Filipinler’de doğrudan yabancı yatırımlar %23,9 geriledi

Rappler'ın pazartesi günkü bir köşe yazısında aktardığına göre Jaime Augusto Zobel de Ayala, doğrudan yabancı yatırımların ocak-temmuz döneminde %23,9 düşüşle 4,071 milyar dolara gerilemesi üzerine 15 Ekim'deki Makati Business Club konuşmasında Filipinler'in rekabet gücünü sorguladı.

Bangko Sentral ng Pilipinas raporuna dayandırılan bu düşüş; maliyet ve beceri açıklarının fabrikaları, veri merkezlerini ve tedarik zinciri projelerini başka yerlere yönlendirebileceği endişesini artırıyor. Filipinler'deki elektrik maliyetleri Vietnam'ın neredeyse %89 üzerindeydi.

Rappler yazarı Val A. Villanueva, Zobel'in açıklamalarının beş maddelik bir yatırım kontrol listesi niteliğinde olduğunu yazdı: yetenek, altyapı, enerji, düzenleme ve kurumsal istikrar. Yazıda bu başlıkların, çok uluslu şirketlerin uzun vadeli sermaye yatırmadan önce değerlendirdiği koşullarla aynı olduğu ifade edildi.

“Gerçek yarış Filipinler ile diğer herkes arasında” diye yazan Villanueva, yerel şirketlerin küresel sermaye için daha geniş bir bölgesel rekabet içinde mücadele ettiğini savundu.

Makalede Filipinler'in Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) genelinde bir yatırım kuraklığıyla karşı karşıya olmadığı belirtildi. Tedarik zincirleri kayarken, yarı iletken ağları büyürken ve veri merkezleri genişlerken bölgesel rakiplerin sermaye çektiği aktarıldı.

Eğitim ve enerji daha belirgin kısıtlar olarak sunuldu. Yazıda, Organisation for Economic Co-operation and Development tarafından yayımlanan son Program for International Student Assessment verilerine atıfta bulunularak, Filipinli 15 yaşındakilerin %16'sının matematikte temel yeterliliğe ulaştığı, bu oranın Vietnam'da %72 olduğu kaydedildi.

Elektrik konusunda makale, büyük ticari kullanıcılar için hazırlanan Mart 2026 göstergesine yer verdi. Buna göre Filipinler'de kilovatsaat başına yaklaşık 0,153 dolar olan elektrik fiyatı; Tayland'da 0,119 dolar, Malezya'da 0,116 dolar, Vietnam'da 0,081 dolar ve Endonezya'da 0,062 dolar seviyesinde bulunuyor. Makaleye göre bu durum, Filipinler'deki elektriği Endonezya'nın yaklaşık %147 üzerine taşıdı.

Altyapı daha karışık bir tablo sundu. Villanueva, World Bank'ın son Logistics Performance Index raporuna atıfta bulunarak Filipinler'in 3,3 puan aldığını, bu puanla Vietnam ile hemen hemen aynı seviyede ve Endonezya'nın önünde yer alırken Malezya ile Tayland'ın gerisinde kaldığını aktardı.

Köşe yazısında her işaretin yatırımcı kaçışı olarak yorumlanmaması gerektiği konusunda da uyarıda bulunuldu. Jefferies-Regis Partners Philippines Conference katılımcılarından birinin Manila'da beklenenden daha az yabancı yatırımcı gözlemlediği belirtildi, ancak ne bu gözlemin ne de doğrudan yabancı yatırım verisinin yatırımcıların ülkeyi terk ettiğini kanıtlamadığı eklendi.

Rappler'ın aktardığına göre Zobel'in genel vurgusu, hiçbir holdingin eğitim, altyapı, enerji politikası veya kurumsal güvenilirlikteki ulusal zayıflıkları tek başına çözemeyeceği yönündeydi. Villanueva, Filipinler'in genç nüfus, İngilizce yetkinliği, Asya tedarik zincirlerine yakınlık, köklü bir elektronik sektörü ve ASEAN'ın büyüyen pazarına erişim gibi avantajlarını koruduğunu yazdı.