Sudan’ın altın geliri 3,5 milyar dolara ulaştı ancak fiyatlar inmedi

Radio Dabanga'nın Çarşamba günü Maden Bakanlığı ile Central Bank of Sudan'ın ekonomi raporuna dayandırdığı haberine göre, Sudan'ın altın geliri on aylık dönemde 3,5 milyar dolara ulaştı.

Ekonomist Haitham Mohamed Fathi'ye göre altın Sudan ihracatının %45 ila %50'sini temsil ettiği için bu rakam önem taşıyor; ancak Radio Dabanga bu gelirin ne cüneyhin değer kaybını yavaşlattığını ne de piyasa fiyatlarını düşürdüğünü bildirdi.

Raporda, söz konusu dönemde resmi yollardan daha fazla ihracat gelirinin ülkeye döndüğü ifade edildi. Ayrıca yetkililerin, önümüzdeki dönemde altın gelirinin %80'inden fazlasının denetimli bankacılık sistemine yatırılmasını beklediği kaydedildi.

Fathi, Radio Dabanga'ya yaptığı açıklamada, hükümetin para birimini desteklemek ve artan maliyetleri dizginlemek amacıyla altın depolama ve ihracatı üzerindeki kontrolleri sıkılaştırdığını söyledi. Fathi, “Değerlendirmeme göre bu önlemler henüz ekonomik durum üzerinde bir etki yaratmadı. Ancak kaçakçılığa rağmen artan altın üretimi ve ihracat rakamları, değerlendirilmiş bir fırsatı ve Sudan ekonomisi için bir can simidini temsil ediyor” dedi.

Fathi, “South Sudan'ın ayrılmasından bu yana altın, ihracat açısından Sudan'ın ticaret dengesindeki en önemli gelir kaynağı olmayı sürdürdü” diye ekledi.

Radio Dabanga, Sudanese Mineral Resources Company ve Central Bank of Sudan'ın ihracat performansını bir başarı olarak gördüğünü aktardı. Yayın organının görüşlerine yer verdiği ekonomistler ve gözlemciler ise, kısmen yüksek miktarda altının kaçak yollarla ülke dışına çıkarılmaya devam etmesi sebebiyle gelirin ekonomik istikrara dönüşmediğini belirtti.

Fathi, Sudan'ın 2017'de 107 ton, 2018'de yaklaşık 42 ton, 2023'te 6,5 ton ve 2024'te 64 ton altın ürettiğini belirtti. Altın gelirinin 2025'te 3,5 milyar dolara ulaştığını ve sektörün en büyük ihracat geliri kalemi olmaya devam ettiğini söyledi.

Fathi'ye göre madencilik tabanı geniş ancak denetim dengesiz. Maden arama alanında 40'ı yabancı olmak üzere 162 şirketin aktif olduğunu; bu yabancı firmalardan 30'unun faaliyet gösterdiğini, 10'unun ise çalışmaları durdurduğunu belirtti. Ayrıca küçük ölçekli veya geleneksel madencilikte 220 şirketin çalıştığını, yaklaşık 70 şirketin de altın geri kazanımı için geleneksel sahalardaki atıkları işlediğini ifade etti.

Sorunlar yeni değil. Fathi; altının 2012'de devletin ana gelir kaynaklarından biri haline gelmesinden bu yana sektörün kaçakçılık, çevre tahribatı, maden bölgelerindeki güvensizlik, sık politika değişiklikleri ve zayıf resmi verilerle karşı karşıya kaldığını söyledi.

Radio Dabanga, yetkililerin altın toplama, satın alma ve pazarlama yetkisini kamu kurumlarıyla sınırlandırdığını, tek duraklı bir ihracat penceresi oluşturduğunu ve Egypt, Saudi Arabia, Qatar ile Türkiye'de alıcı aradığını aktardı. Fathi ise birleşik kurallar, şeffaf düzenlemeler ve büyük yabancı ile ulusal şirketlerden daha iyi yararlanılması çağrısında bulundu.

Yayın organı, haneler üzerindeki etkinin zayıf kalmasını yükselen gümrük kurlarına, artan vergilere ve yerel harçlara bağladı; 15 Nisan 2023'te başlayan savaşa yönelik harcamaların öncelikli olması nedeniyle sağlık ve eğitim gibi kamu hizmetlerinin iyileşmediğini ifade etti.