Godongwana bütçe güncellemesinde yüzde 80 borç sınavı verecek

Maliye Bakanı Enoch Godongwana, 21 Ekim'de Güney Afrika'nın Orta Vadeli Bütçe Politikası Beyanı'nı sunduğunda GSYH'nin yüzde 80'i oranında bir borç istikrarı sınavıyla karşılaşacak; Daily Maverick haberi 18 Ekim tarihli Business Maverick makalesinde duyurdu.

Bütçe güncellemesi, güçlü madencilik gelirlerinin zayıf büyümeyi dengeleyip dengeleyemeyeceğini test edecek: PwC'nin verilerine dayanan Atlas360 hesaplamalarına göre PwC, madencilik kurumlar vergisi ödemelerinin haziran sonuna kadarki 12 ayda bir önceki yılın yaklaşık R23,8 milyarlık seviyesinden yüzde 123 artarak R53 milyara ulaştığını bildirdi.

Investec başekonomisti Annabel Bishop, orta vadeli bütçeye ilişkin bir notunda metal fiyatlarının yılın başlarında mali durumu güçlendirdiğini belirtti. Bishop, “Kıymetli metal fiyatlarındaki ralliyle birlikte, geçen yılın bu dönemindeki yüzde 37'ye kıyasla bütçenin yüzde 39'u oranında gelirlerde bir iyileşme gerçekleşti” dedi.

Habere göre yüksek emtia ihracatı, randın nispeten istikrarlı kalmasına da yardımcı oldu. Orta Vadeli Bütçe Politikası Beyanı, şubat ayındaki yıllık bütçe öncesinde Güney Afrika'nın önümüzdeki üç yıla ait mali çerçevesini ve politika planlarını belirliyor.

Güney Afrika, Godongwana'nın önceki orta vadeli beyanından bu yana son yirmi yılın ilk kredi notu artışlarını aldı. S&P Global Ratings, Eskom'un iyileşen performansını ve daha iyi bir mali ve büyüme görünümünü gerekçe göstererek Kasım 2025'te Güney Afrika'nın notunu bir basamak yükseltti ve görünümünü pozitif tuttu.

Haziran 2026'da Fitch de aynı yolu izlerken Moody's Güney Afrika'nın görünümünü durağandan pozitife çevirdi. Üç büyük derecelendirme kuruluşu, Güney Afrika'yı halen yatırım yapılabilir seviyenin iki basamak altında tutuyor.

Kredi notları, egemen ihraççılar için borçlanma maliyetlerini ve yatırımcı erişimini etkiliyor. Güney Afrika açısından daha düşük borçlanma baskısı, borcu yatırımcıların sürdürülmesi zor gördüğü seviyenin altında tutmaya çalışan Hazine'yi destekleyecek.

Büyüme en temel kısıt olmayı sürdürüyor. Güney Afrika ekonomisi ikinci çeyrekte yüzde 0,2 daraldı ve Uluslararası Para Fonu 13 Ekim'de ülkenin 2026 büyüme tahminini yüzde 1,0'e düşürdü; 2027 için ise yüzde 1,3 öngördü.

Habere göre IMF, büyümenin “güçlendirilen politika çerçeveleri ve süregelen yapısal reformlarla desteklenerek orta vadede kademeli şekilde iyileşmesinin” beklendiğini kaydetti. IMF bu reformlar arasında iş dünyası-hükümet ortaklıklarını ve Eskom'un kademeli olarak yeniden yapılandırılmasını gösterdi.

Güçlü madencilik gelirlerinin sağladığı mali desteğin de sınırları var. South African Revenue Service'teki iyileşmeler bütçe dengesine katkı sağladı ancak emtia döngüleri tersine dönebilir ve tek başına vergi idaresi düşük büyüme sorununu çözemez.

ETM Analytics araştırma direktörü George Glynos, mali baskıyı özel sektörün daha fazla katılım göstermesi yönündeki baskıyla ilişkilendirdi. Daily Maverick'e konuşan Glynos, “Neticede bir ülkenin finansal kaynakları tükendiğinde ancak siyasetçilerin yine de işleri halletmesi gerektiğinde, bunu yapabilecek kaynak ve becerileri bulabilecekleri yere başvururlar ve bu da bir özelleştirme dalgasının başlangıcı olur” ifadelerini kullandı.

Haberde yeni bir Hazine borç patikası veya Godongwana'nın bir yorumu yer almadı. Bir sonraki test, 21 Ekim'deki beyanın borcu önümüzdeki iki yıl içinde GSYH'nin yüzde 80'inde sabitleyecek inandırıcı bir rota sunup sunmayacağı olacak.

21 Ekim'de Orta Vadeli Bütçe Politikası Beyanı'ndaki borç patikası, Hazine'nin borcu iki yıl içinde GSYH'nin yüzde 80'inde sabitlemeyi hâlâ hedefleyip hedeflemediğini ve bu zirvenin ardından bir düşüş öngörüp öngörmediğini gösterecek.

21 Ekim'de gelir tablosu, bir yıl önceki yüzde 37'ye karşılık bütçenin yüzde 39'una denk gelen gelirler de dahil olmak üzere, Hazine'nin yılın başlarındaki iyileşmenin ne kadarını kalıcı gördüğünü ortaya koyacak.

21 Ekim'de büyüme varsayımları, IMF'nin 13 Ekim tarihli 2026 için yüzde 1,0 ve 2027 için yüzde 1,3 büyüme tahminlerine kıyasla değerlendirilecek.