Kutuplaşmanın gölgesinde: Bosna-Hersek sandığa gidiyor

Yazar: Kaan Tekuzman

4 Ekim 2026 Pazar günü Bosna-Hersek halkı Cumhurbaşkanlığı konseyi üyeleri, genel seçim, Sırp Cumhuriyeti ve Bosna-Hersek federasyonu seçimleri için sandık başına gidecek. Son yıllarda büyük gerilimlere ve kutuplaşmalara sahne olan ülkede bu atmosferin seçimlere de yansıması bekleniyor.

Seçim Sistemi ve Temsil Dengesi

Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatların kurucu halk olduğu Bosna-Hersek’te Cumhurbaşkanlığı Konsey Üyesi seçiminde bir Boşnak, bir Sırp ve bir Hırvat üye seçilecek. Boşnak ve Hırvat üyeler Bosna-Hersek Federasyonundaki (FBIH) seçmenler tarafından seçilerken, Sırp üye ise Sırp Cumhuriyetindeki (RS) seçmenler tarafından seçilecek.

Siyasi Partiler ve Beklentiler

Genel seçimde de aynı kuralın geçerli olduğu sistemde yine en çok oyu Aliya Izzetbegoviç’in kurduğu ve şu an oğlu Bakir Izzetbegoviç’in başında olduğu Boşnakların desteklediği SDA partisi ve Bosnalı Sırpların desteklediği ve tartışmalı olup aynı zamanda siyasi yasaklı olan Milorad Dodik’in başında olduğu SNSD partisinin alması bekleniyor. Ülkede Boşnak ve Sırplara nazaran daha az nüfusa sahip olan Hırvatlarda ise en çok desteği HDZ BIH partisinin alması bekleniyor.

Bölgesel Talepler ve Ulus-Devlet Tartışması

Ülkede Sırp ve Hırvat siyasetçiler siyasetin çok fazla Saraybosna merkezli olduğunu ve en az Saraybosna kadar Banja Luka (Bosnalı Sırpların merkezi ve Sırp Cumhuriyeti’nin başkenti ve en büyük şehri) ve Mostar’ın (Bosnalı Hırvatların merkezi ve Hersek bölgesinin en büyük şehri) da taleplerinin dikkate alınması gerektiğini söylerlerken Boşnak siyasetçiler ulus-devlet kavramının önemine dikkat çekiyorlar.

Boşnak Üye Adayları

Cumhurbaşkanlığı konsey seçiminde Boşnak üye için en önemli iki aday Bakir Izzetbegoviç ve şu an makamda oturan üye olan sosyal demokrat siyasetçi Denis Beçiroviç.

Hırvat Üye Adayları ve "İkinci Boşnak Üye" Tartışması

Cumhurbaşkanlığı konsey seçiminde Hırvat üye için en önemli iki aday HDZ BIH’in adayı Darijana Filipoviç ve şu an makamda oturan üye olan Zeljko Komsiç’in danışmanı olan Slaven Kovaçeviç. Zeljko Komşiç’e Hırvat milliyetçiler tarafından büyük öfke var zira dört dönem konsey üyeliği yapan Komşiç aldığı oyların büyük çoğunluğunu Boşnak seçmenlerden aldı ve bundan dolayı Hırvatlar tarafından “İkinci Boşnak üye” diye bahsediliyor.

Sırp Üye Adayları

Cumhurbaşkanlığı konsey seçiminde Sırp üye için ise üç aday Marinko Bozoviç, Nebojsa Vukanoviç ve şu an makamda oturan üye olan SNSD’nin adayı Zeljka Cvijanoviç.

Sırp Üye İçin Anket Durumu

Anketlerde Sırp üye seçiminde Zeljka Cvijanovic’in diğer iki adaya kıyasla ezici bir üstünlüğü bulunmakta ve Rahat bir şekilde ikinci Dönem seçilmesi bekleniyor.

Boşnak Üye Yarışındaki Dengeler

Boşnak üye seçiminde ise Denis Beçiroviç az farkla Bakir Izetbegoviç’in önünde görülmekle beraber iktidar koalisyon ortağı olan Beçiroviç’in partisi SDP BIH’in vasat bir yönetim sergilemesinden dolayı bu durumun kendisine negatif yazabileceği düşünülüyor.

Hırvat Üye Seçiminde Belirleyici Faktörler

Hırvat üye seçiminde ise Komsiç’in üçüncü Dönem aday olamamasından dolayı Darijana Filipoviç’in şansı azımsanamayacak kadar yüksek. Burada Komsiç’in danışmanı olan Kovaçeviç’in Boşnak seçmeni ne kadar sandığa çekebileceği belirleyici olacak.

Konsey İçin Genel Tahminler

Tahminlere göre konsey üyelerinin Beçiroviç, Cvijanoviç ve Filipoviç olması bekleniyor.

Dodik’e Af Planı ve Konsey Dengeleri

İktidarda koalisyon olarak ortak olan Sırp ve Hırvat milliyetçisi partiler SNSD ve HDZ BIH, Hırvat aday Darijana Filipoviç’in seçilmesi durumunda Sırp üye Zeljka Cvijanoviç ile birlikte şu an siyasi yasaklı durumda olan Dodik’e Cumhurbaşkanlığı affı çıkarmayı planladıklarını ve Dodik’in bu sayede tekrardan Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı görevine dönmesi konusunun konuşulduğu gelen bilgiler arasında. Affın çıkması ve diğer bütün konularda mutabık kalınması için üç üyenin en az ikisinin uzlaşması gerekiyor.

Son Dönem Gelişmeleri ve Seçim Periyodu

Ratko Mladiç’in ölümünden sonra siyasi tansiyonun arttığı ülkede seçimler her zaman olduğu gibi dört yılda bir Ekim ayının ilk Pazar günü yapılacak.