Nepal için BM iklim fonundan 20 milyon dolarlık ilk kaynak

Birleşmiş Milletler bünyesinde kurulan Kayıp ve Zarar Fonu, tarihindeki ilk finansman adımını atarak sel felaketinin yaralarını sarmaya çalışan Nepal'e 20 milyon dolarlık kaynak ayrılması yönünde mutabakata vardı. Gerçekleştirilen olağanüstü toplantıda kararlaştırılan bu adım, iklim krizinden en çok etkilenen gelişmekte olan ülkelere yönelik mekanizmanın ilk somut icraatı niteliğini taşıyor.

Ayrılması kararlaştırılan bu meblağ, tek bir ülkenin fondan tek seferde talep edebileceği tavan sınırı oluşturuyor. Buna karşın söz konusu yardım, Katmandu yönetiminin felaket sonrası açıkladığı 4,78 milyar dolarlık yeniden imar ihtiyacının yüzde 0,5'inin dahi altında kalıyor. Ağustos ayında yaşanan, iklim kaynaklı buz ve kaya çığının tetiklediği su baskınlarında 1.400'den fazla kişi yaşamını yitirmiş, binlerce kişi ise kaybolmuştu.

Prosedür detayları ve fonun işleyişi

Belirlenen tutarın doğrudan ülke hesaplarına geçmesi beklenmiyor. Fon kuralları gereği Nepal'in öncelikle detaylı bir proje teklifi hazırlaması ve yönetim kurulunun nihai onayını alması gerekirken, bu sürecin ne zaman tamamlanacağına dair kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor. Kurul eş başkanları adımın hızlı atılmasını memnuniyetle karşılarken, Nepal Maliye Bakanlığı yetkilileri hibe kararını olumlu bir başlangıç olarak değerlendirdi.

Kayıp ve Zarar Fonu, tarihsel olarak karbon salımında en az sorumluluğu bulunan fakat iklim şoklarından en ağır bedelleri ödeyen kırılgan coğrafyaların ısrarlı girişimleriyle küresel iklim müzakerelerinde kurulmuştu. Sanayileşmiş ülkeler bugüne dek fona toplamda 822 milyon dolar taahhüt etmiş, fakat Nepal kararına kadar herhangi bir doğrudan tahsisat gerçekleşmemişti.

Uluslararası anlaşmazlıklar ve yardım çabaları

Karar süreci, fonun ani afetlere anında yanıt veren bir araç mı yoksa uzun vadeli toparlanma mekanizması mı olması gerektiği yönündeki görüş ayrılıklarını yeniden gündeme getirdi. Toplantı sırasında bazı gelişmiş ülke temsilcileri bu tahsisatın emsal teşkil etmemesi gereken istisnai bir durum olduğunu savunurken, gelişmekte olan ülkelerin delegeleri fonun esnek ve tecrübeye açık kalması gerektiğini vurguladı.

Ülkedeki enerji üretim kapasitesinin yüzde 10'unu tahrip eden ve 400 milyon doları aşan altyapı kaybına yol açan felaket sonrası uluslararası düzeyde ayrı insani yardım çağrıları da yapıldı. Birleşmiş Milletler insani yardım ortaklarıyla birlikte 49,6 milyon dolarlık acil destek süreci yürütürken, uzmanlar tahsisatın sembolik önemine rağmen küresel iklim tazminatı taleplerini karşılamakta yetersiz kaldığına işaret ediyor.