Almanya da dahil 6 üye ülkeden AB'ye sert mektup

AB bütçesi, altı ülkenin 2028-2034 planında yüz milyarlarca euro kesinti talebiyle Brüksel’de yeni bir pazarlığa sıkıştı.

Almanya, Hollanda, İsveç, Danimarka, Avusturya ve Finlandiya’nın AB yönetimine gönderdiği mektupta, yedi yıllık mali çerçevenin mevcut haliyle kabul edilmeyeceği belirtildi. Kaynak metinde aktarılan mektuba göre bu ülkeler, Avrupa Komisyonu’nun önerisiyle yaklaşık 2 trilyon euroya ulaşabilecek bütçenin temelden elden geçirilmesini istiyor.

Altı başkentten kesinti baskısı

Mektup, bloğun en büyük ekonomisi Almanya’nın da içinde olduğu net katkı sağlayan ülkelerin bütçe müzakerelerinde daha sert bir çizgiye geçtiğini gösteriyor. Altı ülke, AB’nin toplam bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 40’ını karşılıyor; bu pay, itirazlarını teknik bir görüşten çok pazarlık gücü yüksek bir veto tehdidine dönüştürüyor.

Haberde aktarılan diplomatik değerlendirmeye göre, harcamalarda "yüz milyarlarca" euro azaltım yapılmazsa bu yıl anlaşma çıkması beklenmiyor. Bu ifade tek bir diplomatik kaynağa dayandığı için, ülkelerin ortak kamu açıklaması yerine müzakere pozisyonu olarak okunmalı.

AB’nin çok yıllı mali çerçevesi, ortak politikaların hangi alana ne kadar kaynak ayıracağını belirleyen ana bütçe aracı. 2028-2034 dönemi için yapılacak anlaşma, savunmadan tarıma, bölgesel kalkınmadan sanayi desteğine kadar yedi yıl boyunca harcama tavanlarını şekillendirecek.

Tarım ve bölge fonları masada

Kesinti talebinin odağında, AB harcamalarının yaklaşık üçte ikisini oluşturan tarım destekleri ve az gelişmiş bölgelere ayrılan kalkınma fonları bulunuyor. Bu kalemler uzun süredir özellikle çiftçi gelirleri, kırsal ekonomi ve doğu ile güney Avrupa’daki altyapı projeleri için siyasi öncelik taşıyor.

Altı ülke ise kaynakların savunma ihtiyaçlarına ve yenilikçi şirketlere destek verecek programlara daha fazla yönlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu yaklaşım, Rusya kaynaklı güvenlik baskısı ile Çin ve ABD karşısında sanayi rekabetinin aynı bütçe içinde daha büyük pay talep ettiği bir döneme denk geliyor.

Bu gerilim, bütçenin yalnızca toplam büyüklüğüyle ilgili değil. Aynı zamanda AB’nin eski harcama mimarisini koruyup korumayacağı ya da güvenlik ve teknoloji ağırlıklı yeni önceliklere alan açıp açmayacağı konusunda bir ayrışmaya işaret ediyor.

İrlanda uzlaşma arıyor

Dönem başkanlığını yürüten İrlanda’ya, net katkı sağlayan ülkelerin talepleriyle tarım sübvansiyonlarını ve bölgesel fonları korumak isteyen üyelerin beklentileri arasında bir uzlaşma metni hazırlama görevi verildiği aktarılıyor. Bu rol, Dublin’i bütçe müzakerelerinde teknik arabulucudan çok siyasi denge kurucu konumuna yerleştiriyor.

Bir uzlaşma, savunma ve rekabetçilik başlıklarına ek kaynak açarken tarım ve uyum fonlarında kademeli ayarlamalarla ilerleyebilir. Böyle bir yol, küresel ölçekte Avrupa’nın güvenlik harcaması ve sanayi desteklerinde daha görünür olmasını sağlayabilir; ancak çiftçi örgütleri ve düşük gelirli bölgelerden tepki riskini artırır.

Eğer altı ülkenin kesinti talebi müzakere masasında ağırlık kazanırsa, AB bütçesi daha küçük fakat savunma ve teknolojiye daha fazla odaklanan bir yapıya kayabilir. Bu senaryoda makro etki, ortak yatırım kapasitesinin yön değiştirmesi olur; tarım ve altyapı sektörleri daha sınırlı fonla plan yapmak zorunda kalır.

Eğer çoğunluk tarım ve bölgesel kalkınma fonlarını korumakta ısrar ederse, anlaşma takvimi uzayabilir ve bütçe pazarlığı 2028 dönemine yaklaşırken siyasi baskıyı artırabilir. Açık soru, 2 trilyon euroya yaklaşabilecek çerçevenin hangi kalemlerden kesilerek savunma, sanayi ve güvenlik harcamalarına alan açacağıdır.