Rusya yönetimi, Avrupa’dan gelen Ukrayna’da ateşkes çağrılarını reddetti

Lavrov, Abu Dabi müzakerelerinde önce bölgesel güvenliğin ele alınmasını savundu; Avrupa'nın Ukrayna için ateşkes çağrısını reddetti.

Rusya, ABD ve Ukrayna heyetlerinin Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki temaslarına ilişkin bilgi veren Lavrov, güvenlik düzeninin Amerikan girişimiyle gündeme alındığını söyledi. Rus bakanın açıklaması, Moskova'nın çatışmanın çözümünden önce gelecekteki bölgesel düzenin çerçevesini belirleme yaklaşımını ortaya koydu.

Lavrov, Moskova'daki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) toplantısının ardından Genel Sekreter Taalatbek Masadıkov ile gazetecilerin karşısına çıktı. Dışişleri ve savunma temsilcileriyle güvenlik konseyi sekreterlerini buluşturan toplantı sonrasında, Ukrayna diplomasisinin yanı sıra Ermenistan'ın örgüt içindeki konumunu da değerlendirdi.

Abu Dabi masasında güvenlik sıralaması

Lavrov'un aktardığına göre üç ülke arasındaki müzakereler, açıklamasını yaptığı gün başladı. Bakan, önce kurulacak güvenlik sisteminin ayrıntılarında netlik sağlanmasını, ardından Rusya ile Ukrayna arasındaki sorunun çözümünün ele alınmasını uygun bulduğunu belirtti.

Bu yaklaşımda güvenlik çerçevesi, çatışmaya yönelik çözüm arayışının önüne yerleştiriliyor. Ancak Lavrov'un açıklamasında, önerilen sistemin kapsamı, hangi ülkeleri bağlayacağı veya tarafların bu sıralamayı ortaklaşa benimseyip benimsemediği konusunda ayrıntı bulunmuyor.

Avrupa ülkelerinin ateşkes isteğine karşı çıkan Lavrov, böyle bir aranın Ukrayna'nın kayıplarını gidermesine fırsat sağlayacağını öne sürdü. Rus bakan, Avrupa'nın niyetine ilişkin bu değerlendirmesinin ardından Moskova'nın tutumunu “Bunu kabul etmeyeceğiz.” sözleriyle açıkladı.

Ateşkes ile daha geniş bir güvenlik anlaşmasının hangi sırayla ele alınacağı, açıklamanın temel diplomatik ayrımını oluşturuyor. Eğer taraflar önce güvenlik düzeninin ayrıntılarında uzlaşmayı benimserse, ateşkese ilişkin görüşmeler de bu çerçevenin kurulmasına bağlanabilir; bunun üzerinde anlaşılmış bir müzakere yöntemi olduğu ise açıklanmış değil.

Avrupa'nın rolüne Moskova'dan itiraz

Lavrov, Avrupalı temsilcilerin de görüşmeler nedeniyle Abu Dabi'de bulunduğunu aktardı. ABD tarafının, Rus heyetiyle oturmadan önce Ukraynalı ve Avrupalı temsilcilerle temas kuracağını kendilerine bildirdiğini söyledi; bu temasların verimli bir yöntem oluşturacağı görüşüne katılmadığını belirtti.

Bununla birlikte, Washington'ın kiminle görüşeceğine müdahale etmek istemediklerini de ifade etti. Böylece Lavrov, Avrupa'nın katkısına yönelik eleştirisiyle ABD'nin ayrı temaslar yürütmesine ilişkin tutumunu birbirinden ayırdı; Amerikan heyetinin diğer taraflarla görüşmesine engel olmayacaklarını söyledi.

Rus bakan, Avrupa'nın ateşkes sonrasında Ukrayna topraklarına asker göndermeyi tasarladığını ve bazı Avrupa Birliği ülkelerinin Polonya'da tatbikatlara başladığını ileri sürdü. İlgili ülkeleri, birliklerin görevini veya tatbikatların ayrıntılarını belirtmediği bu iddialar, Avrupa başkentlerinin açıklamalarıyla desteklenmiş olarak sunulmadı.

Lavrov ayrıca, Kiev'in 2014'ten bu yana imzalanan kolektif güvenlik anlaşmalarını yerine getirmediğini savunarak çatışmaların başlangıcını buna bağladı. Bu nedensellik değerlendirmesi Rus bakanın anlatımıdır; açıklamada hangi anlaşmaların kastedildiği ve hangi yükümlülüklerin ihlal edildiği ayrıntılandırılmadı.

Ermenistan'ın oy hakkı liderlere taşınıyor

Moskova'daki toplantının örgüt içi gündeminde ise Ermenistan vardı. Lavrov, ülkenin KGAÖ'deki oy hakkının askıya alınması seçeneğini devlet başkanlarına götürme kararı aldıklarını bildirdi; açıklanan adım, hakkın askıya alındığı anlamına gelmiyor.

Lavrov'a göre Ermenistan, ne KGAÖ üyeliğini ne de Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğini sonlandırmak üzere resmi başvuru yaptı. Bakan, Erivan'ın örgütün güvenlik beklentilerini karşılamadığı yönündeki tutumunu aktarırken, Rusya'nın Ermenistan'ı örgütten çıkarma yoluna gitmeyeceğini söyledi.

Bu ayrım, üyeliğin devamı ile örgüt kararlarında oy kullanabilmenin ayrı başlıklar olarak ele alındığını gösteriyor. Liderler askıya alma önerisini kabul ederse, Ermenistan'ın üyelik statüsünden ayrı olarak karar süreçlerindeki katılımı değişebilir; kararın takvimi ve uygulanacak usul açıklanmadı.

Lavrov, bölgesel diplomasiye ilişkin diğer açıklamalarında Katar, Pakistan ve Mısır'ın İran konusunda yürüttüğü arabuluculuğa destek verdi. Abu Dabi açısından açık kalan başlıklar ise güvenlik önerisinin içeriği, tarafların müzakere sıralamasına yaklaşımı ve Avrupa temsilcilerinin süreçte üstleneceği rol olarak kaldı.