Gözler sıcak parada: Ali Koç’tan “Para bize niye gelmesin?” sorusu

Koç Holding, Entek’te 478 MW olan yenilenebilir kapasiteyi 2035’te 2,5 GW’a yükseltme hedefi açıkladı; odakta Tüpraş’ın dönüşümü var.

CEO Levent Çakıroğlu, Antalya’daki COP31 basın buluşmasında yatırım programını aktarırken, Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ali Koç Avrupa pazarına erişimdeki belirsizliklere odaklandı. İki yönetici, yenilenebilir kaynaklara yönelimi yalnızca iklim politikası çerçevesinde değil, üretim maliyetleri, arz güvenliği ve sanayinin rekabet kapasitesi üzerinden değerlendirdi.

Entek kapasitesinde kademeli büyüme planı

Çakıroğlu’nun verdiği takvime göre Entek’in yenilenebilir kapasitesi, mevcut 478 megavattan 2027 bitiminde 827 megavata ulaşacak. Şirketin sonraki hedefleri 2030 için 1,6 gigavat, 2035 için ise 2,5 gigavat olarak sıralandı; Çakıroğlu yatırımların Türkiye’nin yanı sıra başka ülkeleri de kapsadığını belirtti.

Çakıroğlu, bu programın Tüpraş’ın üretiminden kaynaklanan karbon izini küçültme amacı taşıdığını söyledi. Rafineriye bugüne kadar yapılan yatırımın toplamını 8,5 milyar dolar olarak açıklarken, topluluk genelinde son beş yıllık yatırım tutarının 17,5 milyar dolara ulaştığını bildirdi.

Topluluğun kendi tüketimini karşılamaya yönelik lisansları yaklaşık 540 megavatlık kapasiteye karşılık geliyor. Çakıroğlu, bunun 200 megavatı aşan bölümünün tamamlandığını, geriye kalan yatırımların ise kademeli biçimde işletmeye alınacağını söyledi.

Çakıroğlu ayrıca Arçelik’in Türkiye faaliyetleri ile Ford Otosan, TürkTraktör, Entek, Yapı Kredi ve Otokoç’un enerji ihtiyaçlarını bütünüyle yenilenebilir kaynaklarla karşıladığını belirtti. Otomotivde elektrikli araçlara ve ağır kamyonların elektrifikasyonuna yönelik çalışmaların sürdüğünü, WAT Mobilite üzerinden şarj altyapısında da faaliyet gösterdiklerini aktardı.

Avrupa ticaretinde kamu alımları düğümü

Ali Koç’un ticaret başlığındaki uyarısı, Türkiye’nin Made in Europe yaklaşımına dahil edilmemesi ihtimaline yönelikti. Koç, böyle bir dışlanmanın otomotivde karşılıklı üretim ve ticaret bağlarını zedeleyebileceğini, yaklaşık 30 yıldır iki tarafa yarar sağlayan ilişkinin her iki tarafın da kaybettiği bir yapıya dönüşebileceğini savundu.

Çakıroğlu ise Avrupa’daki tartışmada kamu ihalelerine karşılıklı erişimin belirleyici olduğunu söyledi. Türkiye’de üretim yatırımı bulunan Avrupalı şirketlerin olası dışlanmanın tedarik ağlarına vereceği zararı dile getirdiğini aktardı; Avrupa ülkeleri ve siyasetçileri arasında ortak bir tutum bulunmadığını belirtti.

Çakıroğlu’nun değerlendirmesine göre kamu alımlarında karşılıklılık sağlanmadan Türkiye’nin kapsama alınması mümkün görünmüyor. Türkiye’nin bu başlıkta adım attığını ve görüşmelerin başladığını bildiğini söyledi; ancak açıklamalarda müzakere takvimi veya üzerinde uzlaşılmış bir düzenleme paylaşılmadı.

Ali Koç, Avrupa’yla uyum meselesini karbon fiyatlamasına da taşıdı. Türkiye’de kurulacak mekanizmanın Avrupa’daki sistemle uyumlu olması gerektiğini savunarak, sınırda ödenecek karbon bedellerinin ülke içinde kalmasını amaçlayan bir yaklaşım önerdi.

Enerji finansmanında Çin seçeneği

Koç, Türkiye’nin enerji gereksiniminin yaklaşık üçte ikisini dış kaynaklarla karşıladığını belirtti. Rusya-Ukrayna Savaşı ile Hürmüz krizinin arz güvenliğini öne çıkardığını savunurken, enerji maliyetlerinin enflasyon ve siyasi tercihler üzerinde etkili olduğunu söyledi.

Yenilenebilir üretimi artırmanın sanayide karbon yükünü ve ithal enerjiye bağımlılığı azaltabileceğini ifade eden Koç, Türkiye’deki finansman maliyetlerini yatırım açısından bir engel olarak tanımladı. Çin’in teknoloji, mühendislik ve finansmanı birlikte sunabildiğini belirterek, özellikle yenilenebilir projelerde Çin kaynaklı finansmandan yararlanılabileceğini söyledi.

Bu iş birliği açıklamalarda imzalanmış bir anlaşma olarak değil, değerlendirilebilecek bir seçenek olarak yer aldı. Çakıroğlu da güneş hücresi üretimi veya rüzgâr türbinlerine yatırım konusunda alınmış bir karar bulunmadığını belirtti; mevcut işler kadar yeni faaliyet alanlarını da incelediklerini aktardı.

Yöneticilerin çizdiği çerçevede, finansman sağlanması ve Avrupa’yla uyumun korunması halinde yenilenebilir yatırımların şirketlerin maliyet ve karbon yükünü azaltması mümkün. Türkiye’nin Avrupa yaklaşımının dışında kalması durumunda ise Koç’un işaret ettiği risk, otomotiv üreticilerinin karşılıklı değer zincirlerinin zayıflaması; açıklanan kapasite hedefleri, ticaret görüşmeleri ve finansman seçenekleri henüz tamamlanmış sonuçlar değil.