Erdoğan’dan Yunanistan’a teklif: ‘2 milyar euro harcayacağına bizden al’

Hakan Fidan, Yunanistan ile GKRY arasındaki elektrik kablosuna karşı olmadıklarını belirterek deniz araştırmaları için yazılı bildirim istedi.

Dışişleri Bakanı, Yunan basınına verdiği söyleşide Ankara'nın talebini, araştırma faaliyetinin kapsamı ve konumunun önceden yazıyla iletilmesi olarak açıkladı. Böylece elektrik bağlantısına yönelik tutumuyla, denizde yürütülecek çalışmaların koşullarını ayrı değerlendirdi; mevcut durumun tek taraflı girişimlerle değiştirilmesini istemediklerini söyledi.

Kablo araştırmalarında koordinat bildirimi talebi

Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında öngörülen Elektrik Bağlantı Projesi (GSI), söyleşinin enerji başlığını oluşturdu. Fidan'ın açıklamasına göre Türkiye, projeyi baştan reddetmiyor; ancak araştırma gemilerinin hangi koordinatlarda, ne tür işlemler yapacağının yalnızca sözlü olarak aktarılmasını yeterli bulmuyor.

Bakan, yazılı bildirim talebini denizde yeni bir durum yaratılmasını önleme amacıyla gerekçelendirdi. Ankara'nın itirazını elektrik taşınması fikrine değil, araştırmaların nasıl yürütüleceğine bağlayan Fidan, açıkladığı koşullar altında bağlantı girişimine olumlu yaklaştıklarını ifade etti.

Fidan ayrıca Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ile New York'ta görüşürken Türkiye üzerinden bir tedarik seçeneğini gündeme getirdiğini aktardı. Bakanın anlatımına göre bu öneri, Türkiye ana karasından adaya elektrik yanında su ve doğal gaz ulaştırılmasını, iki toplumun da bundan yararlanmasını içeriyor.

Bu alternatifin daha kısa bir güzergâh sağlayacağını savunan Fidan, öneriyi kablo projesinden ayrı bir iş birliği imkânı olarak sundu. Açıklamaları, Ankara'nın hem deniz araştırmaları için bildirim istediğini hem de enerji tedarikinde Türkiye bağlantılı bir seçeneğin değerlendirilmesini önerdiğini ortaya koyuyor.

Ege'de 12 mil ve Meclis kararı

Söyleşinin diğer anlaşmazlık başlığı, Yunanistan'ın karasularını 12 deniz miline çıkarma ihtimali ve TBMM'nin 1995 tarihli kararıydı. Fidan, söz konusu metni kanun değil bildiri olarak tanımladı; iki ülke arasındaki anlaşmazlık giderilmeden böyle bir genişleme yapılmasına karşı Türk hükümetinin önlem almasını öngördüğünü söyledi.

Kararın savaş tehdidi sayılmasına itiraz eden Fidan, bu nitelemenin Yunan tarafının yorumu olduğunu savundu. Metnin barışın sürmesine yardımcı olduğu görüşünü dile getirdi; ancak bu değerlendirme, kararın hukuki niteliği ve sonuçları konusunda Bakanın sunduğu açıklamayı yansıtıyor.

Fidan, bildirinin kabulünü Yunanistan'ın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni benimsediği döneme bağladı. Ankara'nın mevcut durumu koruyarak uzlaşma beklediğini belirtti ve deniz alanları üzerindeki uyuşmazlığın siyasi iradeyle aşılabileceği mesajını verdi.

Yakınlaşmanın sınırında siyasi irade tartışması

Bakan, ilişkilerdeki sakinleşme çabasının başlangıcı olarak Mayıs 2023'ü gösterdi. O tarihten itibaren iki hükümetin anlaşmazlıkları görüşmeye, gerilim üretmemeye ve karşılıklı güveni artırmaya yöneldiğini anlattı; Ege'deki ortamın geçmişe göre daha sakin olduğunu söyledi.

Buna karşılık Fidan, Yunanistan'daki Türkiye karşıtı siyasi söylemin uzlaşma kararlarını zorlaştırdığını ileri sürdü. Yunan hükümetlerinin çözüm yollarını bildiğini, fakat iç politikada bunun bedelini üstlenmekten kaçındığını savundu; bu görüşler Atina'nın tutumuna ilişkin Bakanın değerlendirmeleri olarak kaldı.

Erdoğan'ın tartışmalı başlıkları müzakere etmek için gerekli iradeye sahip olduğunu söyleyen Fidan, Yunan yönetimine bu dönemde iş birliği yapma çağrısında bulundu. Açıklama, enerji bağlantısını konuşmaya açık bir Ankara tutumuyla, deniz alanlarında uzlaşmanın siyasi liderlik gerektirdiği görüşünü birlikte içeriyor.

Söyleşide ayrıca Mavi Vatan konusunda bir kanun teklifi bulunup bulunmadığı soruldu. Fidan böyle bir metnin olmadığını belirtti ve deniz parkları başlığının henüz görüşmeye açılmadığını söyledi.

Fidan'ın ortaya koyduğu çerçevede, kablo projesinde ilerleme ile Ege uyuşmazlıklarının çözümü aynı kapsamda ele alınmıyor. Yazılı bildirim araştırma faaliyetleri için somut talebi oluştururken, daha geniş bir uzlaşma için Bakan iki tarafta da siyasi irade gerektiğini vurguluyor.