Goldman Sachs’tan Türkiye’ye kritik uyarı

Goldman Sachs, fon krizinin eylülde 100 baz puanlık sıkılaşma yarattığını hesaplayarak TCMB'nin sınırlı etki değerlendirmesine karşı çıktı.

Bankanın hesaplamasında finansal koşullar, 2024'teki döngü zirvesi kadar sıkı bir düzeye yeniden ulaştı. Goldman Sachs, bu hareketin izleyen çeyreklerde büyümeyi 0,7 puan aşağı çekebileceğini öngörüyor; rakam gerçekleşmiş bir kaybı değil, bankanın koşullardaki değişime bağladığı olası etkiyi ifade ediyor.

Ayrışmanın merkezinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) yılın son enflasyon raporunda ekonomik faaliyet ve finansman koşullarını nasıl değerlendirdiği bulunuyor. Goldman Sachs, rapordaki politika iletişimini gevşemeye daha yakın bulurken fon krizinin sonuçlarına ilişkin değerlendirmeyi paylaşmıyor.

Eylül hesabı büyüme riskini öne çıkarıyor

TCMB, raporunda fon krizlerinin finansman koşullarına ve ekonomik faaliyete yansımasını sınırlı olarak nitelendiriyor. Goldman Sachs ise kendi miktar bazlı endeksini dayanak göstererek daha kuvvetli bir sıkılaşma yaşandığını savunuyor.

Bankanın aktardığı 100 baz puanlık hareket yalnızca eylül ayını kapsıyor. Bu ölçüm bir politika faizi değişikliği değil, Goldman Sachs'ın finansal koşulları değerlendirmek için kullandığı endeksteki sıkılaşmayı anlatıyor.

Karşılaştırmanın referansı, gevşeme başlamadan önce 2024 içinde görülen en sıkı koşullar. Dolayısıyla bankanın değerlendirmesi yalnızca aylık bir değişime değil, finansman ortamının mevcut döngü içinde yeniden ulaştığı düzeye de dayanıyor.

Büyümeye yönelik 0,7 puanlık tahmin, Goldman Sachs'ın bu endeks hareketinden çıkardığı sonuç. Aktarılan değerlendirmede etkinin hangi çeyreklerde ne ölçüde ortaya çıkacağına ilişkin ayrı bir dağılım bulunmuyor; bu nedenle tahmini belirli bir dönemin büyüme oranı gibi okumamak gerekiyor.

Talep ve enflasyon farklı sinyaller veriyor

Goldman Sachs'ın değerlendirmesi yalnızca ekonomik yavaşlama riskinden oluşmuyor. Banka, yurt içi talebin en düşük seviyesini aştığını ve temel enflasyonda yeniden yukarı yönlü hareket başladığını düşünüyor.

Bu görüş, finansal koşulların sıkılaştığı yönündeki hesapla birlikte ele alındığında para politikası açısından iki ayrı baskıya işaret ediyor. Bankanın çizdiği tabloda talep ve fiyat eğilimi sıkılığın korunması yönünde gerekçe oluştururken, finansman koşulları üzerinden hesaplanan büyüme kaybı gevşeme tartışmasını besleyebilecek bir risk niteliğinde.

Eğer bankanın talep ve temel enflasyon değerlendirmesi geçerliliğini korursa, daha gevşek politika mesajlarının fiyat görünümüyle nasıl bağdaştırılacağı önem kazanacak. Finansal sıkılaşmanın hesaplanan büyüme etkisi ortaya çıkarsa da aynı tartışmaya ekonomik faaliyetteki kayıp eklenecek; bunlar doğrulanmış sonuçlar değil, değerlendirmedeki iki farklı riskin koşullu uzantıları.

Cari denge rezerv tartışmasını kapatmıyor

Goldman Sachs, TCMB'nin önceki raporlarına göre cari işlemler dengesine daha geniş yer ayırdığını ve buradaki görünümü olumlu sunduğunu belirtiyor. Buna karşılık banka, programın devamlılığı bakımından finansal hesap ile ödemeler dengesi üzerinden oluşan rezerv kayıplarına daha fazla ağırlık veriyor.

Bankanın eleştirisine göre bu rezerv kayıpları raporda ele alınmadı. Böylece ayrışma, fon krizinin büyüme üzerindeki etkisinin ötesine geçerek ekonomik programı değerlendirirken hangi dış denge göstergesine öncelik verilmesi gerektiğine uzanıyor.

Eğer cari dengeye ilişkin olumlu değerlendirme finansal hesap tarafındaki koşullarla desteklenirse, Goldman Sachs'ın öne çıkardığı sürdürülebilirlik kaygısının dayanağı zayıflayabilir. Tersine, bankanın işaret ettiği rezerv kayıpları sürerse, cari işlemlerdeki olumlu tablo tek başına bu itiraza yanıt oluşturmayacak.

Sonraki değerlendirmelerde belirleyici ayrım, talepteki toparlanma ile finansal sıkılaşmanın ekonomik faaliyete etkisinin nasıl birlikte geliştiği olacak. Goldman Sachs'ın hesabını sınayacak başlıklar, temel enflasyonun yönü, finansal koşullar endeksinin seyri ve bankanın büyümeye ilişkin öngördüğü kaybın gerçekleşip gerçekleşmemesi.