18 işçinin öldüğü faciaya ilişkin YENİ Parti’den 10 ayrı bakanlığa soru önergesi

Ulaş Karasu, HABAŞ tesislerindeki ölümler ve kamu desteklerinin incelenmesi amacıyla 10 bakanlığa ayrı soru önergeleri hazırladı.

YENİ Parti Sivas Milletvekili Karasu, İzmir'in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'ndaki patlama ve yangını Meclis gündemine taşıdı. Karasu'nun girişimi, olayların ardından yürütülen işlemlerin yanı sıra kazalar öncesindeki denetimlerin ve şirkete verilen kamu desteklerinin açıklanmasını hedefliyor.

Karasu, HABAŞ tesislerinde 19 günlük dönemde üç olay sonucu 19 çalışanın öldüğüne ilişkin bilgilerin araştırılmasını istedi. Bu olayların birbirinden bağımsız vakalar olarak ele alınmasına karşı çıkan milletvekili, önceki kazalardan sonra hangi önleyici adımların atıldığının ortaya konulmasını talep etti.

HABAŞ teşviklerine güvenlik koşulu talebi

Karasu'nun şirketin 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'na dayandırdığı açıklamaya göre, vergi avantajları, kredi olanakları ve teşviklerden oluşan kamu desteği toplam 18,27 milyar liraya ulaştı. Milletvekili, bu kaynaklardan yararlanan işletmelerin çalışan güvenliği bakımından da hesap vermesi gerektiğini savundu.

Karasu, aynı raporda 2025 için işgünü kaybıyla sonuçlanan 229 kaza ve alt işveren personeli arasında 83 kaza bildirildiğini aktardı. Bu rakamları denetim talebine gerekçe gösteren Karasu, teşviklerin verilmesinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumaya yönelik ölçütlerin kullanılmasını istedi.

Karasu'nun önerisi, kamu kaynaklarıyla desteklenen üretim faaliyetlerinin güvenlik performansıyla birlikte değerlendirilmesini öngörüyor. Böyle bir koşul benimsenirse, HABAŞ'a yönelik desteklerin değerlendirilmesinde de denetim sonuçları önem kazanabilir; ancak milletvekilinin talebi, yürürlüğe girmiş bir teşvik düzenlemesi anlamına gelmiyor.

On bakanlıktan farklı kayıtlar isteniyor

Önergelerin çalışma hayatı ayağında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından taşeronların rolü, işverenin yükümlülükleri ve güvenlik kontrolleri hakkında açıklama isteniyor. Adalet Bakanlığına soruşturmaların seyriyle önceki davalar, İçişleri Bakanlığına ise ruhsatlandırma işlemleri ve yerel yönetimlerin kontrolleri soruluyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilen sorular çevresel izinleri ve büyük sanayi kazası tehlikelerini kapsıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından teşvikler ile güvenliğe yönelik teknik yatırımların açıklanması, Hazine ve Maliye Bakanlığından da şirkete aktarılan kamu kaynaklarının bildirilmesi talep ediliyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına gaz sistemleri ile enerji tesisatının güvenliği sorulurken, Sağlık Bakanlığından yaralanan çalışanların tedavisi ve acil müdahale olanakları hakkında bilgi isteniyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ailelere sunulacak yardımlar, Ticaret Bakanlığına da yönetimin hukuki konumu ve sicil bilgileri yöneltiliyor.

Bu dağılım, Karasu'nun talebinin yalnızca fabrikanın iç güvenlik uygulamalarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Önergeler, ruhsatlardan enerji altyapısına, adli süreçlerden aile yardımlarına kadar farklı kamu kurumlarının görev alanlarını aynı olaylar üzerinden sorguluyor.

Çelik tesisleri için denetim çağrısı

Ülke genelindeki tablo için aktarılan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) verileri, 2025 boyunca en az 2.105 çalışanın, 2026'nın ocak–ekim döneminde ise en az 1.930 çalışanın iş sırasında öldüğünü belirtiyor. Dönemlerin uzunluğu farklı olduğundan bu iki toplam, tek başına yıllık artış veya azalış sonucunu vermiyor.

Karasu, denetim talebini HABAŞ'ın ötesine taşıyarak ülkedeki demir-çelik işletmelerinin ve çok tehlikeli sanayi tesislerinin incelenmesini istedi. Taşeron uygulamalarından kaynaklandığını savunduğu risklerin azaltılması, işveren yükümlülüklerinin güçlendirilmesi ve ihmal saptanması halinde sorumlular hakkında işlem yapılması çağrısında bulundu.

Bakanlıkların açıklayacağı denetim tarihleri, tespitler ve düzeltici işlemler, Karasu'nun geçmiş kazalardan sonra önlem alınıp alınmadığına ilişkin sorusunun yanıtlanmasında belirleyici olabilir. Teşviklerin güvenlik ölçütlerine bağlanması önerisinin kapsamı ise hangi desteklerin kapsanacağı ve uygunluğun nasıl denetleneceği açıklanırsa netleşebilir.