Joburg Kriz İttifakı 270 meclis üyesinden taahhüt talep etti

GroundUp'ın 20 Ekim'de yayımladığı habere göre Joburg Kriz İttifakı (JCA), 17 Ekim'deki 10. zirvesinde Johannesburg'un 270 meclis üyesini ve seçim adaylarını sekiz hizmet ve yönetim taahhüdünü imzalamaya çağırdı.

Kampanya, 4,8 milyon nüfuslu, 2024/25 döneminde 81 milyar R'den fazla gelir toplayan ancak Sayıştay'ın yaklaşık 3,7 milyar R usulsüz harcama tespit ettiği bir şehri hedef alıyor.

Sakinler, aktivistler ve sivil toplum kuruluşlarından oluşan bir koalisyon olan JCA, Parkview zirvesine 250'den fazla kişinin katıldığını belirtti. Koalisyon, GroundUp'ın kapsamlı toplumsal katılım olarak nitelendirdiği sürecin ardından "Joburg'u Kurtarmak İçin Mahalle Sakinleri Çağrısı" yayımladı.

“Johannesburg sakinleri güvenilmez su ve elektrik, çöken altyapı, güvensiz mahalleler, yolsuzluk ve gerileyen kamu hizmetleriyle mücadele ediyor” dedi JCA zirvede.

İttifak, adayların liyakatli yönetim, etik liderlik, kesintisiz su ve elektrik, daha güvenli kamusal alanlar, dürüst kolluk kuvvetleri, güvenli konut ile gençler ve küçük işletmeler için istihdam ve fırsatlar sağlamayı taahhüt etmesi gerektiğini bildirdi. Tarafsız olduğunu belirten ittifak, herhangi bir partiyi veya adayı desteklemediğini vurguladı.

Su, en belirgin baskı noktalarından biri olarak sunuldu. Haziran 2025 ile Haziran 2026 arasında, çoğunlukla eski borulardan kaynaklanan 50.500'den fazla sızıntı bildirilirken, 2024/25 döneminde tahmini su kayıpları 2,8 milyar R'ye ulaştı. Johannesburg Water, toparlanma planı için 10 yıl boyunca 64 milyar R'den fazla kaynağa ihtiyacı olduğunu açıkladı.

Elektrik kayıpları daha da büyüktü. Johannesburg, 2024/25'te 5,6 milyar R'nin üzerinde elektrik kaybı bildirdi. Eskom ise mayıs ayında, Belediye ve City Power'ın borçlu olduğu 5,2 milyar R'lik borç nedeniyle kentin bazı bölgelerine elektrik akışını kesmekle tehdit etti. GroundUp borcun o tarihten sonra ödendiğini bildirdi.

Zirvede dile getirilen diğer hizmet aksaklıkları arasında Pikitup'taki çöp toplama kesintileri, depolama alanı baskısı ve kötüleşen kanalizasyon altyapısı yer aldı. Ulusal düzenleyici kurum, Johannesburg'un atık su arıtma tesislerinin yarısının kritik durumda olduğunu tespit etti ve kentin denetim puanı 2011'deki %91 seviyesinden 2025 raporunda %49'a geriledi.

Mali görünüm de gergin. Sayıştay, Johannesburg'un 2024/25 mali tablolarına şartlı görüş verdi; bu da denetçinin hesapların belirli bölümlerinde önemli sorunlar bulduğu anlamına geliyor. Sayıştay ayrıca yaklaşık 2,4 milyar R tutarında yetkisiz harcama tespit etti.

GroundUp haberine göre Maliye Bakanı Enoch Godongwana, 25 milyar R'yi aşan alacaklı borçlarını gerekçe göstererek nisan ayında kenti uyardı ve mali durumunu düzeltmediği takdirde ulusal hibenin bir kısmını kaybedebileceğini söyledi. Kurtarma taahhütleri verilene kadar 3,6 milyar R tutarındaki fon geçici olarak durduruldu.

JCA, ulusal ve bölgesel müdahalelerin kentteki koşulları değiştirmediğini ifade etti. GroundUp'a göre Başkan Cyril Ramaphosa 2025 yılında Johannesburg Başkanlık Destek Çalışma Grubu'nu kurdu ve Belediye Başkanı Dada Morero buna bağlı bir “Bomba İmha Ekibi” oluşturdu.

İttifak; her haneye ayda en az 6.000 litre ücretsiz temel su sağlanması, haftalık çöp toplama, kütüphanelerin cumartesi günleri açılması, daha temiz belediye planlama sistemleri ve belediyeye ait işletmeler üzerinde daha sıkı denetim dahil olmak üzere ilk yıl için 10 önceliği takip edeceğini belirtti.

Zirvede ayrıca bütçeleri, ihaleleri ve harcamaları denetlemek üzere bir Yurttaş Gözlemcisi kurulmasına karar verildi. JCA bağımsız bir “Madlanga tipi komisyon”, Johannesburg Metropolitan Polis Departmanı üzerinde sivil denetim ve ulusal kolluk kuvvetlerinin kente daha net odaklanmasını talep etti.

Siyasi istikrarsızlık ikinci ana temayı oluşturdu. Zirve katılımcıları, 2021'den bu yana Johannesburg'da kurulan altı yönetime dikkat çekerek kuralsız koalisyonların ve kayırmacılığın idari aksaklıkları uzatabileceği uyarısında bulundu.

JCA; kentin Entegre Kalkınma Planı'na bağlı koalisyon anlaşmaları, belediye encümeni görev dağılımlarının oy oranına göre paylaştırılması, idareye siyasi müdahalenin sınırlandırılması ve suç unsuru kanıtlanmadıkça gensoru önergelerinin kısıtlanmasını önerdi.