Fransa Parlamentosu 1685 tarihli Code Noir yasasını kaldırdı

Yayın kuruluşu RFI'ın 21 Ekim tarihli haberine göre Fransa Parlamentosu, 1685 tarihli Code Noir ve ilgili sömürge dönemi kölelik yasalarını yürürlükten kaldıran yasa tasarısına salı günü oy birliğiyle nihai onayı verdi.

Oylama, 1848'deki ilgadan önce sömürgelerdeki köleliği 163 yıl boyunca düzenleyen metinleri resmi olarak kaldırıyor ve kölelik ile köle ticaretini insanlığa karşı suç olarak tanıyan 2001 tarihli Taubira yasasından 25 yıl sonra geliyor.

Guadeloupe Milletvekili Max Mathiasin tarafından sunulan yasa tasarısı, mayıs ayında Ulusal Meclis'ten oy birliğiyle geçtikten sonra salı günü senatörlerden de oy birliğiyle destek aldı.

Senato oylaması öncesinde konuşan Denizaşırı İllerden Sorumlu Bakan Naïma Moutchou, yasanın yürürlükten kaldırılmasının kabul edilemez bir hukuki kalıntıyı ortadan kaldıracağını belirtti. “Code Noir [Siyah Kod] köleliği örgütledi ve meşrulaştırdı. Hukuk sistemimizde bir kalıntı olarak bile yeri yok.

Bu metin tarihimize aittir, mevzuatımıza değil,” dedi AFP'ye.

Hedef alınan metinler arasında 1685 kraliyet fermanı ve Fransa'nın sömürge kölelik sistemiyle bağlantılı daha sonraki kurallar yer alıyor. Code Noir, köleleştirilmiş kişileri sahiplerinin alıp satmasına izin veren yasal bir statü olan “menkul mülk” olarak görüyordu.

Yasa tasarısı ayrıca hükümete, ırkçılık ve okul müfredatında kölelik tarihinin işlenişi de dahil olmak üzere sömürge hukukunun mirası ve devam eden etkileri üzerine bir rapor hazırlama talimatı veriyor.

Görüşmeler, yürürlükten kaldırma işleminin ne kadar geniş kapsamlı olması gerektiği konusunda görüş ayrılıklarını ortaya çıkardı. Réunion'u temsil eden ve Komünist grupta yer alan Senatör Evelyne Corbière Naminzo, oylama öncesinde yaptığı açıklamada, Hint Okyanusu'nda kullanılan mevzuatın açıkça belirtilmesi ve Fransız Antilleri'nde uygulanan Code Noir ile “aynı ağırlığın” verilmesi gerektiğini söyledi.

“Bir sembolden bahsettiğimizde kimseyi dışarıda bırakmamalıyız,” dedi Corbière Naminzo AFP'ye.

Senato raportörü Louis Vogel, tasarının daha geniş kapsamlı dilini savunarak, bir liste yoluyla eksiklikler yaratmadan ilgili tüm metinleri kapsayacak şekilde tasarlandığını söyledi. Vogel AFP'ye yaptığı açıklamada, “Bir liste çıkarmaya başlarsak bazı şeyleri dışarıda bırakmamız kaçınılmaz olur,” dedi ve sembolik bir yasanın “bir ilke koyması” gerektiğini ekledi.

Yürürlükten kaldırma kararı, birçok Fransız denizaşırı toprağında dile getirilen bir talep olan tazminat konusunu ele almıyor. Ulusal Meclis'teki müzakereler sırasında milletvekilleri, Fransa'nın ilgadan sonra eski köle sahiplerine hukukun mülk olarak gördüğü kaybı için tazminat ödediğini, özgürlüğüne kavuşan kişilerin ise hiçbir tazminat almadığını kaydetti.

Tasarının gerektirdiği hükümet raporu, sömürge hukuku, ırkçılık ve denizaşırı topraklar ile anakara Fransa arasındaki eşitsizlik arasındaki bağlantıları inceleyebilir. Mevzuatın kendisi hiçbir tazminat veya telafi tedbiri içermiyor.