Seçmenin kararı değişiyor: AKP düşüşte, YENİ Parti zirveye oynuyor

GENAR anketinde AKP’nin desteği eylüle göre 3,1 puan düşerek yüzde 33’e indi; YENİ Parti’nin oranı 1,7 puan artışla yüzde 23,3’e yükseldi.

GENAR Araştırma’nın açıkladığı ekim sonuçlarında AKP ilk sırayı korudu. Paylaşılan oranlar üzerinden yapılan hesaplamaya göre AKP ile YENİ Parti arasındaki mesafe, eylüldeki 14,5 puandan ekimde 9,7 puana geriledi; böylece iki araştırma arasında fark 4,8 puan daraldı, ancak sıralama değişmedi.

Bu karşılaştırma, iki partinin açıklanan destek oranlarının birbirine yaklaştığını gösteriyor; seçmenlerin hangi partiden hangisine yöneldiğini ise ortaya koymuyor. AKP’deki düşüşü doğrudan YENİ Parti’ye geçen seçmenlerle açıklayacak bireysel tercih değişimi verisi paylaşılmış değil; iki oranın ters yönlerde hareket etmesi böyle bir geçişi tek başına kanıtlamıyor.

Eylül ile ekim arasındaki fark

GENAR’ın eylül araştırmasında AKP için açıkladığı oran yüzde 36,1, YENİ Parti için açıkladığı oran ise yüzde 21,6’ydı. Ekimdeki sonuçlarla karşılaştırıldığında AKP’nin kaybı 3,1 yüzde puan, YENİ Parti’nin artışı 1,7 yüzde puan olarak hesaplanıyor; bu değerler, destek oranlarındaki oransal değişimi değil, iki ölçüm arasındaki puan farkını anlatıyor.

DEM Parti, GENAR’ın ekim sonuçlarında yüzde 9,5 ile üçüncü sırada bulunuyor. Eylülde açıklanan yüzde 9,4’e göre artış 0,1 yüzde puanla sınırlı kaldı; araştırmanın hata payı verilmediği için bu küçük farkın istatistiksel olarak anlamlı bir değişime karşılık gelip gelmediği mevcut bilgilerle değerlendirilemiyor.

Paylaşılan materyal yalnızca bu üç partinin oranlarını içeriyor ve diğer partilerin sonuçlarını sunmuyor. Dolayısıyla veriler, açıklanan partilerin aylık karşılaştırmasını yapmaya elverişli olsa da seçmen tercihlerinin tamamını, diğer partilerin konumunu veya kararsızların dağılımını gösteren eksiksiz bir tablo sağlamıyor; toplam seçmen dağılımı bu bilgilerle kurulamıyor.

Aktaş’ın kriz değerlendirmesi ve yöntem boşluğu

GENAR’ın sahibi İhsan Aktaş, sonuçların aktarılmasından önce kaleme aldığı yazıda, fon krizi sonrasındaki ölçümlerinde AKP desteğinde düşüş tespit ettiklerini belirtti. Bununla birlikte, sağlanan metin söz konusu krizin kapsamını, başlangıç tarihini veya etkilenen kurumları açıklamıyor; Aktaş’ın sözünü ettiği ölçümün ekim araştırmasıyla ilişkisi de ayrıntılandırılmıyor.

Aktaş’ın açıklaması, desteğin kriz sonrasında ölçüldüğüne ilişkin şirket sahibinin değerlendirmesini aktarıyor. Ancak olayların sırası, tek başına, ekim sonuçlarındaki değişimin krizden kaynaklandığını göstermiyor; bu bağlantıyı bağımsız biçimde doğrulayan başka bir araştırma veya seçmenlerin tercih nedenlerini ortaya koyan ayrıntılı bir veri sunulmuyor.

Kararsız seçmenlere de değinen Aktaş, “Bir diğer önemli değerlendirme, oy verme davranışında kararsızların artmış olmasıdır.” ifadesini kullandı. Ancak bu grubun önceki ve sonraki büyüklükleri açıklanmadığı için artışın miktarı hesaplanamıyor; kararsızların yayımlanan parti oranlarına dahil edilip edilmediği ya da dağıtılarak mı hesaplandığı da belirtilmiyor.

Araştırmanın örneklem büyüklüğü, görüşme yöntemi, saha tarihleri ve hata payı sağlanan materyalde yer almıyor. Sonuçların hangi yıla ait olduğu da belirtilmediğinden, eylül ve ekim ölçümlerini belirli bir seçim takvimine veya güncel siyasi döneme bağlamak mümkün değil; bu eksikler aylık karşılaştırmanın yorumlanabileceği sınırı belirliyor.

İki ayda aynı örnekleme ve hesaplama yöntemlerinin kullanılıp kullanılmadığının açıklanması, karşılaştırmanın değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Sonraki ölçümlerde benzer yönlü sonuçlar alınması da hareketin sürüp sürmediğini gösterebilir; mevcut veriler ise AKP’nin açıklanan desteğindeki düşüşü ve YENİ Parti’deki artışı kaydetmenin ötesinde kalıcı bir eğilim veya seçim sonucu çıkarmaya yeterli değil.