İsrail’de sandıklar kapandı: Netanyahu kaybetti

İsrail seçimlerinde sandık çıkış verileri Eisenkot blokunu 53, Netanyahu blokunu 50 sandalyede gösteriyor; iki taraf da 61 eşiğinin altında.

Kesinleşmeyen bu dağılımda, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki listenin toplam sandalye sayısı 17. Ancak muhalefetin seçim kampanyasında bu partilerle ortaklığa karşı çıkması, sayısal olarak mümkün görünen bir çoğunluğun siyasi uzlaşmaya dönüşmesinin önündeki engel.

Eisenkot blokunun sekiz sandalyesi eksik

Sandık çıkış tahminleri, Binyamin Netanyahu yönetimindeki Likud Partisi'ne 25, Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi'ne 21 sandalye veriyor. Böylece parti sıralamasında Likud başı çekerken, ittifaklar arasındaki hesapta Eisenkot'un tarafı üç sandalye önde bulunuyor.

Aynı tahminlerde Naftali Bennett ve Yair Lapid'in Birlikte Listesi 14, Avigdor Liberman'ın İsrail Evimiz Partisi sekiz, Yair Golan'ın Demokratlar Partisi 10 sandalye alıyor. Bu dağılım, muhalefetin 120 üyeli parlamentoda çoğunluk için sekiz milletvekilinin daha desteğine ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

Netanyahu tarafında ise Yahudi Gücü Partisi yedi; Dini Siyonizm Partisi, Şas Partisi ve Birleşik Tevrat Yahudiliği altışar sandalyede görünüyor. Likud ile birlikte hesaplandığında mevcut iktidar ortaklarının çoğunluk açığı 11 sandalyeye ulaşıyor.

Bu rakamlar resmi sandalye dağılımı değil, sandık çıkış anketinin tahminleri. Sayım ve itiraz süreçleri tamamlanmadan herhangi bir partinin milletvekili sayısını kesinleşmiş kabul etmek mümkün değil.

Arap listelerinde sayı ve ortaklık ayrışıyor

Anketin Ortak Liste için öngördüğü 10 sandalye, Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi'ne verdiği yedi sandalyeden fazla. İki listenin desteği birlikte değerlendirildiğinde muhalefetin çoğunluk açığını kapatıyor; yalnızca Raam'ın desteği ise toplamı 60'a taşıyarak eşiğin bir sandalye altında bırakıyor.

Abbas, seçim öncesindeki açıklamalarında hükümet ortaklığına açık olduğunu belirtti. Ortak Liste de Netanyahu yönetiminin değişmesi amacıyla kurulacak bir hükümeti dışarıdan destekleyebileceğini ifade etti.

Eisenkot ise kampanya boyunca Arap partileriyle ortak hareket etmeyeceğini söyledi. Muhalefetteki Liberman da benzer bir tutum açıkladı; bu pozisyonlar korunursa sandık çıkış verilerindeki muhalefet üstünlüğü tek başına hükümet kurulmasına yetmeyecek.

Raam açısından hükümet ortaklığı daha önce denenmiş bir yol. Parti, 2021 seçimlerini izleyen süreçte dört milletvekiliyle Bennett-Lapid hükümetinin kurulmasına destek vermişti; bugünkü pazarlığın belirleyici farkı ise muhalefet liderlerinin açıkladığı işbirliği sınırları.

Herzog'un görevlendirmesinden önce sayım bekleniyor

İsrail Merkez Seçim Komitesi'nin açıkladığı verilere göre katılım, saat 20.00'de %74,3'e ulaştı. Komite, sandıklar kapanmadan iki saat önce kaydedilen bu düzeyin 2022 seçimlerinin nihai katılımını aştığını bildirdi.

Komite ayrıca Likud'un oy verme saatlerini uzatma başvurusunu kabul etmedi. Kararında, seçmen katılımının yüksek olduğunu belirterek süreyi değiştirmeyi gerektirecek bir neden bulunmadığını açıkladı.

Ülkenin tek seçim çevresi sayıldığı sistemde seçmenler parti listelerini tercih ediyor; parlamentoya giriş barajı %3,25. Bu nedenle nihai hesapta yalnızca büyük partilerin sıralaması değil, küçük listelerin barajın hangi tarafında kaldığı da sandalye dağılımı açısından belirleyici.

Resmi sonuçları izleyen aşamada Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parlamentoda temsil kazanan partilerle görüşerek hükümeti oluşturabilecek adayı belirleyecek. En büyük partinin lideri olmak görevlendirmeyi otomatik olarak sağlamıyor; belirleyici ölçüt, çoğunluk desteğini toplama olasılığı.

Görevlendirilen aday için başlangıç süresi 28 gün; gerektiğinde buna 14 gün eklenebiliyor. İlk girişimin başarısız olması halinde başka bir adayın denenmesini ve ardından parlamentoda çoğunluk aranmasını içeren süreç işletiliyor.

Bloklar mevcut sınırlarını korur ve başka bir çoğunluk oluşmazsa yeniden seçim yolu açılabilir; Netanyahu da yeni hükümet kurulana kadar görevini sürdürür. Partiler ortaklık tutumlarını değiştirirse farklı bir koalisyon mümkün olabilir, ancak mevcut anket dağılımı böyle bir uzlaşmanın sağlandığını göstermiyor.