Kağıtta ‘Başarı’, cüzdanda ‘Çöküş’

Mehmet Şimşek, cari açık oranını bu yıl yüzde 2,2 civarında beklediklerini belirterek enerji şokuna rağmen OVP tahmininin altında kalacağını söyledi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in değerlendirmesi, eylül ayında verilen fazlaya karşın yıllık toplamda açığın sürdüğü bir tabloya işaret ediyor. Bakanın aktardığı verilere göre eylülde 2,7 milyar dolar fazla oluşurken, son 12 aylık dönemde cari açık 39,2 milyar dolara indi.

Şimşek, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan eylül dönemi ödemeler dengesi rakamlarını sosyal medya paylaşımında değerlendirdi. Bakan, ihracat ve turizm gelirlerini öne çıkarırken, savaş ve enerji arzındaki sorunlara rağmen açığın milli gelire oranında sınırlı bir yükseliş beklediklerini ifade etti.

Eylül fazlası yıllık açığı azaltıyor

Aylık fazla ile yıllık açık, aynı dönemi kapsamayan iki ayrı gösterge. Şimşek'in paylaştığı 2,7 milyar dolarlık tutar yalnızca eylül ayındaki dengeyi anlatırken, 39,2 milyar dolarlık açık daha uzun dönemin birikimli sonucunu gösteriyor; dolayısıyla aylık fazla, yıllık açığın ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Bakanın verdiği bir diğer rakama göre, bir yıllık toplam mal ve hizmet ihracatı 410 milyar dolar eşiğini geçti. Şimşek bu gelişmeyi mal ihracatının seyri ve turizmin sağladığı katkıyla ilişkilendirdi; paylaşımında bu iki kalemin toplam içindeki paylarını ayrı ayrı belirtmedi.

İhracat toplamı ile cari denge de birbirinin yerine kullanılabilecek ölçüler değil. Bakanın açıklamasında ihracat, dış gelir tarafındaki gelişmeyi gösterirken cari açık rakamı dengeyi ifade ediyor; 410 milyar doların aşılması, tek başına dış işlemlerin fazla verdiğini göstermiyor.

Şimşek'in oran tahmini %2,2 düzeyinde

Şimşek, cari açığın milli gelire oranını 2025 için %1,9 olarak aktardı. Bu yıl için dile getirdiği yaklaşık yüzde 2,2 düzeyi, önceki yılın 30 baz puan üzerinde; bakan bu farkı sınırlı bir artış olarak değerlendirdi ve beklenen oranın Orta Vadeli Program (OVP) tahmininden düşük olduğunu söyledi.

Açıklamadaki yüzde 2,2 oranı, tamamlanmış bir yıllık gerçekleşme değil, bakanın bu yıl için paylaştığı beklenti. Şimşek bu düzeyi üçüncü çeyrek gerçekleşme tahminiyle de ilişkilendirdi; ancak karşılaştırma yaptığı OVP oranını paylaşımında vermediği için iki tahmin arasındaki farkın büyüklüğü açıklamadan hesaplanamıyor.

Bakan, enerji arzındaki şoka rağmen cari açığın milli gelire göre seyrini ekonomik dayanıklılıkla ilişkilendirdi. Sonucu uygulanan politikalara bağlayan Şimşek, "Bu başarı, bir tesadüf değildir. Makro finansal istikrarı önceleyen politikalarımızın somut bir sonucudur" ifadelerini kullandı.

İhracatta teknoloji ve çeşitlilik hedefi

Şimşek'in açıkladığı politika yönelimi, ihracatta satılan ürünlerin ve ulaşılan pazarların çeşitlendirilmesini içeriyor. Bakan ayrıca teknoloji ağırlığı ve katma değeri daha yüksek üretimin desteklenmesini, yeşil dönüşüm ile dijitalleşmeye uyumun hızlandırılmasını ve hizmet ihracatının daha çeşitli hale getirilmesini sürdürme mesajı verdi.

Bu başlıklar, bakanın rekabet gücünü artırma hedefinin parçaları olarak sunuluyor; açıklama bunlara ilişkin yeni bir destek tutarı veya uygulama takvimi içermiyor. Dolayısıyla şirketler açısından mesaj, ilan edilmiş yeni bir mali teşvikten çok, üretim ve ihracat politikasının hangi alanlara odaklanacağına dair bir çerçeve oluşturuyor.

İhracat ve turizmin katkısı sürerse, Şimşek'in yaklaşık %2,2'lik oran beklentisini destekleyen gelir kanalları korunabilir. Enerji arzındaki sorunların dış ödemeler üzerindeki baskısı artarsa aynı tahminin gerçekleşmesi güçleşebilir; açıklama bu iki olasılığın etkisini sayısallaştırmıyor. Sonraki ödemeler dengesi verileri, eylüldeki fazlanın devam edip etmediğini ve yıllık açığın nasıl değiştiğini gösterecek.