelik herhangi bir yasal adım içermediğini ileri sürüyor.

Bu itiraz, eylem planının sunulmuş olmasıyla kararın gereğinin yerine getirilmesini ayrı meseleler olarak ele alıyor. Büronun değerlendirmesinde belirleyici eksiklik, bir takvim ya da belge bulunmasından ziyade ağırlaştırılmış müebbet cezalarının incelenmesini sağlayacak düzenlemenin yapılmamış olması.

7,6 bin sayılı Kanun'a kapsam itirazı

Bildirimdeki diğer itiraz, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'un kapsamına yöneliyor. Büro, düzenlemenin şartlara bağlı olduğunu ve koşullu salıverilme bakımından bazı grupları dışarıda tutan istisnaları kaldırmadığını savunuyor.

Asrın Hukuk Bürosu'na göre 7595 sayılı Kanun'un 6. maddesindeki istisna, Öcalan'ın düzenlemeden yararlanmasını engelliyor. Bu nedenle büro, söz konusu yasayı AİHM kararında saptanan ihlali giderecek bir çözüm olarak değerlendirmiyor.

İç hukuk sürecinde ise büro, ihlalin giderilmesi talebiyle Anayasa Mahkemesi'ne 3 Aralık 2021 tarihinde bireysel başvuru yapıldığını hatırlatıyor. Bildirimde, bu başvurunun henüz karara bağlanmadığı belirtilerek uluslararası denetim sürecinin yanında iç hukuk yolundaki bekleyişe de dikkat çekiliyor.

Aralık toplantısı için denetim talebi

Büro, Gurban Grubu'nun gelişmiş prosedür çerçevesinde insan haklarına ayrılan her toplantıda ele alınmasını istiyor. Ayrıca ihlalin sürdüğünün yeniden kayda geçirilmesini ve Öcalan kararındaki ilkeleri karşılayacak yasal adımların beklendiğinin Türkiye'ye bildirilmesini talep ediyor.

İzlemenin daha etkin yürütülmesi için Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği ile Avrupa Konseyi Meclis Başkanlığı'nın da süreci birlikte takip etmesi isteniyor. Büronun bu çağrısı, kararın üzerinden geçen 12 yılı aşan döneme dayanıyor; ancak bunlar Komite'nin aldığı yeni kararlar değil, bildirimde sıralanan talepler.

Aralık görüşmeleri bakımından somut ayrım, Türkiye'nin ekimde sunduğu plan ile büronun istediği yasal değişiklik arasındaki farkta toplanıyor. Büro, denetimin yalnızca dosyanın gündemde tutulmasına değil, mahkeme kararındaki tespitleri karşılayacak bir çözüm için geri bildirim alınmasına da dayanmasını istiyor.

Komite bu talepleri benimserse dosyanın daha sık görüşülmesi ve Türkiye'den yasal düzenlemelere ilişkin ek açıklamalar istenmesi söz konusu olabilir. Ancak bildirimin kendisi, ne Komite'nin nasıl karar vereceğini ne de Öcalan'ın hukuki durumunda bir değişiklik olup olmayacağını ortaya koyuyor.