AB, Vietnam ile 57,9 milyar dolarlık açıkta hak sınavı veriyor

Deutsche Welle'nin perşembe günkü haberine göre, Vietnam Devlet Başkanı To Lam, AB-Vietnam mal ticaretinin 2025'te 76 milyar euroya ulaştığı bir dönemde çarşamba günü Brüksel ziyaretine başladı.

DW haberinde, AB'nin 2025 yılında Vietnam ile olan mal ticaretinde, 2019'daki yaklaşık 24 milyar euroya kıyasla 51,7 milyar euro (57,9 milyar dolar) açık verdiği ve bu durumun erişim ile nüfuz konusundaki soru işaretlerini artırdığı ifade edildi.

Ziyaret; Vietnam'ın Norveç, İsviçre, İzlanda ve Lihtenştayn'dan oluşan Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ile 18 Ekim'de imzaladığı serbest ticaret anlaşmasını takip etti. AB-Vietnam Serbest Ticaret Anlaşması ise Ağustos 2020'de yürürlüğe girmiş ve Vietnam ile çoğu Avrupa devleti arasındaki ticareti genişletmişti.

Küresel gümrük vergisi ihtilaflarının ortasında, Singapur'daki ISEAS–Yusof Ishak Institute misafir araştırmacısı Khac Giang Nguyen DW'ye verdiği demeçte, bu ilişkinin "piyasaları açık tutmak adına memnuniyet verici bir reklam" olduğunu söyledi.

Nguyen, "Bu iki taraf için de bir kazan-kazan durumu," dedi. "Vietnam Avrupa'ya oturmuş bir üretim üssü ve Asya tedarik zincirlerinde yeni bir dayanak noktası sunuyor. Avrupa ise Vietnam'a sermaye, teknoloji ve büyük bir pazar sağlayarak Hanoi'nin Amerikan talebine ve Çin menşeli sanayi girdilerine olan bağımlılığını azaltmasına yardımcı oluyor."

DW haberine göre Vietnam, AB'nin Güneydoğu Asya'daki en büyük mal ticareti ortağı ve küresel çapta 14. sırada yer alıyor. AB ise Vietnam'ın dördüncü en büyük ticaret ortağı ve önemli bir yabancı yatırım kaynağı konumunda.

İlişkiler artık ticaretin de ötesine geçiyor. DW'nin bildirdiğine göre AB ve Vietnam, ocak ayında bağlarını Kapsamlı Stratejik Ortaklık seviyesine yükseltti; bu, blok ile bir Güneydoğu Asya ülkesi arasındaki ilk bu tür düzenleme oldu. AB dış politika şefi Kaja Kallas, çarşamba günü Vietnam Dışişleri Bakanı Le Hoai Trung ile bir araya gelerek, Vietnam'ın Çin ile toprak anlaşmazlıklarının bulunduğu Güney Çin Denizi de dahil olmak üzere güvenlik iş birliğini görüştü.

Derinleşen ilişkiler insan hakları örgütlerinin tepkisini çekti. 12 uluslararası grup, bu hafta Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa'ya gönderdikleri açık mektupta, "Vietnam hükümetinin artan baskılarına ilişkin ciddi endişelerini" dile getirdi ve AB liderlerini reformlar için baskı yapmaya çağırdı.

DW haberine göre, EVFTA ve ilgili siyasi anlaşmalar müzakere edilirken Vietnam insan hakları, çalışma koşullarının korunması ve çevre standartlarına ilişkin taahhütleri kabul etmişti. Bunlar arasında bağımsız işçi örgütlerine izin verilmesi ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarına daha yakın uyum sağlanması yönündeki reformlar yer alıyordu. Hak örgütleri, Vietnam'ın ILO'nun örgütlenme özgürlüğü sözleşmesini onaylamadığını ve bağımsız sendikaların yasaklı kalmaya devam ettiğini söylüyor.

Ortak mektupta, "AB, Vietnam'ın EVFTA bağlantılı yükümlülüklerini ve taahhütlerini defalarca ihlal etmesine yanıt olarak hiçbir adım atmadı; aksine ocak ayında ikili ilişkileri bir üst seviyeye taşıdı," denildi.

Avrupa ticaret kurallarını karşılamak da Vietnamlı ihracatçılar için giderek zorlaşıyor. DW, bazı ithal ürünlerdeki gömülü karbonu fiyatlandıran bir sistem olan AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nı ve etkilenen sektörlerden daha fazla tedarik zinciri bilgisi talep eden ormansızlaşma yönetmeliklerini örnek gösterdi.

Stockholm Üniversitesi'ndeki Stockholm Center for Global Asia araştırmacısı Hai Thiem Bui DW'ye yaptığı açıklamada, "EVFTA'nın kazanımlarının sektörler, şirketler ve sosyal gruplar arasında eşitsiz biçimde dağıtıldığı son derece açık; siyasi, düzenleyici ve ekonomik zorluklar ise ilişkilerin bir sonraki aşamasını karmaşıklaştırabilir," dedi.