AB’den Kanada kararı: Ortak üyelik yerine yakın ortaklık

AB-Kanada açıklama taslağı, ortak üyelik yerine 2027 zirvesine kadar çerçevesi belirlenecek daha yakın bir ortaklık öngörüyor.

Zirve öncesinde hazırlanan metnin aktarılan son halinde değişen unsur, Kanada ile yakınlaşmanın takviminden çok ilişkinin adı. Önceki taslakta yer alan “Ortak Üye” kavramı çıkarılırken, tarafların daha kapsamlı işbirliğinin tanımını gelecek zirveye kadar oluşturması hedefi korunuyor.

Diplomatların aktardığına göre Almanya, Yunanistan ve Fransa, Montreal’de duyurulması planlanan ortak metinde üyelik çağrışımı taşıyan tanımlamaya karşı çıkan ülkeler arasında bulunuyor. Bu itirazların ardından üzerinde uzlaşılan ifade, Kanada’ya birlik içinde ayrı bir üyelik statüsü verilmesinden söz etmiyor; ilişkinin aşamalı biçimde yakınlaştırılmasını esas alıyor.

Üyelik önerisinden ortaklık tanımına geçiş

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, eylül ayındaki Avrupa Birliği'nin Durumu konuşmasında Kanada için “ortak üyelik” fikrini gündeme getirmişti. Aktarılan bilgilere göre bazı üye ülkeler öneriye hazırlıksız yakalandı; zirve açıklamasının hazırlanması sırasında ortaya çıkan terminoloji anlaşmazlığının öncesinde bu çıkış bulunuyor.

Önceki metin, tarafların birlikte geliştireceği yeni kavramı refah, ekonomik güvenlik ve stratejik özerklik hedefleriyle ilişkilendiriyordu. Bu çerçevede 2027’deki zirve, Kanada’ya statü verilecek tarih olarak değil, önerilen kavramı tanımlamaya yönelik çalışmaların hedefi olarak yer alıyordu.

Yeni sürümde de aynı zirveye kadar tanım üzerinde çalışma niyeti bulunuyor, ancak üyelik adlandırmasının yerini yakınlaşma alıyor. Metin ayrıca tasarlanan ilişkinin tam üyelik düzeyine ulaşmayacağını açıkça belirtiyor; böylece siyasi işbirliği hedefi ile üyelik arasına sınır koyuyor.

Terminoloji değişikliği yalnızca yeni ilişkinin tarif edildiği cümleyle sınırlı değil. Açıklamanın sonraki bölümünde de yakınlığın zaman içinde artacağını anlatan bir ifade tercih ediliyor; taslağın farklı bölümlerinde aynı yaklaşım kullanılıyor.

Carney statüden çok sonuçlara odaklanıyor

Kanada Başbakanı Mark Carney, salı günkü açıklamasında, “İyi haber şu ki belirli isimlerin ya da terminolojinin ne olduğunun bir önemi yok” dedi. Carney ayrıca, “Önemli olan, bunun Kanadalıların hayatlarında yaratacağı fark” ifadelerini kullandı.

Carney’nin sözleri, Kanada tarafının kamuya açık mesajında ilişkinin adına değil, sağlayacağı sonuçlara ağırlık verdiğini gösteriyor. Bununla birlikte bu açıklama, taslaktaki değişikliğin Kanada açısından hangi somut taahhütlerle karşılandığını ortaya koymuyor; aktarılan metinde bu konuda ayrıntı bulunmuyor.

Üye ülkelerden gelen itirazların açıklanan konusu ise ortak metinde kullanılacak statü tanımı. Almanya, Yunanistan ve Fransa’nın Kanada ile daha kapsamlı işbirliğinin hangi unsurlarına destek verdiği ya da karşı çıktığı aktarılmadığından, terminoloji itirazını bütün yakınlaşma gündeminin reddi olarak okumak mümkün değil.

2027 hedefinin içeriği henüz açık değil

Ekonomik açıdan taslağın sunduğu çerçeve, önceki sürümde belirtilen refah ve güvenlik amaçlarıyla sınırlı. Aktarılan bölümlerde ticaret hacmi, yatırım tutarı, şirketlere tanınacak haklar veya sektörlere özgü düzenlemeler bulunmadığı için değişikliğin işletmeler ve küresel ekonomi üzerindeki etkisini ölçmek mümkün değil.

Eğer taraflar daha yakın ortaklık ifadesini somut düzenlemelere dönüştürürse, ekonomik sonuçların değerlendirilmesi bu düzenlemelerin kapsamına bağlı olacak. Çalışma yalnızca siyasi tanımlama düzeyinde kalırsa, açıklamanın kendisi şirketler için yeni haklar veya yükümlülükler doğduğunu göstermeyecek; bunlar taslaktan çıkarılabilecek kesin sonuçlar değil, farklı ilerleme yolları.

Montreal’de yayımlanacak nihai açıklama, üzerinde uzlaşılan dilin korunup korunmadığını gösterecek ilk belge olacak. Ardından belirleyici mesele, 2027 zirvesine yönelik tanımlama çalışmasının hangi işbirliği alanlarını kapsayacağı ve tarafların bu alanlarda ne tür taahhütler açıklayacağı olacak; mevcut taslak bu soruları henüz yanıtlamıyor.