Fon skandalında ‘fetva’ detayı: Vurgunculara ‘İslami uygunluk’ belgesi

İKTİSAT ve İSFA temsilcileri, 10 fon için verilen icazet belgelerinin yatırım güvenliği veya getiri garantisi olmadığını belirtti.

Açıklamalar, Tera, Pusula, Hedef ve Atlas bünyesindeki fonlara ilişkin dinî uygunluk değerlendirmelerinin kapsamını ortaya koyuyor. İKTİSAT tarafı değerlendirmelerinin finansal riskleri kapsamadığını belirtirken, İSFA temsilcisi incelemelerinin kuruluş belgeleriyle sınırlı olduğunu ve fiilî yatırım hareketlerini denetlemediklerini söylüyor.

İki komitenin belgelerine ilişkin aktarılan bilgiler, dört şirketin toplam 10 fonuna uygunluk görüşü verildiğini gösteriyor. Ancak şirketlerin bütün fonlarını kapsayan bir onaydan söz edilmiyor; belgelerde izin verilen yatırım araçları ve uyulması gereken koşullar fon bazında tanımlanıyor.

İKTİSAT görüşünde düzeltme ve denetim şartı

İKTİSAT’ın kurucusu ve başkanı Prof. Dr. Servet Bayındır, Tera için yalnızca iki gayrimenkul fonuna görüş verdiklerini açıkladı. Bayındır’a göre değerlendirme, Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) sunularak onaylanan izahname ve içtüzük gibi dokümanlara dayanıyor; beklenen kazanç ve gelecekteki finansal riskler komitenin uzmanlık alanına girmiyor.

İKTİSAT’ın 1 Nisan 2024 tarihli belgesi Tera Portföy Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu için hazırlanırken, 1 Ocak 2026 tarihli görüş Tera Portföy Konut Alfa Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu’nu kapsıyor. İkinci belgede komite, içtüzükteki repo ve bazı türev işlemlere ilişkin hükümlerin değiştirilmesi için SPK’ya başvurulmasını istiyor.

Aktarılan belgeye göre komite, uygun bulmadığı işlemlerin kullanılmaması koşuluyla görüş veriyor. Buna karşılık forward, swap ve futures sözleşmelerine yalnızca riskten korunma amacıyla ve taraflardan en az birini bağlaması şartıyla izin tanıyor; dolayısıyla türev araçlara ilişkin yaklaşım, işlemin amacına ve yapısına göre ayrıştırılıyor.

İKTİSAT belgeleri, komitenin faaliyetleri izleme ve koşullara aykırılık saptanırsa onayı geri çekme yetkisini de içeriyor. Bayındır, Tera’daki iki fon hakkında kendilerine aykırılık bilgisi ulaşmadığını ve bu fonların tasfiyeye alınanlar arasında bulunmadığını söylüyor; bu açıklamaya eşlik eden resmî bir tasfiye listesi bulunmuyor.

İSFA fiilî işlemleri kapsam dışında tutuyor

İSFA Danışma Komitesi üyesi Doç. Dr. Muhammed Emin Durmuş, kuruluş aşamasında yatırım yapılabilecek varlıkların dinî ölçütlere göre değerlendirildiğini belirtiyor. Durmuş’a göre portföyün fiilen nereye yatırım yaptığını ve varlık hareketlerinin mevzuata uygunluğunu izlemek, portföy şirketleri ile yetkili saklama kuruluşlarının sorumluluğunda.

İSFA’nın Pusula Portföy İkinci Katılım Hisse Senedi Serbest Fon için düzenlediği 3 Ağustos 2026 tarihli belge, türev araç ve kaldıraç kullanımını yasaklıyor. Pusula Portföy İkinci Denge Katılım Serbest Fonu hakkındaki 6 Mayıs 2025 tarihli belgede ise fon varlıklarının yönetici şirketin ve saklayıcının varlıklarından ayrılması şartı bulunuyor.

Durmuş, yaşanan süreçte danışmanlığı sona erdirdiklerini de açıklıyor. Ancak hangi şirketle ilişkinin kesildiğini belirtmiyor; sözleşmenin bitirilmesine ayrıca icazet iptalinin eşlik edip etmediği de açıklamasında yer almıyor.

Bağış ve ücretlerin kapsamı açıklanıyor

Bayındır, belgeler karşılığında Tera’dan vakıf hesabına bağış aldıklarını, tutarı sembolik gördüklerini ve bağışların öğrenci burslarında kullanıldığını söylüyor. Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulu üyesi de olan Bayındır, görüşleri akademisyen sıfatıyla verdiklerini ve bunların diğer görevleriyle bağlantılı olmadığını belirtiyor.

Durmuş ise İSFA’nın sözleşmeye bağlı danışmanlık ücreti aldığını, ödemenin olumlu görüş için değil belge incelemesi ve teknik çalışma için yapıldığını savunuyor. Ticari ilişkilerle dinî değerlendirmelerin ayrı yürütüldüğünü söylüyor; iki kuruluşun açıklamalarında da tahsil edilen tutarlar yer almıyor.

Yatırımcı açısından açıklamaların ortak noktası, dinî uygunluk değerlendirmesi ile finansal güvence arasındaki ayrım. İSFA’nın hangi sözleşmeleri sonlandırdığı, ilgili belgelerin geçerliliğini koruyup korumadığı ve İKTİSAT’ın istediği içtüzük değişikliklerinin tamamlanıp tamamlanmadığı henüz açıklığa kavuşmuş değil. Bir belgenin iptal edilmesi halinde ilgili fonun bu onayı kullanmaya devam edip edemeyeceği, İKTİSAT belgelerinde açıkça düzenlenen konular arasında bulunuyor.