Belçika Başbakanı De Wever bütçe krizinde istifasını sundu

Belçika'da koalisyon ortakları arasında uzun süredir devam eden bütçe pazarlıklarının sonuçsuz kalması üzerine Başbakan Bart De Wever istifasını sundu. Pazartesi günü müzakerelerin resmi olarak çökmesinin hemen ardından gelen bu hamle, federal yönetimi yeni bir siyasi açmazın eşiğine getirdi. De Wever'in görevi bırakma girişimi, hükümet ortaklarının kamu maliyesindeki dengeleri sağlama konusundaki derin görüş ayrılıklarını gözler önüne serdi.

Kraliyet Sarayı tarafından yapılan resmi açıklamada, Kral Philippe'in sunulan istifayı doğrudan kabul etmek yerine nihai kararını hafta sonuna kadar askıya aldığı bildirildi. Hükümdarın salı gününden itibaren koalisyonu oluşturan siyasi parti temsilcileriyle kapsamlı istişarelere başlayacağı belirtildi. De Wever'in cuma günü sarayda Kral ile yeniden bir araya gelmesi ve sürecin gidişatını netleştirmesi planlanıyor.

Bütçe açığı ve vergi tartışmaları

Federal yönetimin temel anlaşmazlık noktası, 2029 yılına kadar kamu bütçesinde yaklaşık 10 milyar avroluk tasarruf sağlama hedefine dayanıyor. Ülkedeki bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ini aşması, harcamaların kısılması ve yeni gelir kaynaklarının yaratılması yönündeki baskıları artırmıştı. Ancak tasarruf yükünün harcama kesintileri ile vergi artışları arasında nasıl bölüştürüleceği sorusu koalisyon masasında kriz yarattı.

Şubat 2025'te göreve başlayan ve beş partiden oluşan merkez sağ hükümet, kamu harcamalarının yanı sıra katma değer vergisinde artışa gitmeyi hedefliyordu. Sağlık bütçesinde planlanan kesintiler ile vergi yükünün artırılması yönündeki maddeler, farklı siyasi eğilimlere sahip ortaklar arasında uzlaşmayı imkansız kıldı. Özellikle Fransızca konuşan liberal Reform Hareketi (MR), vergi artışlarının enflasyonu hızlandıracağı iddiasıyla önerilere sert muhalefet sergiledi.

Toplumsal tepki ve siyasi belirsizlik

Masa başındaki uzlaşmazlık, sokakta düzenlenen kitlesel eylemlerle daha da karmaşık bir boyut kazandı. Sendikaların son aylarda kemer sıkma tedbirlerine karşı organize ettiği protestolara on binlerce çalışan katılarak kamu kesintilerine tepki gösterdi. Sendikal baskılar, hükümetin kamu hizmetlerini daraltma girişimlerine yönelik toplumsal direnci belirgin biçimde görünür kıldı.

Kraliyet Sarayı, siyasi aktörlere uzlaşma çağrısı yaparak tarafların ulusal çıkarları parti çekişmelerinin önünde tutması gerektiğini bildirdi. Saray açıklamasında, somut ve inandırıcı bir mali plan ortaya konulamamasından duyulan memnuniyetsizlik dile getirilirken, uzun süreli bir hükümet krizinin risklerine dikkat çekildi. Yaklaşık bir yıl önce de benzer bir bütçe çıkmazının eşiğine gelen koalisyon için bu gelişme, yönetebilirlik kapasitesine yönelik ciddi bir sınav niteliği taşıyor.

Cuma gününe kadar partilerin ortak bir mali zeminde buluşamaması durumunda Kral Philippe'in istifayı onaylama ihtimali bulunuyor. Taraflar bir uzlaşıya varsa dahi sarayın sürece ilişkin nihai tutumu henüz belirsizliğini koruyor.