Çin’in 84 milyon çalışanı koruyacak kuralları uygulama sınavında

Channel NewsAsia'nın 19 Ekim tarihli haberine göre Çin, 2026'da yaklaşık 84 milyon platform çalışanının ücret, dinlenme ve iş yeri haklarını genişletmek amacıyla 8 Ekim'de taslak kurallar yayımladı.

Teklifler, araç çağırma ve teslimat platformları açısından önem taşıyor çünkü taslaktaki dört saatlik mola zorunluluğu, CNA'ya genellikle günde en az 12 saat çalıştığını belirten Didi sürücüsü Chen gibi çalışanlar için de geçerli olacak.

Habere göre taslak; aralıksız dört saatlik çalışmanın ardından dinlenme molaları verilmesini, en az ayda bir ödeme yapılmasını, resmi tatil çalışmalarında daha yüksek ücret ödenmesini ve çalışanın karşıladığı maliyetleri hesaba katan ücret formüllerini zorunlu kılacak.

CNA'nın aktardığına göre Çinli yetkililer planın, iş gücü güvencelerini genişletmeyi, şirket sorumluluklarını daha net tanımlamayı ve platform tabanlı istihdamın koşullarına daha iyi uyum sağlamayı amaçladığını belirtti.

Lancaster University'de iş hukuku alanında öğretim görevlisi olan Ou Lin, CNA'ya yaptığı açıklamada, "Taslak … tamamen yeni bir işçi hakları seti oluşturmuyor," dedi. "Daha ziyade, mevcut bazı koruyucu gereklilikleri yasal açıdan daha bağlayıcı yükümlülüklere dönüştürmeyi amaçlıyor."

Kurallar ayrıca platformların sipariş dağıtmak, teslimat sürelerini belirlemek ve çalışan performansını puanlamak için kullandığı sistemler olan algoritmik yönetimi de hedef alacak. CNA, sipariş atamalarını durdurma veya hesapları askıya alma kararlarının yalnızca otomatik sistemlere bırakılmayıp insan incelemesi gerektireceğini bildirdi.

Durumun ciddiyeti Shenzhen'de görülüyor; yalnızca soyadıyla tanıtılan 43 yaşındaki Didi sürücüsü Chen, CNA'ya giderler düşüldükten sonra ayda yaklaşık 10.000 yuan (1.400 dolar) kazandığını söyledi. Kendi aracını kullanan Chen, şarj ve sigorta dahil masrafları kendisi ödüyor.

Chen, CNA'ya "Dinlendiğimizde para kazanamıyoruz," dedi ve ekledi: "Sadece sekiz saat çalışarak para kazanamazsınız."

Yemek teslimatı işi ise farklı baskılar barındırıyor. Shenzhen'de bir Meituan kuryesi olan 24 yaşındaki Yang Yuhao, CNA'ya dağıtım istasyonunun her ay dört gün izin hakkı tanıdığını ancak kuryelerin bu izinleri ne zaman kullanabileceğine istasyonun karar verdiğini anlattı. İşte 20 günden fazla süredir çalışmasına rağmen henüz bir gün bile izin kullanmamıştı.

Yang, sistemi "dinlenme özgürlüğü yok" sözleriyle tarif ederek CNA'ya "İzin günlerinizi dilediğiniz gibi ayarlayamazsınız," dedi. Müşteri şikayetlerinin yaklaşık 200 yuan kesintiye yol açabildiğini, geciken teslimatların ise primleri etkileyebildiğini ifade etti.

Atlas360 hesaplamalarına göre Yang'ın bahsettiği 200 yuanlık kesinti, Chen'in bildirdiği 10.000 yuanlık aylık net kazancın %2'sine denk geliyor. Rakamlar farklı çalışanlara ve rollere ait olsa da CNA'nın bildirdiği aylık platform kazançlarına kıyasla cezaların büyüklüğüne işaret ediyor.

CNA'ya göre Çin, 2021 ve 2024 yıllarında da platform çalışanlarına yönelik kılavuzlar yayımlamıştı.