Macaristan Başbakanı Peter Magyar: İstanbul Sözleşmesi’nin onay sürecini başlatıyoruz

Peter Magyar, İstanbul Sözleşmesi için onay sürecini başlatacaklarını açıkladı; Macaristan'ın taraf olması, hukuki işlemlerin tamamlanmasına bağlı.

Macaristan Başbakanı Magyar, sosyal medya üzerinden duyurduğu girişimi kadınların korunmasına ilişkin daha geniş bir düzenleme hazırlığıyla birlikte sundu. Açıklama, Viktor Orban hükümetinin onaylamayı reddettiği metin konusunda farklı bir tutum ortaya koyuyor; ancak tek başına ülkenin sözleşme karşısındaki hukuki statüsünü değiştirmiyor.

Magyar'ın duyurusuna göre hükümet, ceza hükümlerini ağırlaştırmayı ve ev içinde yaşanan istismarın bütün türlerine karşı önlemler almayı planlıyor. Hazırlıkların ne zaman yasa teklifine dönüşeceği, hangi hükümlerin değiştirileceği ve parlamentodaki işlemlerin takvimi ise açıklanmış değil.

İmzadan onaya uzanan hukuki eşik

Macaristan'ın sözleşmeyle ilişkisi, 14 Mart 2014'te atılan imzaya dayanıyor. Bu adımı onay takip etmedi; 5 Mayıs 2020'de parlamento, onaya karşı çıkan bir siyasi karar kabul etti ve ülke taraf devlet statüsü kazanmadı.

Bu geçmiş, Magyar'ın duyurusunun kapsamını anlamak açısından belirleyici: Hükümet tamamlanmış bir katılımı değil, onay için harekete geçme niyetini bildiriyor. Sözleşmenin Macaristan bakımından bağlayıcılık kazanması, ülke içindeki hukuki işlemler ile parlamento aşamasının sonuçlanmasını gerektiriyor.

Avrupa Konseyi'nin hazırladığı metin, şiddeti önleyici politikaları, mağdur güvenliğini ve suçların etkili soruşturulmasını ortak bir çerçevede ele alıyor. Devlet kurumlarının koordinasyonu da bu çerçevenin parçalarından biri; dolayısıyla öngörülen yükümlülükler yalnızca ceza hükümlerinden oluşmuyor.

Onay tamamlanırsa Macaristan, mağdurlara sunulan destekten koruyucu politikalara kadar uzanan uluslararası sorumlulukları üstlenecek. Uygulama, bağımsız uzmanlardan oluşan GREVIO tarafından izlenen sisteme dahil olacak; bu yönüyle girişim, yalnızca ulusal mevzuat değişikliğinden daha geniş bir kurumsal boyut taşıyor.

Sağlık erişimi de hazırlık paketinde

Magyar'ın açıkladığı hazırlıklar, şiddetle mücadele önlemlerinin yanında üreme sağlığına erişimi ve ekonomik güçlükleri de kapsıyor. Başbakan, regl yoksulluğuna karşı adım atılacağını, acil doğum kontrolünde kullanılan hapların reçetesiz temin edilebilmesinin sağlanacağını ve gebelere verilen desteklerin artırılacağını belirtti.

Bu başlıklar farklı ihtiyaçlara yöneliyor: Reçete şartının kaldırılması ilaç teminindeki bir koşulu değiştirmeyi, gebelik destekleri ise mevcut yardımları genişletmeyi hedefliyor. Bununla birlikte açıklamada yardım miktarları, yararlanma koşulları veya uygulamaya ayrılacak kaynaklar yer almıyor; duyurulan hedeflerin somut kapsamı henüz belli değil.

Ceza mevzuatına ilişkin hazırlık da ayrı bir belirsizlik taşıyor. Magyar daha sıkı hükümler vaat etse de hangi suçların, yaptırımların veya koruma araçlarının değişeceği açıklanmadığından, düzenlemenin mevcut sisteme ne ekleyeceğini değerlendirmek için yasa metinlerinin ortaya çıkması gerekiyor.

Orban döneminin itirazlarından farklı yön

Önceki yönetimin onaya karşı duruşunda göç politikası ve toplumsal cinsiyet tartışmaları öne çıkmıştı. Orban döneminin koalisyon ortağı Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP), metindeki bazı hükümlerin hükümetin göç yaklaşımıyla uyuşmadığını savunmuş; toplumsal cinsiyet anlayışının ulusal hukuka alınmasına itiraz etmişti.

O dönemde Adalet Bakanı olan Judit Varga da sözleşmenin göçü teşvik ettiğini ileri sürmüş ve mevcut yasal korumaların yeterli, hatta daha güçlü olduğunu savunmuştu. Bunlar önceki hükümetin siyasi değerlendirmeleriydi; sözleşmedeki toplumsal cinsiyet kavramı ise toplumun kadın ve erkeklere yüklediği rolleri, davranışları ve beklentileri tanımlıyor.

Yeni girişimin somut sonucu, açıklanan niyetin hangi yasal adımlarla izleneceğine bağlı. Onay işlemleri sonuçlanırsa uluslararası yükümlülükler ve izleme mekanizması devreye girecek; süreç tamamlanmazsa duyuru tek başına bu sonucu doğurmayacak.

Sağlık ve sosyal destek başlıklarının kapsamı için de ayrı düzenlemelerin açıklanması gerekiyor. Parlamento gündemi, hazırlanacak hukuki metinler ve yürürlük tarihleri, hükümetin vaatlerinin kadınların günlük yaşamında hangi değişikliklere dönüşebileceğini gösterecek somut eşikler olacak.