Abu Dabi’de kritik Ukrayna zirvesi

ABD, Ukrayna ve Rusya heyetleri Abu Dabi’de buluştu; görüşmelerde savaş sonrası güvenlik düzenlemeleri ve Kiev’in talepleri öne çıktı.

Ukrayna heyetine başkanlık eden Rustem Umerov, Kiev’in hedeflerini çatışmaları durdurmak, güvenilir güvenlik güvenceleri elde etmek, ekonomik yeniden yapılanmayı sağlamak ve insani başlıklarda ilerlemek olarak sıraladı. Bu talepler, Ukrayna’nın müzakere gündeminin silahların susmasıyla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.

Yeni temaslar, ABD Başkanı Donald Trump’ın kapsamlı bir uzlaşmanın mümkün olduğu yönündeki açıklamalarını izledi. Tarafların önceki buluşması, aktarılan bilgilere göre, 17 ve 18 Şubat’ta Cenevre’de yapılmıştı; Abu Dabi turu aylar süren kesintinin ardından gerçekleşti.

Avrupa ön temasta yer aldı

Üç ülkenin aynı masaya oturmasından önce Ukrayna heyeti, ABD temsilcileri ve Avrupalı katılımcılarla hazırlık görüşmesi yaptı. Umerov’un başkanlık ettiği heyetin muhatapları arasında ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner bulunuyordu.

Hazırlık toplantısına Birleşik Krallık, Almanya, Fransa ve İtalya’dan temsilcilerin yanı sıra NATO ile Avrupa Komisyonu heyetleri katıldı. Bu aşamadaki temasların amacı, müzakere tutumlarını değerlendirmek ve sonraki diplomatik adımlara ilişkin koordinasyon sağlamaktı.

Avrupalı temsilciler hazırlık aşamasında bulunurken, sonraki müzakere masası ABD, Rusya ve Ukrayna heyetlerinden oluştu. Böylece Avrupa’nın sürece katıldığı ön görüşme ile doğrudan pazarlığın yürütüldüğü üçlü format birbirinden ayrıldı.

Katılım biçimi, Avrupa’nın görüşmelerdeki konumunu anlamak açısından önemli bir ayrım oluşturuyor. Ön temaslarda bulunmak, üçlü oturumlarda temsil edilmekle aynı anlama gelmiyor; mevcut katılımcı bilgileri de Avrupa’nın bütün diplomatik sürecin dışında kaldığını söylemeye yeterli değil.

Kiev güvenceleri yeniden inşayla ilişkilendiriyor

Rus heyetinin başında Devlet Başkan Yardımcısı Vladimir Medinski yer aldı. Heyette Dışişleri Bakan Yardımcıları Mihail Galuzin ve Sergey Ryabkov ile askeri temsilciler de bulunuyordu.

Görüşmelerin ağırlık noktası, çatışmaların ardından uygulanacak düzenlemeler olarak aktarılıyor. Umerov’un açıkladığı öncelikler açısından temel ayrım, çatışmayı durduracak bir karar ile bunun ardından güvenliği sürdürecek güvencelerin ayrı ihtiyaçlar olması.

Kiev’in ekonomik toparlanmayı aynı gündeme dahil etmesi, müzakerelerin yalnızca askeri düzenlemeleri kapsamadığını gösteriyor. Ancak Umerov’un aktarılan açıklamasında yeniden yapılanmanın finansmanı, uygulama takvimi veya kaynak sağlayacak kurumlar için somut bir çerçeve bulunmuyor.

İnsani konular da Ukrayna’nın sıraladığı hedefler arasında yer alıyor. Bununla birlikte, açıklanan öncelikler belirli bir insani düzenlemenin kabul edildiğini göstermiyor; talep edilen ilerleme ile tarafların üzerinde uzlaştığı sonuçların ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Trump uzlaşma beklentisini dile getiriyor

Trump, müzakereler öncesinde tarafların “savaşmaktan yorulduğunu” söyledi ve anlaşma yönünde “güçlü bir eğilim” gördüğünü belirtti. Bu ifadeler ABD başkanının değerlendirmesi; Rusya ile Ukrayna’nın aynı koşulları kabul ettiği anlamına gelmiyor.

ABD başkanı, önceki haftaki açıklamasında olası kapsamlı barış düzenlemesinin Avrupa güvenliğini de kapsayabileceğini öne sürmüştü. Dolayısıyla Washington’ın dile getirdiği çerçeve, yalnızca iki savaşan taraf arasındaki ilişkilerden daha geniş; bunun somut yükümlülüklere dönüşüp dönüşmeyeceği ise belirsiz.

Eğer taraflar güvenlik güvencelerini ortak bir metne dönüştürürse, uygulamada hangi aktörün hangi sorumluluğu üstleneceği belirleyici olacak. Kiev’in ekonomik yeniden yapılanma hedefi açısından da böyle bir metnin güvenlik koşulları ile finansman kararlarını nasıl ilişkilendirdiği önem taşıyacak.

Güvenceler konusunda uzlaşma sağlanamazsa, görüşmelerin yeniden başlaması tek başına çatışmaların sona ermesini sağlamayacak. Abu Dabi temaslarının sonucu, liderlerin olumlu değerlendirmelerinden çok tarafların açıklayacağı ortak hükümler, uygulama yükümlülükleri ve sonraki görüşme takvimiyle değerlendirilebilecek.