İran Dışişleri Bakanı Arakçi: Avrupa yanlış hesaplamalarının bedelini ödüyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lavrov ile Tahran'da yaptığı görüşmenin ardından bölgesel güvenlik için diplomasi çağrısı yaptı.

Arakçi, bölgedeki devletlerin dış müdahale olmaksızın güvenlik düzenlemeleri geliştirmesini desteklediklerini söyledi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Moskova'nın krizin çözülmesine yardımcı olmaya hazır olduğunu belirterek Basra Körfezi'ndeki deniz trafiğinin güvenceye alınmasını istedi.

Tahran'daki ortak basın toplantısında iki bakan, bölgesel çatışmaların yanı sıra ikili ilişkileri değerlendirdi. Arakçi'nin açıklamaları, Avrupa hükümetlerine yönelik suçlamalarla komşu devletlere yönelttiği güvenlik diyaloğu teklifini bir araya getirdi; Lavrov da İran'a karşı üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirdiklerini savundu.

Arakçi dış müdahalesiz güvenlik istiyor

Avrupa ülkelerinin İran'a karşı saldırılarda Washington'a destek verdiğini ileri süren Arakçi, bu hükümetlerin kendi politikalarının sonuçlarıyla karşılaştığını söyledi. Avrupa'nın dünyadaki savaşlar ve sorunlardaki sorumluluğuna ilişkin suçlamalar da yöneltti; ancak hangi ülkelerin ne tür katkı sağladığına dair ayrıntı vermedi.

Arakçi, Hürmüz Boğazı çevresindeki güvensizliği ABD ve İsrail'in saldırılarına bağladı. Askeri araçların bölgesel anlaşmazlıkları gideremeyeceğini savunarak çözümün diplomasiyle aranması gerektiğini belirtti.

İranlı bakanın önerdiği yaklaşım, güvenlik düzeninin bölgedeki devletler tarafından kurulmasını ve dışarıdan askeri müdahaleye dayanmamasını öngörüyor. Arakçi, kapsayıcı bir düzenleme üzerinde bölge hükümetleriyle görüşmeye hazır olduklarını söyledi; olası müzakerelerin katılımcıları veya başlangıç takvimi hakkında bilgi paylaşmadı.

Lavrov da Washington ve İsrail'in İran'a saldırmak için meşru bir dayanağı bulunmadığını ileri sürdü ve yeni saldırılardan kaçınılmasını istedi. Avrupa'nın rolü ve saldırıların gerekçelerine ilişkin bu değerlendirmeler iki bakanın iddiaları olarak aktarılıyor; açıklamalarda suçlanan tarafların yanıtlarına yer verilmiyor.

Ortaklık anlaşmasından Buşehr'e uzanan gündem

İkili ilişkilerin çerçevesini anlatan Arakçi, liderlerin imzaladığı Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması'nın uygulanmaya başlamasıyla işbirliğinin yeni bir aşamaya geçtiğini söyledi. Lavrov ile yaptıkları görüşmede ticaret, ekonomi, siyaset ve kültür alanlarındaki bağları geliştirecek seçenekleri değerlendirdiklerini aktardı.

Arakçi, ekonomik ilişkilerin olumlu yönde ilerlediğini belirtirken ticaret hacmine, yatırım tutarına veya karşılaştırılabilir bir dönem verisine değinmedi. BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Avrasya Ekonomik Birliği üzerinden yürüttükleri ortak çalışmaları da sürdürmek istediklerini ifade etti.

Lavrov'un verdiği somut proje bilgisi Buşehr Nükleer Santrali hakkındaydı: Rus uzmanların ve teknik çalışanların tesisteki görevlerine kademeli biçimde dönmekte olduğunu söyledi. Açıklamasında personel sayısı, dönüşlerin tamamlanacağı tarih veya santralin faaliyetlerine etkisi konusunda ayrıntı bulunmuyordu.

İki bakanın değerlendirmeleri, stratejik ortaklık söyleminin yanında teknik işbirliğinin devamına da odaklandı. Bununla birlikte, görüşmeye ilişkin açıklamalarda yeni bir ekonomik sözleşme, finansman paketi veya uygulama takvimi duyurulmadı.

Hazar ve Kafkasya için bölgesel çerçeve

Deniz güvenliği gündemi Körfez ile sınırlı kalmadı. Arakçi, Hazar Denizi'nde İran ve Rusya'ya ait gemilerle liman tesislerinin hedef alındığını söyleyerek kaygısını dile getirdi; sözünü ettiği olayların tarihini, sorumlularını veya oluşan hasarı açıklamadı.

Arakçi ayrıca Lavrov ile Filistin, Lübnan ve Yemen'deki durumu değerlendirdiklerini, İsrail'in Filistinlilere karşı saldırılarına son verilmesini istediklerini aktardı. Lavrov ise Ukrayna yönetimini ve bazı Avrupa hükümetlerini çözüm arayışında ciddiyetsizlikle suçladı; Rusya'nın önerilerini desteklediği için İran'a teşekkür etti.

Güney Kafkasya konusunda Lavrov, Moskova ile Tahran'ın “3+3” düzenlemesini geliştirmek üzere çalıştığını söyledi. Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan'ın, komşuları İran, Rusya ve Türkiye ile birlikte bölgesel güvenliğe katkı sağlayabileceğini belirtti.

Bakanların açıklamalarında bu girişimler için ortak bir karar takvimi veya üzerinde uzlaşılmış yeni bir mekanizma yer almadı. Arakçi'nin istişare teklifinin somut görüşmelere dönüşmesi halinde ele alınacak başlıklar arasında, kendi tarif ettiği biçimiyle bölge devletlerinin katılımı ve dış unsurların rolü bulunuyor.