Yapay zekanın yerinden ettiği çalışanlar yeniden işe girmede bir aylık gecikmeyle karşı karşıya

Goldman Sachs ekonomisti Pierfrancesco Mei, TheStreet'in Fortune'un Goldman araştırma notuna dayandırdığı 1 Kasım tarihli haberine göre, 2025'ten bu yana yerinden edilen yapay zekaya maruz kalmış çalışanların iş bulmasının yaklaşık bir ay daha uzun sürdüğünü tespit etti.

1 Kasım tarihli makaleye göre Goldman araştırma notu önem taşıyor, çünkü bu çalışanların işini kaybettikten bir yıl sonra işsiz kalma olasılığı işten çıkarılan diğer çalışanlara kıyasla yaklaşık 10 yüzde puan daha yüksekti.

Mei'nin çalışması, Çalışma Bakanlığı'nın Current Population Survey (Mevcut Nüfus Anketi) ile birlikte 1984'ten bu yana iki yılda bir yürütülen Displaced Worker Supplement (Yerinden Edilen Çalışan Eki) anketini kullanıyor. Çalışma İstatistikleri Bürosu'na göre bu ek anket, istek dışı iş kayıplarının ardından insanları takip ediyor.

Ankete işten çıkarılmaya yapay zekanın neden olup olmadığı sorulmuyor; bu nedenle Goldman, teknolojiye daha fazla maruz kalan görevlere sahip işlerin bir göstergesi olan bileşik bir yapay zekaya maruz kalma ölçütü kullandı. Goldman, daha geniş yapay zeka kullanımının öncesi olarak değerlendirdiği 2022 yılı öncesinde anlamlı bir sonuç farkı bulamadı.

Mei, bu eğilimi önceki teknoloji şoklarıyla ilişkilendirdi. Nisan 2026'da yazdığı notta, teknoloji nedeniyle işini kaybeden çalışanların yeniden işe girmeleri için yaklaşık bir ekstra aya ihtiyaç duyduklarını ve işe döndükten sonra reel olarak %3'ten fazla daha az kazandıklarını belirtti.

Yaşlı çalışanlar geride kalıyor

Goldman'ın yaş dağılımı, yükün daha çok kariyerinin ortasındaki ve daha yaşlı çalışanların üzerine bindiğini gösteriyor. Yapay zekaya maruz kalan rollerdeki 35 yaş ve üzerindeki yerinden edilmiş çalışanların tam zamanlı işe dönmek için, 35 yaşın altındaki çalışanlardaki yaklaşık üç haftaya kıyasla, yaklaşık beş ek haftaya ihtiyacı oldu.

Daha geniş kapsamlı hükümet verileri de aynı yönü gösteriyor. BLS, Ocak 2023 ile Aralık 2025 arasında, önceki anketteki 6,3 milyona kıyasla artış göstererek 7,4 milyon çalışanın yerinden edildiğini ve 55 yaş ve üzerindeki kıdemli çalışanların Ocak 2026 itibarıyla 25-54 yaş arası çalışanlara kıyasla yeniden işe girme olasılıklarının daha düşük olduğunu bildirdi.

Maaşların toparlanması da zayıfladı. TheStreet'te yer verilen rakamlara göre, tam zamanlı rollere yeniden atanan kıdemli çalışanlar arasında en az önceki kadar kazananların oranı önceki anketteki yaklaşık %62'den yaklaşık %49'a geriledi.

Mei, zararın bir kısmını mesleki seviye düşüşüne, yani çalışanların analitik ve kişilerarası becerilerini daha az kullanan işlere geçmesine bağladı. Boston College Emeklilik Araştırmaları Merkezi'nden Geoffrey Sanzenbacher, Haziran 2026'da, yapay zekaya yüksek derecede maruz kalan mesleklerdeki yaşlı çalışanların ChatGPT'nin 2022 sonundaki çıkışından bu yana işlerinden daha hızlı ayrıldığını ve bu ayrılışların çoğunun emeklilik yerine işsizlikle sonuçlandığını tespit etti.

Giriş seviyesi üzerindeki baskı

Goldman'ın bulguları, zaten bir işi olan daha genç yerinden edilmiş çalışanlar için o kadar ağır değildi. TheStreet'in haberine göre banka, bu kişilerin tam zamanlı istihdama dönerken geçici işlerde çalışma olasılıklarının ve ikinci bir işe bel bağlama olasılıklarının daha düşük olduğunu tespit etti.

Genç çalışanlar için risk bunun yerine işe alım aşamasında olabilir. ADP bordro verilerini kullanan Stanford araştırmacıları Ağustos ayında, yapay zekaya en çok maruz kalan mesleklerdeki 22 ila 25 yaş arası çalışanların istihdamının, daha az maruz kalan emsallerini takip etmiş olsaydı bulunacağı seviyenin yaklaşık %19 altında olduğunu ve aradaki farkın esas olarak işten çıkarmalardan ziyade zayıf işe alımlardan kaynaklandığını buldu.

Makalede alıntılanan diğer araştırmalar da benzer bir giriş seviyesi baskısına işaret ediyor. Harvard araştırmacıları, üretken yapay zekayı benimseyen firmaların kıdemli personel sayısını sabit tutarken alt düzey personel sayısını altı çeyrek içinde yaklaşık %7,7 oranında azalttığını tespit etti ve Haziran ayındaki bir GMAC anketi, işverenlerin üçte birinin insan işe almak yerine bazı giriş seviyesi işler için yapay zeka kullandığını ortaya koydu.

Şirketler de küçülme kararlarını duyururken yapay zekayı daha sık gerekçe gösteriyor. Challenger, Gray & Christmas, işverenlerin Eylül ayına kadar duyurulan 120.136 işten çıkarmada yapay zekayı gerekçe gösterdiğini, bunun tüm kesintilerin yaklaşık %21'ine denk geldiğini ve bu yıl belirtilen en önemli gerekçe olduğunu bildirdi; ancak yapay zeka Eylül ayının kendisindeki kesintilerin yaklaşık %9'unu oluşturdu.

Kanıtlar yeknesak değil. Yale Budget Lab, işleri yapay zekaya maruz kalma durumuna göre ölçtüğünde önceki istihdam trendlerinden çok az sapma buldu.

Goldman'ın yaklaşımı yalnızca kaybetmeden önce bir işi olan çalışanları yakalıyor, şirketlerin hiç oluşturmadığı pozisyonları değil. 23 Ekim'de Atlas360, Goldman'dan Jan Hatzius'un yapay zekanın Amerikalı çalışanların %9'una kadarını yerinden edebileceği konusunda uyardığını, buna karşın firmaların dörte birinden azının düzenli iş akışlarında yapay zeka kullandığını bildirdi.

Kaynak: finans haberleri makalesi, TheStreet, 1 Kasım 2026