Hakan Fidan’a ‘Abdullah Çatlı’ sorusu: “Yorum yok”

Hakan Fidan, COP31'de Abdullah Çatlı benzetmesi sorulunca gülümseyerek iki kez “yorum yok” dedi. Görüntü, kısa sürede siyasi hafıza tartışmasına döndü.

Aktarılan kayda göre Dışişleri Bakanı Fidan, soruyu yönelten Hamid İhtiyar'ın ilk sorusuna da ikinci hatırlatmasına da aynı kısa ifadeyle karşılık verdi. Fidan, Abdullah Çatlı'ya benzetilmesi hakkında ayrıntılı açıklama yapmadı.

İki kelimelik yanıt

Soruyu yönelten kişi, Fidan'a “Sizi Abdullah Çatlı'ya benzetiyorlar. Bu konu hakkında ne düşünüyorsunuz?” diye sordu. Kayda göre Fidan gülümsedi ve “Yorum yok” yanıtını verdi.

İhtiyar daha sonra Çatlı'ya benzetme sırasında kullanılan “Bu çocuğun her şeyi değişmiş ama bakışları değişmemiş” ifadesini aktardı. Fidan'ın bu ikinci hatırlatma karşısında da gülümsemeyi sürdürdüğü ve yeniden “Yorum yok” dediği belirtildi.

Olayın gerçekleştiği yer, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı olarak aktarıldı. Kaynak materyal, sorunun konferans sırasında ve kamera kaydı alınırken yöneltildiğini bildiriyor.

Çatlı dosyasındaki iddialar

Abdullah Çatlı, Türkiye'de 1970'ler siyasi şiddeti, organize suç iddiaları ve Susurluk kazasıyla anılan figürlerden biri olarak biliniyor. Kaynak metin, Çatlı'nın adının siyasi cinayetler ve uyuşturucu ticareti iddialarıyla birlikte geçtiğini aktarıyor.

Metne göre 16 Mart 1978'de İstanbul Üniversitesi önünde düzenlenen saldırıda 7 öğrenci öldü, 100'den fazla öğrenci yaralandı. Aynı metin, Ülkücü Ali Yurtaslan'ın bombanın Çatlı tarafından temin edildiğini öne sürdüğünü belirtiyor.

Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Bedrettin Cömert'in öldürülmesine ilişkin dosyada Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesi'nin Çatlı hakkında “azmettirici” suçlamasıyla gıyabi tutuklama kararı verdiği aktarılıyor. Bahçelievler'de 7 TİP'li öğrencinin öldürülmesine ilişkin anlatımda ise Haluk Kırcı'nın, saldırı planını Çatlı'nın yaptığını söylediği belirtiliyor.

Fransa mahkumiyeti ve firar

Kaynak metne göre Çatlı, 12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra yurt dışına çıktı ve 1982'de Paris'te uyuşturucu madde kaçakçılığı suçlamasıyla yakalandı. Üzerinde sahte kimlik, 455 gram eroin, iki sahte pasaport ve Stuttgart Başkonsolosluğu'na ait sahte mühür bulunduğu aktarılıyor.

Metin, Çatlı'nın 7 yıl hapis cezası aldığını ve La Santé Cezaevi'ne konduğunu bildiriyor. 1985'te İsviçre'ye iade edildiği, Zug kantonundaki Bostadel cezaevinde tutulurken 1990'da firar ettiği de aynı anlatımda yer alıyor.

Susurluk kazasının gölgesi

Türkiye'ye döndükten sonra Çatlı'nın 1994'te “Mehmet Özbay” sahte kimliğiyle yeşil pasaport ve silah ruhsatı aldığı belirtiliyor. Kaynak metin, Meclis Susurluk Araştırma Komisyonu raporunda bu belgelerin Mehmet Ağar'ın talimatıyla düzenlendiğinin ifade edildiğini aktarıyor.

Çatlı, 3 Kasım 1996'daki Susurluk kazasında öldü. Aynı araçta eski İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Hüseyin Kocadağ ve “Melahat Özbay” sahte kimliğini taşıdığı belirtilen Gonca Us da yaşamını yitirdi; DYP Urfa Milletvekili Sedat Bucak yaralı kurtuldu.

Siyasi hafıza ve sınırlar

Fidan'ın “yorum yok” yanıtı, bir bakanın kişisel benzetmeye yanıt vermeme tercihi ile Türkiye'nin yakın tarihindeki karanlık dosyaların kamu hafızasındaki ağırlığını aynı anda görünür kıldı. Mevcut kaynak, bakanlık tarafından yapılmış ek bir açıklama içermiyor.

Eğer konu yalnızca sosyal medya ve görüntü dolaşımı düzeyinde kalırsa, etkisi daha çok siyasi semboller ve kamuoyu tartışmasıyla sınırlı olabilir. Eğer siyasi partiler ya da resmi kurumlar konuya dahil olursa, tartışma Çatlı, Susurluk ve devlet içi ilişkiler hakkındaki eski dosyaların yeniden gündeme taşınmasına dönüşebilir.

Belirleyici nokta, görüntünün tam bağlamı ve Fidan ya da bakanlıktan gelecek olası açıklama olacak. Böyle bir açıklama yapılmazsa, kamuya açık kayıt şimdilik iki kelimelik yanıt ve onun çağırdığı tarihsel hafızayla sınırlı kalacak.