Enerji Bakanlığı duyurdu: Kanada ile yeni nükleer iş birliği

AtkinsRéalis, TÜNAŞ ile nükleer santral hazırlıkları için anlaştığını duyurdu; altı üniteli proje, yatırım kararı öncesinde incelenecek.

Kanada merkezli mühendislik kuruluşunun aktardığına göre görüşmelerde toplam 4,5 gigavatlık bir tesis değerlendiriliyor. Bu kapasite, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın açıkladığı 2040 için 10 gigavatlık ulusal hedefle karşılaştırıldığında, tek bir projede ele alınan ölçeği gösteriyor.

AtkinsRéalis, mutabakatın kendi bünyesindeki Candu Energy ile kamu kuruluşu Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) tarafından imzalandığını bildirdi. Şirket, imzanın Antalya'daki COP31 sırasında atıldığını belirtti; açıklanan kapsam inşaat başlangıcını değil, projenin teknik ve ekonomik açıdan değerlendirilmesini içeriyor.

Yatırım kararından önce iki çalışma

Mutabakat, birden fazla reaktör ünitesinin yer alacağı santral için ayrıntılı yapılabilirlik incelemesini ve Ön Mühendislik ve Tasarım (FEED) çalışmalarını kapsıyor. Şirket açıklamasında bu hazırlıkların bitirilmesi için 2027 sonu işaret ediliyor.

AtkinsRéalis Nükleer Bölümü Başkanı Joe St. Julian ise mühendislik tasarımının tamamlanması için 2028'e uzanan bir hedef aktardı. St. Julian'a göre yatırımın gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceğine ilişkin son karar, bu hazırlıkların ardından verilecek.

Açıklamada yer alan iki takvim ifadesinin aynı teslim aşamasını mı, yoksa birbirini izleyen farklı işleri mi anlattığı net değil. Bu nedenle 2027 sonundaki çalışma hedefiyle 2028'e ilişkin tasarım takvimini, santralin devreye giriş tarihi olarak okumamak gerekiyor.

Projenin altı ünitelik yapısı ve toplam kapasitesi de St. Julian'ın sürmekte olduğunu belirttiği görüşmelerin konusu. Açıklama, bu ölçekte bir tesis üzerinde çalışıldığını gösteriyor; yatırım onayının verildiğini veya inşaata geçiş tarihinin belirlendiğini ortaya koymuyor.

Finansman çerçevesi henüz ayrıntılanmadı

St. Julian, Kanada ile Türkiye'nin finansman için izlenecek çerçevede uzlaştığını söyledi. Bununla birlikte açıklamada yatırım tutarı, krediyi sağlayacak kuruluşlar, borçlanma koşulları veya tarafların mali yükümlülükleri hakkında rakam bulunmuyor.

Finansmana ilişkin bu beyan ile yatırım onayı birbirinden ayrı aşamalar olarak sunuluyor. Şirket yöneticisinin çizdiği sırada, önce fizibilite ve tasarım tamamlanacak; ardından projenin uygulanmasına yönelik karar gündeme gelecek.

Kanada'da geliştirilen CANDU teknolojisi, ağır sudan yararlanıyor ve yakıt olarak doğal uranyum kullanabiliyor. Kaynak metin bu teknik özelliği aktarsa da değerlendirilen santral için reaktör modeli, yakıt tedarik düzenlemesi veya işletme koşulları vermiyor.

Türkiye'nin diğer ülkelerle yürüttüğü nükleer yatırım temaslarında da finansman koşulları ve maliyet değerlendirmeleri yer alıyor. Bu çerçevede Candu Energy ile TÜNAŞ'ın çalışması, karar öncesindeki teknik incelemeye odaklanırken finansman düzenlemesinin ayrıntıları ayrı bir belirsizlik oluşturuyor.

2040 hedefinde Sinop ve Trakya

Bayraktar, Ulusal Enerji Planı'nı sunarken nükleer kapasite için 2040'ta 10 gigavat hedefini açıkladı. Bakanın aktardığı beklentiye göre nükleer üretim, aynı tarihte ülkenin elektrik ihtiyacının yüzde 11'ini karşılayacak; bu oran mevcut üretim payını değil, geleceğe ilişkin planı ifade ediyor.

Ankara'nın görüşme yürüttüğü ülkeler arasında Kanada'nın yanı sıra Çin, Japonya, Rusya ve Güney Kore bulunuyor. Bayraktar ayrıca Sinop ile Trakya için değerlendirilen santrallerde 2027'yi kararlar açısından kritik yıl olarak gösterdi; ancak şirket açıklaması altı üniteli projeyi bu iki sahadan birine açıkça bağlamıyor.

Fizibilite olumlu sonuçlanır ve finansman koşulları üzerinde ilerleme sağlanırsa, proje ulusal kapasite hedefi kapsamında yatırım kararına taşınabilir. Değerlendirmeler tamamlanmaz veya mali şartlar netleşmezse, açıklanan takvim tek başına uygulamaya geçiş güvencesi sağlamaz.

AtkinsRéalis ile TÜNAŞ açısından sıradaki somut aşama, üzerinde uzlaşılan hazırlık çalışmalarının tamamlanması. Türkiye'nin enerji planı bakımından ise belirleyici ayrım, görüşülen kapasitenin ne zaman onaylanmış yatırıma dönüşeceği; mevcut açıklama bu tarih için bir taahhüt içermiyor.