Küresel ekonomide Çin kasırgası: Dış ticaret fazlası 1 trilyon dolar barajını yıktı

Çin ihracatı ekimde yıllık yüzde 35,2 yükselirken, on aylık ticaret fazlası bir trilyon dolarlık sınırı geçen yıla kıyasla bir ay önce geçti.

Çin Gümrükler Genel İdaresi verilerine göre ekim ihracatı 412,3 milyar dolar, ithalatı 307 milyar dolar olarak gerçekleşti. İthalattaki yıllık büyüme yüzde 41,6 ile ihracatın üzerinde kalırken, iki kalem arasındaki fark 105,3 milyar dolar oldu.

Ekim sonu itibarıyla biriken ticaret fazlası 1,04 trilyon dolara çıktı. Geçen yıl aynı eşik kasımda geçilmiş, aralık sonunda toplam fazla 1,19 trilyon dolar olmuştu; bu yılın on aylık sonucu, geçen yılın tamamındaki tutarın altında bulunuyor.

İhracatın temposu eylülün altında kaldı

Gümrük verilerinde ihracat artışı eylül için yüzde 36,3 olarak yer alırken, ekimde oran yüzde 35,2 oldu. Böylece dış satışlar geçen yılın aynı ayına göre büyümeyi sürdürdü, ancak yıllık büyüme hızı önceki aya kıyasla geriledi.

Yıl içindeki seyir, marttaki yüzde 2,5 büyümenin ardından dış satışların yeniden hızlandığını gösteriyor. İhracat nisanda yıllık yüzde 14,1, mayısta yüzde 19,4 ve haziranda yüzde 27 arttı; temmuzdaki yüzde 23,9 ve ağustostaki yüzde 25 oranlarını eylülün daha yüksek artışı izledi.

Ekimde büyüme başlıca ticaret ortaklarına yayıldı: ABD pazarına yapılan satışlar yıllık yüzde 32,9, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerine satışlar yüzde 46,3 arttı. Avrupa Birliği (AB) için artış yüzde 24,4 oldu; bu üç pazar arasında en yüksek büyüme ASEAN'da kaydedildi.

Bununla birlikte, bölgesel büyüme oranları tek başına hangi pazarın toplam ihracata en büyük parasal katkıyı yaptığını göstermiyor. Ülke ve bölge bazında satış tutarları bulunmadığından, ASEAN'daki daha hızlı artışı ABD veya AB'den daha büyük bir ihracat hacmi olarak okumak mümkün değil.

Petrolde miktar azalıyor, ödeme büyüyor

İthalatta ekim ayının yıllık yüzde 41,6 artışı, eylüldeki yüzde 31 büyümenin üzerine çıktı. Yılın ilk iki ayı için bildirilen yüzde 19,8 artışla karşılaştırıldığında, son veriler ithalatın dolar cinsinden değerinde daha hızlı büyümeye işaret ediyor.

Ham petrol kalemi, ithalat tutarı ile alınan miktarın farklı yönlere gidebildiğini gösteriyor. Ekimde petrol alımının fiziksel hacmi yıllık yüzde 13,3 gerilerken, ödenen tutar yüzde 41 yükseldi; dolayısıyla parasal artış, daha fazla petrol ithal edildiği anlamına gelmiyor.

Aktarılan gümrük rakamlarında doğal gaz için yüzde 50,2, kömür için yüzde altmış ve bakır için yüzde 23,1 yıllık ithalat artışı da bulunuyor. Ancak bu üç oranın miktarı mı yoksa parasal değeri mi ölçtüğü belirtilmediğinden, petrol verisindeki gibi fiyat ve hacim ayrımı yapılamıyor.

Teknoloji ticaretinde katkının büyüklüğü belirsiz

Sunulan bilgiye göre yapay zeka uygulamalarına yönelik donanım ve bileşenler dış satışlarda yer tutarken, Çin'in veri işleme ekipmanı ve entegre devre alımları da arttı. Bununla birlikte, bu ürünlerin ticaret değerleri ve toplam içindeki payları verilmediği için ekim büyümesine katkıları sayısallaştırılamıyor.

Bu ayrım, teknoloji talebi ile toplam ihracat performansı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor. Ürün bazında döküm olmadan, ihracattaki yıllık artışın ne kadarının yapay zeka yatırımlarıyla bağlantılı olduğunu belirlemek mümkün değil; ABD pazarındaki büyüme de tek başına diplomatik ilişkilerin etkisini ölçmüyor.

Enerji ithalatının parasal değeri hacimden daha hızlı yükselmeye devam ederse, aynı miktardaki alım için daha fazla döviz ödenmesi gerekecek. Teknoloji ekipmanı talebi sürerse ilgili ihracatçılara satış desteği sağlayabilir; ancak bunun Çin'in toplam ticaret fazlasına net etkisi, eş zamanlı donanım ve enerji ithalatının seyrine bağlı kalacak.