Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan ABD seçimleri için ilk yorum

Erdoğan, Azerbaycan ilişkilerinde kriz yorumlarına karşı yürütülen üst düzey temasları anlattı ve 8 Kasım için koşullu ziyaret planını açıkladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Güney Kore dönüşünde gazetecilere yaptığı açıklamada, olağanüstü bir gelişme yaşanmazsa Zafer Günü dolayısıyla Azerbaycan'a gitmeyi düşündüğünü söyledi. Ziyaret niyetini aktarırken iki ülke arasında liderler, bakanlıklar ve istihbarat yönetimi üzerinden sürdürülen görüşmeleri sıraladı.

Erdoğan'ın açıklaması, ilişkilerde kriz bulunduğu yönündeki yorumlara yanıt niteliğindeydi. Cumhurbaşkanı, bu yorumları değerlendirirken Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile görüştüğünü ve temasların yalnızca liderler arasındaki telefon konuşmalarıyla sınırlı kalmadığını belirtti.

Bakü ile temaslar farklı kanallarda

Dışişleri Bakanı ve İstihbarat Başkanı'nı Azerbaycan'a gönderdiğini söyleyen Erdoğan, liderlerin eşleri arasında da telefon görüşmeleri yapıldığını aktardı. Böylece planlanan ziyaret öncesinde yürütülen diplomasiye ilişkin hem resmi hem de aileler düzeyindeki temasları anlattı.

Erdoğan, Ankara ile Bakü arasındaki yakınlığı ortak geçmiş ve kültür üzerinden tarif etti. İlişkilerin olağan diplomasi çerçevesini aştığını savunarak iki ülkenin karşılaşabilecekleri engelleri birlikte aşabileceği mesajını verdi.

8 Kasım programını kesinleşmiş bir seyahat olarak değil, koşullara bağlı bir niyet olarak sundu. Erdoğan, ziyaret gerçekleşirse gerekli adımların atılması için fırsat doğacağını söyledi; ancak bu adımların hangi başlıkları kapsadığını açıklamadı.

Seul gündeminde ticaret ve finansman

Erdoğan'ın dönüş yolculuğunda değerlendirdiği bir diğer başlık, Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung'un daveti üzerine gerçekleştirdiği Seul ziyaretiydi. İlişkilerin 2012'de stratejik ortaklık seviyesine taşındığını hatırlatan Erdoğan, diplomatik bağların 70. yılının 2027'de kutlanacağını belirtti.

Ekonomik gündemin merkezinde ticaret ve yatırımlar yer aldı. Erdoğan, mevcut ticaretin 11 milyar doları geçtiğini bildirerek hedefin 15 milyar dolar olduğunu söyledi; serbest ticaret anlaşmasını yenilemeye yönelik kurumlar arası görüşmelerin sürdüğünü de aktardı.

Cumhurbaşkanı, Koreli şirketlere Türkiye'deki yatırım olanaklarını anlattığını ve görüşmesinde yatırımlara özel yer ayırdığını belirtti. Ayrıca enerji, madencilik, bilim, projelerin finansmanı ve yatırım başlıklarını kapsayan toplam beş belgenin imzalandığını bildirdi.

Nükleer enerji konusunda daha önce yapılan görüşmelere işaret eden Erdoğan, ziyaret sırasında iş birliğini ilerletme yönünde irade ortaya konduğunu söyledi. Finansmana ilişkin müzakerelerin devam edeceğini belirtmesi, bu alandaki açıklamanın tamamlanmış bir proje anlaşmasından ziyade süren görüşmelere ilişkin olduğunu gösteriyor.

Savunma gündemini ise yalnızca belirli silahların ele alındığı bir çerçeveyle sınırlamadı. Altay tankı ve Fırtına obüslerini anan Erdoğan; insansız hava araçları, hava savunması ve denizaltılar dahil daha geniş bir teknoloji alanında muhatap bakanlıkların çalışacağını ifade etti.

Otomotiv, ileri teknoloji ve yapay zeka da Erdoğan'ın görüşüldüğünü belirttiği alanlar arasındaydı. Bu başlıklarda iş birliği olanaklarının değerlendirildiğini söyleyen Cumhurbaşkanı, ticaretteki sayısal hedefe karşılık söz konusu sektörler için yatırım tutarı veya uygulama takvimi vermedi.

Rusya görüşmesi için diplomatik hazırlık

Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin açıklamalarında Erdoğan, Zelenskiy ile Türkiye'de yaptığı görüşmenin ardından Putin ile de konuşmak istediğini söyledi. Dışişleri Bakanı ve ilgili yetkililerin, Rus muhataplarıyla temas ederek bu görüşmenin hazırlığını yürütmesini öngördüğünü aktardı.

Erdoğan, Zelenskiy ile görüşmesinde savaşın bitirilmesi için diplomatik müzakerelerin önemini vurguladığını belirtti. Böylece Ukrayna tarafıyla yapılan teması, Rusya tarafıyla kurulması hedeflenen görüşmeyle birlikte tarif etti; Putin görüşmesi için tarih paylaşmadı.

ABD seçimlerine ilişkin değerlendirmesinde ise sonuçların bölgesel etkileri hakkında kesin hüküm vermek için erken olduğunu söyledi. Amerikan yönetiminin yanı sıra Kongrenin iki kanadıyla da diyaloğu sürdürme niyetini açıkladı.

Açıklanan diplomasi gündeminin yakın adımları, Azerbaycan seyahatinin gerçekleşmesi ve Rusya ile görüşmenin hazırlanması etrafında şekilleniyor. Ekonomik tarafta ise Erdoğan'ın işaret ettiği ticaret hedefinin somut anlaşmalara dönüşmesi, serbest ticaret düzenlemesi ve nükleer finansman görüşmelerinde ilerleme sağlanmasına bağlı bir senaryo olarak duruyor.