Yahudi Kongresi Liderinden Netanyahu’ya sert çıkış: Aptallık yüzünden her şeyi kaybediyorsunuz

Ronald Lauder, Netanyahu’yu siyasi çıkarlarını öne almakla suçlayarak seçim öncesinde İsrail’deki koalisyonun yapısını eleştirdi.

Dünya Yahudi Kongresi Başkanı Ronald Lauder, verdiği mülakatta İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile geçmişte kurduğu yakın ilişkiye rağmen hükümetin politikalarına karşı çıktı. Lauder’in itirazları, aşırı sağcı koalisyon ortaklarının konumundan Washington ile ilişkilere, geçmiş barış girişimlerinden kişisel taleplere kadar uzanıyor.

Lauder, Netanyahu yönetiminin ülkenin ihtiyaçları yerine siyasi hesaplara öncelik verdiğini savundu. İsrail’deki siyasi çekişmelerden duyduğu rahatsızlığı anlatırken, ülkeyi yönetecek kişilerin popülist mesajlardan uzaklaşması ve uzun vadeli sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi; mevcut tabloyu ise “muz cumhuriyetini andırdığını” söyleyerek niteledi.

Koalisyon ortaklarına yönelik seçim uyarısı

Lauder’in seçim sonrasında kurulacak hükümete ilişkin temel itirazı, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in partilerinin olası katılımıydı. İki bakanın faaliyetlerinin ülkeye geri döndürülemez zarar verdiğini öne sürdü ve bu siyasi hareketlerin yeni yönetimde yer almaması gerektiğini belirtti.

Bu uyarı, yalnızca Netanyahu’nun kişisel liderliğine değil, hükümetin hangi ortaklarla kurulacağına da yönelikti. Lauder, söz konusu partilere yeni kabinede sınırlı bir alan açılmasına bile karşı olduğunu ifade etti; böylece eleştirisini mevcut bakanların tutumlarından seçim sonrası siyasi düzenlemeye taşıdı.

Lauder’in değerlendirmesinde dış ilişkiler de aynı siyasi tercihlerle bağlantılıydı: Netanyahu yönetiminin adımlarının ABD ile bağları aşındırdığını savundu. İsrail’e yönelik Amerikan desteğinin iki büyük partiye birden dayanması gerektiği görüşünden hareketle, hem Demokrat Parti hem Cumhuriyetçi Parti cephesinde destek kaybı yaşandığını ileri sürdü.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Netanyahu’ya yaklaşımını ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasındaki tavrını bu iddiasına dayanak gösterdi. Ancak Trump’ın tutumuna ilişkin bu yorum ile Amerikan partilerindeki desteğin zayıfladığı değerlendirmesi Lauder’e ait; bunlar bir kamuoyu ölçümü ya da açıklanmış politika değişikliği olarak sunulmuyor.

Suriye görüşmelerine ilişkin geçmiş hesabı

Lauder, bugünkü eleştirilerini Netanyahu’nun daha önce aldığı kararlara ilişkin kişisel anlatımıyla da temellendirdi. 1990’ların sonlarında Netanyahu’nun onayını alarak Suriye lideri Hafız Esad ve Lübnan Başbakanı Refik Hariri ile kamuoyuna açıklanmayan barış temasları yürüttüğünü, görüşmelerin somut bir metin hazırlanmasına kadar ilerlediğini söyledi.

Lauder’in anlatımına göre hazırlanan taslak, İsrail’in Golan Tepeleri’nden ayrılmasını öngören düzenleme dahil 10 maddeden oluşuyordu. Esad’ın imzaya hazır bulunduğunu, Netanyahu’nun da koşulları kabul ettiğini ileri süren Lauder, buna rağmen anlaşmanın tamamlanmadığını belirtti; bu tarihsel anlatı mülakattaki kendi tanıklığına dayanıyor.

Lauder, Netanyahu’nun süreci ilerletmek için Ariel Şaron’un ikna edilmesini şart koştuğunu söyledi. Başbakanın sorumluluğu başka bir isme yüklemek istediğini savunarak kararını şu sözlerle değerlendirdi: “Netanyahu barış yerine siyaseti seçti.” Bu ifade, anlaşmanın neden sonuçlanmadığı konusunda Lauder’in Netanyahu’ya yönelttiği suçlamayı yansıtıyor.

Hediye talepleri ve Kanal 10

İki isim arasındaki kişisel kopuş konusunda Lauder, Sara Netanyahu’nun pahalı hediyeler istediğini ve kendisinin bu talepleri karşılamadığını iddia etti. Ayrıca hissedarları arasında bulunduğu Kanal 10’un yayınlarına Netanyahu ile çevresinin müdahale etmeye çalıştığını öne sürdü; bu istekleri reddetmesinin ardından ilişkilerinin sona erdiğini anlattı.

Lauder böylece dostluğun bitişini yalnızca politika ayrılıklarıyla değil, kişisel beklentiler ve haber yayıncılığı üzerindeki anlaşmazlıklarla da açıkladı. Hediye ve yayın müdahalesi iddiaları onun anlatımı olarak değerlendirilmeli; bu suçlamalar bağımsız biçimde doğrulanmış bulgular veya yargı kararı niteliği taşımıyor.

Seçim sonrasına ilişkin Lauder’in somut talebi, Ben-Gvir ve Smotrich’in partilerinin hükümet dışında bırakılması. Bu partiler yeniden yönetime katılırsa dile getirdiği koalisyon itirazı geçerliliğini koruyacak; dışarıda kalmaları ise ABD’deki desteğe ilişkin iddialarını tek başına doğrulamayacak veya çözüme kavuşturmayacak.