TSK’dan ihraç edilmişlerdi: AYM’den 5 teğmenin ‘adil yargılanma hakkı’ başvurusuna ilişkin karar

AYM, TSK'dan çıkarılan beş teğmenin adil yargılanma başvurusunu konu yönünden yetkisiz bularak reddetti; iddiaların esası incelenmedi.

Anayasa Mahkemesi bünyesindeki komisyon, 6 Kasım 2026 tarihli kararında başvuruyu kabul edilemez saydı. Kararda belirleyici olan, başvurucuların ihlal edildiğini savunduğu hakkın bu uyuşmazlıkta bireysel başvuru denetiminin kapsamına girip girmediğiydi.

Dolayısıyla karar, teğmenlerin adil yargılanma iddialarının haklı bulunmadığı yönünde esastan verilmiş bir hüküm değil. Komisyon, incelemeyi konu yönünden yetki aşamasında sonlandırdı ve diğer kabul edilebilirlik koşullarını değerlendirmedi.

AYM incelemesini hak kapsamıyla sınırladı

Başvuruyu, Rıdvan Güleç ile Yıldız Seferinoğlu’nun görev aldığı AYM İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonu değerlendirdi. Komisyonun kesin nitelikteki kararıyla yargılama masrafları da başvuruculara bırakıldı.

Gerekçenin hukuki dayanağını, bireysel başvurunun sınırlarını düzenleyen 6,2 bin sayılı Kanun’un 45. maddesindeki ilk fıkra oluşturdu. Komisyon, bir hakkın Anayasa tarafından güvenceye alınmasının, bireysel başvuruda incelenmesi için tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Karara göre söz konusu hakkın, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ya da Türkiye’nin bağlı olduğu ek protokollerin kapsamına da girmesi gerekiyor. Bu nedenle incelemede yalnızca anayasal güvenceye değil, iki hukuki metnin birlikte koruduğu alana bakıldı.

Komisyon, AİHS’in 6. maddesindeki güvencelerin medeni nitelikli hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklar ile kişiye yöneltilen suçlamaların esasının karara bağlandığı süreçlerde geçerli olduğunu vurguladı. Başvurudaki iddiaların bu maddeye dahil olmadığı değerlendirmesi, ret gerekçesini oluşturdu.

Beş teğmenin itirazı disiplin sürecinden doğdu

Başvurucular Batuhan Gazi Kılıç, Deniz Demirtaş, Ebru Eroğlu, Serhat Gündar ve Talip İzzet Akarsu’ydu. Teğmenler, avukatları üzerinden yaptıkları başvuruda adil yargılanma güvencelerinin ihlal edildiğini ileri sürdü; bu iddia komisyon tarafından esas yönünden değerlendirilmedi.

Dosyanın başlangıcında, 30 Ağustos 2024 tarihinde düzenlenen Kara Harp Okulu mezuniyetindeki tören sonrası eylem bulunuyor. Teğmenler kılıçlarını çattı, Subay Andı’nı okudu ve "Mustafa Kemal'in askerleriyiz" sloganını attı.

Bu olayların ardından disiplin soruşturması yürütüldü ve beş teğmenle birlikte üç komutana da Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası verildi. Böylece disiplin yaptırımı toplam sekiz kişiyi kapsarken, söz konusu bireysel başvuruyu yapanlar beş teğmen oldu.

Disiplin cezası ile AYM’nin kabul edilebilirlik kararı, sürecin farklı aşamalarını oluşturuyor. İlkinde askerî personel hakkında kurumdan ayırma yaptırımı uygulanırken, ikincisinde adil yargılanma şikâyetinin anayasal denetime taşınıp taşınamayacağı ele alındı.

Ortak koruma sınırı esası dışarıda bıraktı

Komisyonun kullandığı "konu bakımından yetkisizlik" gerekçesi, bu dosyada incelemenin hangi noktada durduğunu gösteriyor. Mahkeme, başvuruyu başka kabul edilebilirlik ölçütleri bakımından tartışmak yerine, şikâyetin korunan hak alanına girmediği sonucuyla dosyayı karara bağladı.

Bu ayrım, kararın disiplin yaptırımını onaylayan bir esas incelemesi olarak okunmaması açısından önem taşıyor. Komisyonun vardığı sonuç, başvurucuların dile getirdiği ihlal iddialarının Anayasa ile Sözleşme’nin birlikte sağladığı korumanın dışında kaldığı yönünde.

Kararın doğrudan sonucu, beş teğmenin bu başvurusunda adil yargılanma iddiasının esasına geçilmemesi ve masrafların kendilerine yüklenmesi oldu. Kesinlik ifadesi de komisyonun verdiği kabul edilemezlik hükmüne ilişkin; gerekçede diğer kabul edilebilirlik koşulları hakkında bir değerlendirme yapılmadı.

Dosyanın bundan sonraki hukuki seyrini değerlendirmek için varsa diğer yargı süreçlerinin durumunun ayrıca bilinmesi gerekiyor. AYM’nin bu kararı, tek başına başka başvuruların bulunup bulunmadığını ya da bunların hangi aşamada olduğunu ortaya koymuyor.