İsrail’de koalisyon görüşmeleri başlıyor: Masada 3 senaryo var

İsrail seçimleri için aktarılan ilk tahminlerde Netanyahu bloğu 54 sandalyede kalıyor; hükümet çoğunluğu için gereken sayı ise 61.

İsrail medyasına dayandırılan hesaplamalarda, sayımı tamamlanan oyların oranı yüzde 84,5 olarak veriliyor. Bu aşamadaki dağılım, 120 sandalyeli Knesset'te Netanyahu'nun müttefiklerini çoğunluğun yedi sandalye gerisinde bırakırken, hükümetin bileşimini partiler arasındaki pazarlıklara bağlıyor.

Aynı tahminlerde Gadi Eisenkot çevresindeki muhalefete 49, Arap partilerinin listesine ise 17 sandalye ayrılıyor. Bunlar kesinleşmiş sonuçlar değil; henüz sayılmayan oylar ve küçük partilerin baraj karşısındaki durumu, koalisyon hesaplarını değiştirebilir.

Arap partilerinin desteği denklemi değiştiriyor

Öngörülen dağılım korunursa muhalefet ile Arap partileri toplam 66 sandalyeye, yani çoğunluk eşiğinin beş sandalye üzerine ulaşabilir. Ancak bu aritmetik, tarafların ortak hükümet programında anlaşacağı veya aynı başbakan adayını destekleyeceği anlamına gelmiyor.

Avigdor Lieberman yönetimindeki Yisrael Beiteinu, Arap partileriyle ortaklığa karşı çıkıyor. Buna karşılık Demokratlar Partisi lideri Yair Golan hükümete katılımlarını desteklerken, Ra'am lideri Mansur Abbas muhalefetle çalışmaya açık olduğunu belirtiyor.

Eisenkot'un işbirliği için dile getirdiği koşullar arasında İsrail'in Yahudi devleti niteliğinin tanınması ve Hamas'ın aşırılıkçı örgüt olarak kabul edilmesi bulunuyor. Bu talepler, sandalye toplamı yeterli olsa bile partilerin siyasi şartlar üzerinde ayrıca uzlaşması gerektiğini gösteriyor.

Arap partileri açısından tahmin edilen 17 sandalye, önceki parlamentodaki toplam 10 sandalyenin üzerinde. Ra'am, 2021–2022 döneminde Naftali Bennett ve Yair Lapid öncülüğündeki koalisyonda yer almıştı; dolayısıyla hükümete katılımın yakın geçmişte bir örneği bulunuyor.

Doğrudan koalisyon ortaklığı yerine, Arap milletvekillerinin kabineye girmeden desteklediği bir azınlık hükümeti de seçenekler arasında. Böyle bir düzenlemede hükümetin kurulması ile sonraki kritik oylamalarda desteğin korunması ayrı müzakere başlıkları haline gelebilir.

Birlik hükümetinde liderlik düğümü

Netanyahu, seçim gecesindeki açıklamasında rakiplerini Arap partileriyle işbirliğinden kaçınmaya ve kendi başbakanlığında sağ ağırlıklı bir hükümet oluşturmaya çağırdı. Muhalefet ise kampanyasını büyük ölçüde Netanyahu'nun iktidarını sona erdirme hedefiyle yürüttü; bu nedenle ortaklık, seçimde savunulan tutumların yeniden ele alınmasını gerektiriyor.

Likud ile Eisenkot'un Yashar partisi arasında uzlaşma sağlanırsa, koalisyona hangi diğer partilerin alınacağı da belirleyici olacak. Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich'in partilerinin konumu ile ultra-Ortodoks erkeklere yönelik askerlik muafiyeti tartışması, olası pazarlıkların anlaşmazlık başlıkları arasında bulunuyor.

Dönüşümlü başbakanlık, tarafların değerlendirebileceği başka bir formül. Netanyahu ile Benny Gantz arasında 2020'de benzer bir düzenleme yapılmış, ancak ortaklık kalıcı olmamıştı; yeni bir anlaşmada görevi ilk kimin üstleneceği konusunda uzlaşma gerekecek.

Herzog öncesinde sayımın tamamlanması gerekiyor

Aktarılan takvim, İsrail Merkez Seçim Komisyonu'nun sayımı 30 Ekim'e kadar bitirmesini, resmi sonuçların da en geç 4 Kasım'da Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a iletilmesini öngörüyor. Askerlerin ve yurt dışında görevli diplomatların oyları da kalan sayımın kapsamında bulunuyor.

Ülke çapındaki %3,25 barajının altında kalan partiler parlamentoya giremiyor. Küçük partilerin bu sınırı aşıp aşmaması sandalye hesabını etkileyebileceğinden, mevcut tahminlerle hükümet ortaklığı konusunda kesin sonuca varmak mümkün değil.

Sonuçların kesinleşmesini izleyen süreçte Herzog, partilerin temsilcileriyle görüşerek hükümeti oluşturma olasılığını en yüksek gördüğü siyasetçiyi görevlendirecek. İlk sıradaki partinin liderine otomatik öncelik tanınmıyor; görevlendirilen adayın başlangıçtaki 28 günlük süresi 14 gün uzatılabiliyor.

Uzlaşma sağlanamazsa yeniden seçim olasılığı gündeme gelecek; İsrail, Nisan 2019–Kasım 2022 arasında beş genel seçim yaşamıştı. Yeni kabine göreve başlayıncaya dek mevcut yönetimin devam etmesi, Netanyahu'nun yalnızca blok çoğunluğunu kaybetmesiyle başbakanlıktan ayrılmayacağı anlamına geliyor.

Kurulacak hükümetin bileşimi, Gazze, Lübnan ve İran dosyalarındaki kararları alacak siyasi ortakları da belirleyecek. Ancak ilk somut eşikler, kesin sandalye dağılımı ile partilerin Herzog'a önereceği isimler; henüz bir koalisyon anlaşması açıklanmış değil.