İTO ekim ayı İstanbul enflasyonunu açıkladı

İstanbul'da ekimde perakende fiyatlar aylık %2,47, toptan fiyatlar %1,20 arttı; İTO verilerinde en yüksek tüketici fiyat artışı giyimde görüldü.

İstanbul Ticaret Odası (İTO), yıllık yükselişi perakendede %32,47, toptan piyasada ise %25,51 olarak açıkladı. Böylece tüketiciye yönelik fiyat göstergesi, hem aylık hem yıllık karşılaştırmada toptan eşya göstergesinden daha yüksek artış kaydetti.

Perakende tarafındaki hareket, İTO'nun 2023=100 temelindeki İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi ile izleniyor. Toptan Eşya Fiyatları İndeksi ise ayrı bir fiyat göstergesi sunuyor; açıklanan oranlar aynı aya ait olsa da farklı piyasa aşamalarını temsil ediyor.

Giyim fiyatlarında kış sezonu etkisi

İTO'nun harcama grupları dökümünde, giyim ve ayakkabı fiyatları önceki aya göre %10,60 yükseldi. Bu oran, aynı dönemde %2,47 artan genel tüketici endeksinin üzerinde kaldı ve gruplar arasındaki en yüksek aylık değişim oldu.

Oda, giyimdeki yükselişi kış sezonuna bağladı. Gıdadaki fiyat hareketlerini de mevsim geçişiyle ilişkilendirirken bazı diğer ürün ve hizmetlerde piyasa koşullarının etkili olduğunu belirtti.

Artış sıralamasında giyimin ardından eğlence ve kültür geldi; bu grupta fiyatlar aylık %5,32 yükseldi. Haberleşmedeki %5,05 artış da genel endeksin üzerinde gerçekleşti.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda aylık yükseliş %2,58 olurken konutta %2,24 olarak kaydedildi. İTO, lokanta ve otellerde fiyatların önceki aya kıyasla %1,87, çeşitli mal ve hizmetlerde ise %1,82 arttığını bildirdi.

Sağlık grubundaki aylık artış %1,80, ev eşyasında %1,67 ve eğitimde %1,52 düzeyindeydi. Ulaştırma %0,45 ile fiyat yükselişi kaydedilen grupların sonunda yer aldı; alkollü içecekler ve tütün grubunda aylık değişim görülmedi.

Bu dağılım, tüketici tarafındaki yükselişin yalnızca giyimle sınırlı olmadığını gösteriyor. Bununla birlikte en yüksek artış oranını kaydeden grup ile toplam endekse en fazla katkıyı yapan grup aynı anlama gelmiyor; katkı hesabında harcama ağırlıkları da belirleyici oluyor.

Kimyevi maddeler aylık artışta önde

Toptan piyasada aylık sıralamanın başında kimyevi maddeler bulunuyor. İTO'ya göre bu grubun fiyatları %3,44 yükselirken, işlenmemiş maddelerde artış %2,31 oldu; her iki oran da %1,20'lik genel toptan fiyat artışını aştı.

İnşaat malzemelerinde aylık yükseliş %1,34, gıda maddelerinde %1 olarak açıklandı. Yakacak ve enerji maddelerinde %0,53, madenlerde %0,46 artış kaydedilirken mensucat fiyatları önceki aya göre değişmedi.

Yıllık karşılaştırma ise toptan piyasada farklı bir sıralama ortaya koydu. Madenlerde geçen yılın aynı ayına göre %41,97 artış görülürken gıda maddelerindeki yükseliş %26,92, yakacak ve enerjideki artış %25,60 oldu.

İTO verilerinde inşaat malzemelerinin yıllık artışı %23,48, işlenmemiş maddelerin %16,36 ve mensucatın %13,48 düzeyinde gerçekleşti. Aylık artışta ilk sıradaki kimyevi maddeler, yıllık %10,45 ile bu karşılaştırmada en düşük yükselişi kaydetti.

Aylık hareket ile yıllık birikim ayrışıyor

Kimyevi maddeler ile madenlerin sıralaması, tek aylık değişimin yıllık fiyat birikimiyle aynı tabloyu vermediğini gösteriyor. Benzer biçimde, mensucatta ekim boyunca değişim olmaması, fiyatların bir yıl önceki düzeyine döndüğü anlamına gelmiyor.

İTO'nun giyim için belirttiği sezon etkisi sonraki aylarda zayıflarsa, bu grubun aylık fiyat hareketi de farklılaşabilir. Buna karşılık gıda ve hizmet gruplarındaki artışların sürmesi halinde tüketici endeksinin seyri yalnızca giyimdeki gelişmelerle açıklanamayacaktır.

Bir sonraki karşılaştırmada, giyimdeki sezon kaynaklı hareketin devam edip etmediği ile toptan piyasadaki grup dağılımı önem taşıyacak. Ekim rakamları iki göstergede de yükselişe işaret ediyor; ancak tek başına bu veriler, toptan fiyat değişimlerinin perakendeye hangi ölçüde ve ne zaman yansıyacağını göstermiyor.