Muhalif liderler Netanyahu’ya karşı ortak masada buluştu

İsrail muhalefeti, ortak açıklamasına göre, Gadi Eisenkot liderliğinde hükümet kurmak için çalışacak; ortak arayışı sürüyor.

Haberde aktarılan seçim dağılımında, Binyamin Netanyahu karşıtı dört partinin toplamı 48 sandalye; hükümet için belirtilen 61 sandalye eşiğine ulaşmaları dışarıdan destek gerektiriyor. Arap partileriyle anlaşmak veya Haredi partileriyle ortaklık aramak, muhalefetin önündeki iki ayrı seçenek olarak öne çıkıyor.

Bu seçenekler aynı siyasi engelle karşılaşmıyor: Arap partileriyle işbirliği, muhalefet liderlerinin katılım ve dışarıdan destek konusundaki itirazlarına takılıyor. Haredi partileriyle anlaşma arayışı ise muhalefetin askerlik yükümlülüğünü herkese yayma hedefiyle birlikte değerlendiriliyor.

Eisenkot etrafında ortak hükümet arayışı

Yashar lideri Gadi Eisenkot, Birlikte (B’Yachad) lideri Naftali Bennett, Demokratlar lideri Yair Golan ve İsrail Evimiz (Yisrael Beytenu) lideri Avigdor Liberman ortak toplantıda buluştu. Birlikte partisinde ikinci sırada yer alan Yair Lapid de görüşmeye katıldı; ancak aktarılan bilgilere göre Arap partilerinin desteği konusunda anlaşma çıkmadı.

Liderler, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog nezdinde hükümeti oluşturma görevinin Eisenkot'a verilmesini destekleyeceklerini duyurdu. Bennett de partisinin Eisenkot'un hızla hükümet oluşturabilmesi için çalışacağını belirtti; böylece başbakanlık için desteklenen isim açıklanırken çoğunluğun nasıl sağlanacağı açık kaldı.

Ortak açıklamada dört temel koşul sıralandı: devletin Yahudi ve demokratik niteliğinin kabulü, Bağımsızlık Bildirgesi değerlerinin benimsenmesi, askerlik yükümlülüğünün herkesi kapsaması ve Hamas'a ilişkin taahhütler. Son başlık, Hamas'ın terör örgütü sayılmasını, silahlı kapasitesinin tasfiyesini ve Gazze'deki idaresinin bitirilmesini içeriyor.

Muhalefet, Knesset çalışmalarının başlamasıyla Likud mensubu Meclis Başkanı Amir Ohana'nın yerine başka bir isim seçilmesini de hedefliyor. Haberde bu girişimin 7 Ekim saldırılarının araştırılmasına yönelik çalışmalarla bağlantılı olduğu aktarılıyor; ancak kurulacak soruşturma mekanizmasının ayrıntıları verilmiyor.

Arap partilerinin desteğinde açık ayrılık

Haberdeki sandalye dağılımına göre iki Arap partisinin toplam 19 milletvekili bulunuyor; bu destek, 48 sandalyeli muhalefeti belirtilen çoğunluk eşiğinin üzerine taşıyabilir. Bununla birlikte, aynı hükümete katılmak ile hükümete dışarıdan destek vermek liderlerin açıklamalarında ayrı pazarlık başlıkları olarak yer alıyor.

Golan, dört liderin toplantısından önce Ortak Liste yöneticileri Yusuf Cabirin ve Ahmed Tibi ile görüştü. Demokratlar tarafından yapılan açıklamaya göre görüşmede parlamentodaki işbirliği, hükümet değişikliği için atılabilecek adımlar ve Arap toplumunun sorunlarına yönelik çözüm arayışları ele alındı.

Golan, Arap partilerinin kurulacak hükümete katılmasını açıkça destekliyor; haberde diğer muhalefet liderlerinin bu seçeneğe karşı çıktığı belirtiliyor. Liberman ise itirazını daha ileri taşıyarak Arap partilerinin dış desteğiyle ayakta duracak bir azınlık hükümetini de reddediyor.

Haredi seçeneğinde askerlik sınavı

Haberde Birleşik Tevrat Yahudiliği (United Torah Judaism / UTJ) ile Şas (Shas) için verilen toplam 13 sandalye, muhalefetin 48 sandalyesine eklendiğinde 61'e ulaşıyor. Bu hesap, söz konusu partilerin Eisenkot'u desteklemeyi kabul ettiği anlamına gelmiyor; aktarılmış bir koalisyon anlaşması bulunmuyor.

Liberman, daha önce Haredi partileriyle ortaklığı reddetmesine rağmen sonraki basın bilgilendirmesinde bu itirazını yinelemedi. Ancak bir açıklamada itirazın tekrarlanmaması, ortaklık kararının alındığını göstermiyor; askerlik muafiyetlerine karşı yürüttüğü kampanya ile olası uzlaşmanın nasıl bağdaştırılacağı belirsiz.

Netanyahu, muhalefeti askerlik vaatlerine karşın Haredi partileriyle anlaşmayı değerlendirmesi üzerinden tutarsızlıkla suçladı. Bu eleştiri, rakiplerinin hükümet kurma arayışına yönelik siyasi bir itham niteliğinde; Haredi partilerinin vereceği kararı veya görüşmelerin sonucunu ortaya koymuyor.

Arap partileriyle destek anlaşması sağlanırsa muhalefetin kendi içindeki katılım ve dış destek itirazlarını çözmesi gerekecek. Haredi partileriyle anlaşma yoluna gidilirse askerlik koşulunun nasıl uygulanacağı belirleyici olacak; açıklanan ortak hedefin hükümete dönüşmesi, bu seçeneklerden birinde somut uzlaşma sağlanmasına bağlı.