Türkiye’nin BM adayı Sinirlioğlu’na ABD’deki Yunan temsilcilerinden itiraz

HALC, Feridun Sinirlioğlu'nun BM Genel Sekreterliği için gündeme gelen adaylığına ABD'nin karşı çıkmasını ve gerekirse veto kullanmasını istiyor.

Helen-Amerikan Liderlik Konseyi (HALC), talebini ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz'a yöneltiyor. Konseyin istediği, Washington'ın yalnızca çekince bildirmesi değil, Sinirlioğlu'nun seçilmesini engellemeye yönelik açık bir tutum alması.

Türkiye'de dışişleri bakanlığı ve BM nezdinde daimi temsilcilik görevlerini üstlenen Sinirlioğlu'na yönelik itirazın merkezinde Ankara'nın Kıbrıs politikası bulunuyor. HALC, Türkiye'nin adaya ilişkin BM kararları karşısındaki tutumunu, Sinirlioğlu'nun uluslararası bir görevi bağımsız biçimde yürütüp yürütemeyeceği tartışmasına taşıyor.

Kıbrıs itirazı adaylık tartışmasına taşınıyor

Konsey, Ankara'nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) tarafından Kıbrıs hakkında alınan kararlara uzun süredir uymadığını ileri sürüyor. Bu iddiadan hareketle Sinirlioğlu'nun bağımsızlığına ve uluslararası hukuk karşısındaki yaklaşımına itiraz ediyor; bunlar aday hakkında verilmiş bir kurumsal karar değil, HALC'nin değerlendirmeleri.

HALC'nin yaklaşımı, Sinirlioğlu'nun Türkiye'yi temsilen savunduğu görüşlerle BM Genel Sekreterliği için gerekli gördüğü tarafsızlık arasında bağlantı kuruyor. Dolayısıyla konseyin kampanyası, yalnızca bir diplomatik adayın kişisel yeterliliğine değil, temsil ettiği ülkenin dış politikasının adaylık değerlendirmesinde nasıl ele alınacağına da odaklanıyor.

Konsey, Washington'dan Güney Kıbrıs'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne desteğini yeniden açıklamasını da istiyor. BMGK'nin ilgili kararlarının tüm hükümleriyle uygulanmasını savunma talebi, HALC'nin gündeminin adaylığa itirazla sınırlı olmadığını gösteriyor.

Rubio'nun 2021 tutumu yeniden gündemde

HALC, ABD yönetimine yönelik çağrısında Rubio'nun senatörlük dönemindeki bir girişimi dayanak olarak kullanıyor. Konseyin hatırlattığı Temmuz 2021 tarihli tutum, Türkiye'nin Maraş konusunda attığı adımlara yönelik itirazlarla ilgili.

Rubio, o dönemde farklı partilerden senatörlerle birlikte söz konusu adımları kınamış ve Biden yönetiminden Ankara'yı BMGK kararlarına aykırı uygulamalar nedeniyle sorumlu tutmasını istemişti. HALC şimdi bu yaklaşımın, Rubio'nun dışişleri bakanlığı döneminde ABD'nin Güvenlik Konseyi'ndeki tutumuna yansıtılmasını talep ediyor.

Ancak geçmişte Maraş hakkında açıklanan bir görüş ile bugün belirli bir adayın engellenmesi çağrısı aynı karar değil. HALC, bu iki başlık arasında siyasi devamlılık kurulmasını istiyor; konseyin talebi, Rubio'nun veya ABD yönetiminin adaylığa karşı çıkmayı kabul ettiği anlamına gelmiyor.

Sunumdaki yanıtlar ve veto talebi

HALC'nin itirazlarının bir başka odağı, Sinirlioğlu'nun 6 Kasım tarihli BM Genel Kurulu sunumundaki yanıtları. Konseyin eleştirileri, Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail temsilcilerinin uluslararası hukuk ile Sinirlioğlu'nun Ankara adına savunduğu görüşlere ilişkin yönelttiği sorular üzerinde yoğunlaşıyor.

HALC, Sinirlioğlu'nun Hamas'a yönelik bir kınama açıklamadığını ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin egemenliğini açık biçimde onaylamadığını iddia ediyor. Konsey, bu yanıtları adaylığa karşı gerekçe olarak gösteriyor; değerlendirmesi, Sinirlioğlu'nun göreve uygunluğu hakkında BM tarafından verilmiş bir hüküm niteliği taşımıyor.

ABD'nin veto yetkisine başvurması da HALC'nin talepleri arasında; açıklanmış bir Amerikan kararı olarak sunulmuyor. Konseyin çağrısıyla Washington'ın benimseyeceği tutum arasındaki ayrım, kampanyanın diplomatik sonucunu değerlendirmek açısından belirleyici.

Washington HALC'nin istediği çizgiyi benimserse, Kıbrıs konusundaki itirazlar ABD'nin adaylığa karşı açıklayacağı tutumun bir parçası haline gelebilir. Yalnızca Kıbrıs'a ilişkin mevcut desteğini yeniden açıklaması ise konseyin Sinirlioğlu'nun seçilmesini engelleme talebini karşılamaz.

Sonraki aşamada belirleyici olan, Rubio ve Waltz'ın bu çağrıya vereceği yanıtın içeriği olacak. Kıbrıs hakkında bir politika açıklaması, adaylığa yönelik açık itiraz ve veto taahhüdü, birbirinden ayrı diplomatik adımlar olarak değerlendirilmek zorunda.