AB’de tüketiciler aynı fiyata daha küçük ürünlerle karşılaşıyor

Euronews'in 23 Ekim tarihli haberine göre Avrupalı tüketiciler küçülen günlük ürünler için aynı fiyatı ödüyor; shrinkflation olarak adlandırılan bu uygulamaya örnek olarak 100 g'dan 90 g'a düşürülen çikolatalar gösterildi.

Bu baskı önem taşıyor çünkü AB genelinde gıda ve alkolsüz içecek fiyatları 2021 ile 2025 arasında yaklaşık %33 arttı; 2025 tarihli bir Avrupa Komisyonu raporu ise tüketicilerin %74'ünün fiyatı düşmeden küçülen ürünleri fark ettiğini ortaya koydu.

Shrinkflation, üreticilerin raf fiyatını değiştirmeden bir ürünün ağırlığını, hacmini veya adet sayısını azaltması anlamına geliyor. Euronews haberine göre bu durum çikolatadan diş macununa kadar pek çok ürünü etkileyebiliyor.

Hukuk firması CMS Belgium'un kıdemli avukatlarından Loïc de Hults, "[Tüketiciler] aynı ürünü aynı ambalajda satın alıyor ancak aynı fiyata daha az ürün almış oluyor" dedi.

Uygulama son enflasyon döneminden öncesine dayanıyor ancak Euronews haberi, 2022'deki fiyat artışlarından bu yana Avrupa'da daha görünür hale geldiğini belirtti. 2019 yılından bir Fransız şurubu örneğinde şişeler 750 ml'den 600 ml'ye düşürülmüş, tüketici grubu Foodwatch daha sonra litre başına fiyat artışının %37'nin üzerinde olduğunu bildirmişti.

Almanya'da da küçülen gramajlara ilişkin anlaşmazlıklar yaşandı. Euronews, çikolatalarını 100 g'dan 90 g'a düşüren bir markanın Mayıs 2026'da aleyhine mahkeme kararı çıktığını, başka bir markanın ise 2026'da her zamanki 100 g boyutu yerine 75 g'lık barları piyasaya sürdüğünü aktardı.

Perakendeciler ve üreticiler bu uygulamayı artan maliyetlere bağlıyor. Avrupalı perakendecileri ve toptancıları temsil eden EuroCommerce'in genel direktörü Christel Delberghe, "Bazı üreticiler fiyatları artırmak yerine ambalajı ve miktarları azaltarak fiyatları sabit tutmaya çalışıyor" dedi.

EuroCommerce Rekabet Edebilirlik Direktörü Leena Whittaker, artan maliyetlerin tedarik zinciri boyunca ilerlediğini söyledi: "Maliyet artışları genel olarak zincir boyunca yansıtılıyor. Enerji, girdi, üretim ve işleme maliyetleri artarsa [...] fiyatlar da yükselir."

Tüketici grupları daha katı bilgilendirme kuralları istiyor ancak AB çapındaki mevzuat shrinkflation'ı ayrı bir uygulama olarak yasaklamıyor. Mevcut AB kuralları gıda ambalajlarında net miktarın ve kilogram ya da litre başına birim fiyatın belirtilmesini zorunlu kılarken, Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi yanıltıcı uygulamaları yasaklıyor.

De Hults, mevcut tüketici hukukunun bazı durumları şimdiden kapsayabildiğini belirtti: "Yanıltıcı uygulamalara yönelik zaten genel bir yasak var. Örneğin Almanya'da [Hamburg] mahkemesi, bir ürünün hacmini düşürüp aynı ambalajı korumanın ve tüketiciyi doğru bilgilendirmemenin yanıltıcı bir uygulama olduğuna hükmetti.

Dolayısıyla bu durum zaten Avrupa hukuku kapsamına giriyor" dedi.

Konu Brüksel'in de gündemine girdi. 15 Temmuz 2025'te Avrupa Parlamentosu İç Pazar ve Tüketicinin Korunması Komitesi, shrinkflation ve dinamik fiyatlandırma üzerine halka açık bir oturum düzenledi; ardından milletvekilleri mevcut tüketici koruma kurallarının yeterli olup olmadığını sorguladı.

Euronews'e göre Avrupa Komisyonu, zorunlu miktar etiketleri ile birim fiyatlandırmaya işaret ederek mevcut çerçeveyi savundu ve uygulamanın denetiminden ulusal otoritelerin sorumlu olduğunu belirtti. Komisyon ayrıca piyasayı izlemeye devam edeceğini bildirdi.

Bazı üye ülkeler ise daha hızlı adım attı. Fransa, Temmuz 2024'ten bu yana 400 metrekareden büyük süpermarketlerin, bir ürünün gramajı azalıp birim fiyatı arttığında tüketicileri iki ay boyunca bilgilendirmesini zorunlu kıldı; uymayanlara 15.000 euroya varan para cezaları öngörülüyor. Avusturya ise Nisan 2026'da büyük süpermarketler ile kişisel bakım ve kozmetik mağazaları için birim fiyatın en az %3 arttığı durumlarda benzer kuralları yürürlüğe koydu.

Brüksel en az bir ulusal yaklaşıma ise karşı çıktı. Komisyon, Mart 2025'te üreticilerin gramajı düşürülen ürünlere uyarı etiketi koymasını zorunlu kılan kurallar nedeniyle İtalya'ya karşı ihlal süreci başlattı; bu tür etiketlerin AB ülkeleri arasındaki ticareti engelleyebileceğini savunarak bunun yerine raf bildirimlerini önerdi.

Kaynak: haber, Euronews, 23 Ekim 2026