Daron Acemoğlu Demokratlar için işçi sınıfı uyarısında bulundu

Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Daron Acemoğlu, Batı'daki merkez sol siyasetin yeniden güç kazanabilmesi için önceliklerini baştan tanımlaması gerektiğini ifade etti. Hazırladığı son çalışmasında liberal demokrasinin karşılaştığı tıkanıklığı mercek altına alan ekonomist, yalnızca siyasi rakiplere karşı çıkmanın yetersiz kaldığını vurguladı. Demokrat Parti gibi merkez sol hareketlerin, çalışan kesimlerle açılan mesafeyi kapatmak amacıyla kapsamlı bir ekonomik dönüşüm gerçekleştirmesi gerektiğini kaydetti.

Mavi yakalı seçmenin merkez soldan kopuşu

Acemoğlu'na göre son kırk yılda yaşanan ekonomik dönüşüm, küreselleşme ve teknolojik araçlar sayesinde şirketlerin ve eğitimli profesyonellerin kazançlarını katladı. Buna karşılık üniversite mezunu olmayan geniş halk kitleleri süreçten olumsuz etkilendi. Amerika Birleşik Devletleri'nde yükseköğrenim görmemiş erkek çalışanların reel gelirlerinin 1980 ile 2013 yılları arasında gerilediğine dikkat çeken uzman, bu durumun derin bir mali hayal kırıklığı yarattığını belirtti.

Maddi kayıpların yanı sıra kültürel baskıların da çalışan kesimi sağ partilere yönelttiği değerlendirildi. Kurumsal yapıların dayattığı kültürel standartların toplumun geleneksel değerleriyle çatıştığına değinen iktisatçı, kapsayıcılık hedeflerini desteklemekle birlikte yöntemlerin yabancılaşma ürettiğini aktardı. Bu çerçevede New York Belediye Meclisi Üyesi Zohran Mamdani'nin yerel çabalarına kıyasla, Temsilciler Meclisi Üyesi Ro Khanna ve Senatör Jon Ossoff gibi isimlerin daha birleştirici ekonomik mesajlar sunduğunu dile getirdi.

Sermaye vergisi ve yapay zekada insan odaklı yaklaşım

Ekonomik çözüm önerileri kapsamında sermaye gelirleri ile emeğe dayalı kazançların eşit oranda vergilendirilmesi gündeme getirildi. Mevcut vergi sisteminin işletmeleri insan gücü yerine makineleşmeye teşvik ettiğini belirten Acemoğlu, bu dengesizliğin giderilmesiyle kamu gelirlerinin artacağını öngördü. Ancak sermayenin bu tür vergi artışlarına tepki olarak yurt dışına kayma ihtimali, önerilen politikanın temel uygulama riski olarak öne çıkıyor.

Teknoloji alanındaki gelişmelere de değinen ekonomist, genel yapay zeka arayışının çalışanların yeteneklerini güçlendirecek araçlardan kaynak çaldığını savundu. Yapay zekanın insan emeğinin yerini alması yerine iş gücünün üretkenliğini artırmaya odaklanması gerektiğini savunan Acemoğlu, Çin'in bu teknolojileri üretim süreçlerine Batı'dan daha hızlı entegre ettiğini ifade etti.

Demokratik katılım ve kurumsal reform ihtiyacı

Kurumsal düzeyde sosyal medya algoritmalarının denetlenmesi ve kurumsal seçim bağışlarının sınırlandırılması gibi adımlar önerildi. Vatandaşların yalnızca teknoloji üreticilerinin kararlarına uymak yerine dönüşüm süreçlerinde doğrudan söz sahibi olması gerektiği kaydedildi. Uzmanlar, sermaye kaçışı riski ve kutuplaşmış siyasi ortam nedeniyle söz konusu reform paketinin hayata geçirilmesinde ciddi engeller bulunabileceğini belirtiyor.