Mehmet Şimşek COP31’de açıkladı: 300 milyar dolar gerekli

Şimşek, yeşil dönüşüm için yaklaşık 300 milyar dolar gerektiğini belirterek kamu finansmanının yanında özel sermayeye ihtiyaç olduğunu söyledi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sanayide karbon salımını düşürmenin maliyetini ve yatırım kaynaklarının nasıl bulunacağını dönüşümün temel meseleleri olarak tanımladı. Kalkınma kuruluşlarından beklenen katkının krediyle sınırlı kalmaması, yatırım risklerini paylaşarak özel yatırımcıların katılımını kolaylaştırması gerektiğini belirtti.

Şimşek bu değerlendirmeleri, Türkiye'deki COP31 programında yer alan “Küresel Finans Zirvesi” oturumunda yaptı. Bakanın aktardığı yaklaşık 300 milyar dolarlık ihtiyaç, sanayinin karbonsuzlaşmasına ilişkin hesaplamalara dayanıyor; konuşmada bu hesabın kapsadığı dönem veya yatırım kalemlerinin dağılımı açıklanmadı.

Finansmanda kredi kadar risk paylaşımı

Şimşek, Dünya Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve IFC'nin dönüşüme ortak olmasını istedi. Bu kuruluşların garantiler ve risk paylaşımı yoluyla farklı yatırım kaynaklarını devreye sokabileceğini, böylece doğrudan sağladıkları finansmanın ötesinde katkı sunabileceğini anlattı.

Bakan, kamunun mali kapasitesini değerlendirirken depremden sonraki yeniden yapım çalışmalarına 100 milyar doları aşan kaynak ayrıldığını söyledi. Buna karşın bütçe açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payının yaklaşık yüzde 3, kamu borcunun aynı büyüklüğe oranının ise yaklaşık yüzde 22 olduğunu aktardı.

Şimşek bu oranları, Türkiye'nin yatırım için bütçesinde alan bulunduğu yönündeki değerlendirmesine dayanak gösterdi. Ancak kamu kaynaklarının tek başına dönüşüm hedeflerini karşılamasını beklemediğini vurguladı; konuşmada ne kadar kamu katkısı öngörüldüğü veya özel yatırımcılar için hangi teminatların hazırlanacağı belirtilmedi.

Enerji ithalatı dönüşümün ekonomik gerekçesi

Şimşek'in verdiği bilgilere göre Türkiye, birincil enerji ihtiyacının yüzde yetmiş'ten fazlasını dışarıdan karşılıyor. Bakan, enerji alımlarının cari açıkta belirleyici bir yer tuttuğunu ve petrol ile doğal gaz için son on yıldaki toplam ithalat ödemesinin yaklaşık 600 milyar dolara ulaştığını söyledi.

Bu tutarın ülkenin brüt dış borç stokunu aştığını belirten Şimşek, yenilenebilir kaynaklara yönelmenin gerekçesini ithalata bağımlılığın azaltılmasıyla ilişkilendirdi. Bununla birlikte konuşmada, geçmiş dönemdeki ithalat harcamasının gelecekte hangi ölçüde düşürülebileceğine ilişkin bir tasarruf hesabı paylaşılmadı.

Bakan, güneş ve rüzgârda 2040 için toplam 175 gigavat hedefini aktardı ve 2053'te net sıfıra ulaşma amacını yineledi. Mevcut kurulu güç veya yıllık kapasite ekleme takvimi verilmediği için hedefe ulaşmak üzere gereken yatırım temposu açıklamalardan hesaplanamıyor.

Şimşek, yenilenebilir kaynakların yaygınlaşmasına elektrifikasyonun eşlik edeceğini belirtti. Bu yaklaşımın dış enerjiye bağımlılığı ve makrofinansal riskleri düşürmesini, aynı zamanda üreticilere rekabetçi maliyetlerle enerji sağlamasını amaçladıklarını ifade etti.

Avrupa satışları sanayinin dönüşümünü bağlıyor

Şimşek, Türkiye'nin dış satışlarının yarıdan fazlasının Avrupa pazarına yöneldiğini belirterek karbon azaltımını ihracat açısından gerekli gördüklerini söyledi. Böylece dönüşümü yalnızca enerji üretimiyle değil, büyümenin sürdürülmesi ve sanayinin rekabet koşullarıyla birlikte ele aldı.

Bakan, 2026'yı güçlüklerle geçen bir dönem olarak niteledi ve enerji arzındaki sarsıntının makroekonomik sonuçlarına dikkat çekti. Ancak konuşmada bu sarsıntının büyüme, enflasyon veya enerji fiyatları üzerindeki etkisini ölçen ayrı bir veri sunulmadı; değerlendirme Şimşek'in ekonomik çerçevesini yansıtıyor.

Açıklamalar bir finansman anlaşmasından ziyade, ihtiyaç duyulan kaynakların hangi yöntemle sağlanabileceğine ilişkin yaklaşımı ortaya koyuyor. Kalkınma kuruluşlarından somut bir taahhüt, finansman koşulları veya proje listesi aktarılmadığı için özel sermayenin hangi yatırımlara, ne zaman ve hangi risk paylaşımıyla katılacağı henüz netleşmiş değil.

Şimşek'in çizdiği çerçevede sonraki aşamanın odağında, yenilenebilir kapasite hedefleriyle sanayinin yatırım ihtiyacını finanse edilebilir projelerde buluşturmak bulunuyor. Açıklanan hedeflerin uygulamaya dönüşmesini değerlendirmek için kaynak dağılımı, teminat düzenlemeleri ve yatırım takviminin somutlaşması gerekiyor.